Dlaczego można dodać to samo do obu stron równania?
Zasada „rób to samo po obu stronach” to serce rozwiązywania równań. Tu zobaczysz, dlaczego działa — na paskach, zanim pojawi się jakiekolwiek równanie.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
Jeśli do dwóch równych wielkości dodasz (albo od nich odejmiesz) to samo, zostaną równe. Jeśli do dwóch nierównych dodasz to samo, różnica między nimi się nie zmieni. Zmienia się dopiero wtedy, gdy do jednej dodasz więcej niż do drugiej.
Krok 1 · Zadanie
Równe paski, ten sam dodatek
Paski A i B są równe: A = B. Do A dokładamy kawałek K. Do B dokładamy taki sam kawałek K.
Rozwiązanie
A + K = B + K. Końce obu pasków przesunęły się o ten sam kawałek, więc nadal są w jednym miejscu.
Krok 2 · Przekształcenie
Dokładaj i obserwuj różnicę
Pierwszy suwak dokłada ten sam kawałek do obu pasków. Drugi dokłada tylko do B. Czerwona ramka pokazuje różnicę między paskami.
Pobaw się oboma suwakami. Potem ustaw je tak, żeby A i B stały się równe, i kliknij „Sprawdź”.
Rozwiązanie
Suwak „Dodaj do obu” nie zmienia różnicy. Paski wyrównuje dopiero „Dodaj tylko do B”, ustawiony na różnicę między A i B.
Krok 3 · Model
Zapisz, co się dzieje z różnicą
Co robi z różnicą suwak „Dodaj do obu”?
Rozwiązanie
Różnica zostaje taka sama. Oba paski wydłużają się o ten sam kawałek, więc wystająca część A się nie zmienia.
Zapisz to literami. Różnica między A + K a B + K to:
Rozwiązanie
(A + K) − (B + K) = A − B. Dodatek K po obu stronach się znosi.
Krok 4 · Badanie modelu
A gdyby dodatki były różne?
A > B. Do A dokładamy kawałek K, a do B — kawałek dłuższy niż K.
Rozwiązanie
Różnica zmaleje: B goni A. Jeśli dodatek do B przewyższy dodatek do A o więcej niż różnica, B stanie się dłuższe.
A = B. Od A i od B odcinamy taki sam kawałek K (krótszy od obu pasków).
Rozwiązanie
A − K = B − K. Odcięcie tego samego zachowuje równość tak samo jak dołożenie tego samego.
A = B. Czy A + K = B + M dla dowolnych kawałków K i M?
Rozwiązanie
Tylko gdy K = M. Dla różnych dodatków równość się psuje — wygrywa pasek z dłuższym dodatkiem.
Krok 5 · Wyjaśnienie
Zasada równowagi
To, co widać na paskach, zapisujemy jako dwie zasady:
Równość: jeśli A = B, to A + K = B + K oraz A − K = B − K.
Różnica: (A + K) − (B + K) = A − B.
Pomyśl o wadze szalkowej w równowadze: jeśli na obie szalki położysz (albo z obu zdejmiesz) to samo, waga nadal będzie w równowadze. Tę zasadę stosuje się przy każdym równaniu — więcej w lekcji 7.2.
Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.
Wzorcowe wyjaśnienie
Bo obie strony zmieniają się o tyle samo. Jeśli były równe, to po dodaniu tego samego nadal są równe — tak jak waga w równowadze, gdy na obie szalki położymy to samo.
Krok 6 · Seria zadań
Zasada w praktyce
Waga szalkowa jest w równowadze. Na lewej szalce leży jabłko J i odważnik 100 g, na prawej — gruszka G i taki sam odważnik 100 g. Zdejmujemy oba odważniki.
Rozwiązanie
Waga nadal jest w równowadze: J + 100 g = G + 100 g, więc J = G.
Ania jest starsza od Bartka o 3 lata. O ile lat Ania będzie starsza od Bartka za 10 lat?
Rozwiązanie
Nadal 3 lata. Oboje będą starsi o 10, a dodanie tego samego nie zmienia różnicy.
Pierwsze równanie: x + 5 = 12. Odejmij 5 od obu stron.
Rozwiązanie
x + 5 − 5 = 12 − 5, czyli x = 7. Sprawdzenie: 7 + 5 = 12.
Krok 7 · Kontrola
Kto ma rację?
Wiadomo, że a = b. Iza pisze: „Więc a + 3 = b + 5”. Wojtek pisze: „Więc a + 3 = b + 3”.
Rozwiązanie
Rację ma Wojtek. Iza dodała do obu stron różne liczby — po prawej o 2 więcej — więc równość się psuje: b + 5 jest o 2 większe od a + 3.
Krok 8 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Różnica wieku między Olą a Kubą wynosi teraz 3. Ile będzie wynosić za 10 lat?
Rozwiązanie
Nadal 3. Dodanie tego samego do obu wieków nie zmienia różnicy.
Rozwiąż równanie x + 5 = 12, odejmując 5 od obu stron.
Rozwiązanie
x = 12 − 5 = 7.
Krok 9 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: dodanie albo odjęcie tego samego po obu stronach nie zmienia równości ani różnicy. Na tym opiera się rozwiązywanie równań.
Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (1.4) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś