Strona główna / Matematyka od nowa / Część 2: Jednostka i liczba / Lekcja 2.2

Lekcja 2.2 · ok. 13 minut

Skąd się biorą liczby? Mierzenie przez odkładanie jednostki

Sznurek z poprzedniej lekcji ma wadę: do każdego porównania trzeba ciąć nowy. Lepiej mieć jeden krótki wzorzec i liczyć, ile razy się mieści. Tak powstaje liczba.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

Mierzenie to odkładanie jednostki wzdłuż wielkości — koniec jednej kopii przy początku następnej — i liczenie, ile razy się zmieści. Wynik zapisujemy jako A = 5E: „jednostka E mieści się w A pięć razy”. Dwie wielkości zmierzone tą samą jednostką można porównać przez porównanie liczb: 5E > 3E — i od razu wiadomo, o ile: o 2E.

Krok 1 · Zadanie

Dwa paski, jeden patyczek

Pasek A zmierzono patyczkiem E: patyczek zmieścił się wzdłuż paska 5 razy. Pasek B zmierzono tym samym patyczkiem: 3 razy. Paski leżą w różnych pokojach.

Rozwiązanie

A jest dłuższy: ten sam patyczek mieści się w nim 5 razy, a w B tylko 3 razy. Liczby wystarczą, bo jednostka jest wspólna.

Krok 2 · Przekształcenie

Zmierz, odkładając jednostkę

Odkładaj jednostkę E wzdłuż paska — koniec jednej kopii przy początku następnej — aż dojdziesz do przerywanej linii.

Zmierz pasek A jednostką E.

Rozwiązanie

A = 5E: jednostka E mieści się w pasku A pięć razy.

Zmierz pasek B tą samą jednostką E.

Rozwiązanie

B = 3E.

Krok 3 · Model

Liczby zamiast przykładania

Masz dwa wyniki: A = 5E i B = 3E. Same liczby mówią teraz więcej niż sznurek z poprzedniej lekcji.

O ile pasek A jest dłuższy od paska B?

Rozwiązanie

A − B = 5E − 3E = 2E. Pośrednik mówił tylko, który pasek jest dłuższy — jednostka mówi też, o ile.

Krok 4 · Badanie modelu

Kiedy liczby wystarczą, a kiedy nie?

Zmierz pasek C jednostką E.

Rozwiązanie

C to 4E i jeszcze kawałek — reszta krótsza niż E. Do zmierzenia reszty potrzeba mniejszej jednostki. Wrócisz do tego przy ułamkach w części 5.

Pasek K zmierzono patyczkiem E: K = 5E. Pasek L zmierzono innym patyczkiem F: L = 5F.

Rozwiązanie

Nie wiadomo. „5” znaczy co innego dla E i dla F. Porównywanie liczb ma sens tylko przy wspólnej jednostce — więcej o tym w lekcja 2.3.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Liczba jako wynik mierzenia

Mierzyć to odkładać jednostkę wzdłuż wielkości i liczyć, ile razy się zmieści. Wynik zapisujemy tak:

A=5E

„Jednostka E mieści się w A pięć razy.” Liczba 5 opisuje relację A do E.

Liczby 1, 2, 3, … to po prostu zapis tego, ile razy odłożono jednostkę. Tak samo mierzymy objętość kubkami, czas minutami, masę odważnikami.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Bo liczba mówi, ile razy zmieściła się jednostka. Jeśli jednostki są różne, „5” w jednym pomiarze i „5” w drugim oznaczają różne długości. Dopiero przy wspólnej jednostce większa liczba znaczy dłuższy pasek.

Krok 6 · Seria zadań

Mierzenie różnych wielkości

Pokój ma 8 kroków długości, a korytarz 13 kroków (kroki tej samej osoby). O ile kroków korytarz jest dłuższy od pokoju?

Rozwiązanie

13 − 8 = 5 kroków.

Do wanny mieści się 40 wiader wody, a do beczki — 25 takich samych wiader. O ile wiader więcej mieści wanna?

Rozwiązanie

40 − 25 = 15 wiader. Jednostką objętości jest tu wiadro.

Pasek o długości 7E przykładamy koniec do początku z paskiem o długości 4E. Jaką długość ma nowy pasek?

Rozwiązanie

7E + 4E = 11E. Łączenie wielkości zmierzonych tą samą jednostką to dodawanie liczb.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

Stół zmierzono dłońmi: 6 dłoni. Ławkę zmierzono łokciami: 5 łokci. Ola mówi: „Stół jest dłuższy, bo 6 > 5”. Janek mówi: „Tak nie da się porównać — to różne jednostki”.

Rozwiązanie

Rację ma Janek. 6 dłoni i 5 łokci to pomiary różnymi jednostkami — ławka może być nawet dłuższa, bo łokieć jest dłuższy od dłoni.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Pasek A = 9E, pasek B = 4E. O ile jednostek E pasek A jest dłuższy od B?

Rozwiązanie 9E − 4E = 5E.

Zmierz pasek A jednostką E.

Rozwiązanie

Jednostka E mieści się w pasku A tyle razy, ile kopii odłożono do przerywanej linii.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Z nauczycielem

Przerób to z nauczycielem

Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (2.2) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (2.2) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.