Jak rozwiązywać zadania tekstowe? Najpierw schemat, potem rachunek
Słowa „więcej” i „razem” podpowiadają działanie tylko czasem — a czasem prowadzą w pułapkę. Pewniejszy sposób: ustal, co jest całością, a co częściami.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
Zanim cokolwiek policzysz, odpowiedz: co jest całością, a co częściami? Jeśli szukasz całości — dodajesz części. Jeśli szukasz części — od całości odejmujesz znaną część. Słowa-klucze („więcej”, „mniej”) potrafią zmylić, a schemat — nie.
Krok 1 · Zadanie
Pułapka słowa „więcej”
Kasia ma 12 naklejek. To o 5 więcej, niż ma Tomek. Ile naklejek ma Tomek?
Rozwiązanie
Tomek ma 12 − 5 = 7 naklejek. Słowo „więcej” opisuje Kasię: to ona ma o 5 więcej. Sprawdzenie: 7 + 5 = 12.
Krok 2 · Przekształcenie
Narysuj schemat
Naklejki Kasi to całość, która składa się z dwóch części: tylu naklejek, ile ma Tomek, i 5 dodatkowych.
Kasia ma tyle co Tomek i jeszcze 5.
Co jest całością w tym zadaniu?
Rozwiązanie
Całością są naklejki Kasi: 12. Częściami — naklejki Tomka i 5 dodatkowych.
Krok 3 · Model
Schemat jako zapis
Oznacz liczbę naklejek Tomka literą T. Który zapis pasuje do schematu?
Rozwiązanie
T + 5 = 12. Szukamy części, więc T = 12 − 5 = 7.
Krok 4 · Badanie modelu
Te same słowa, inny schemat
Teraz: Tomek ma 12 naklejek, a Kasia ma o 5 więcej niż Tomek. Ile naklejek ma Kasia?
Rozwiązanie
12 + 5 = 17. Słowa są prawie te same co w kroku 1, a działanie odwrotne — bo tym razem szukamy całości, a nie części.
Kasia ma 12 naklejek, a Tomek 7. O ile więcej naklejek ma Kasia?
Rozwiązanie
12 − 7 = 5. Różnica to brakująca część schematu: 7 + 5 = 12.
Krok 5 · Wyjaśnienie
Metoda w czterech krokach
Narysuj pasek całości — największej wielkości w zadaniu.
Podziel go na części i podpisz to, co znasz.
Oznacz niewiadomą (znak zapytania albo litera).
Odczytaj działanie: szukasz całości — dodajesz; szukasz części — od całości odejmujesz.
Pytanie „o ile więcej?” też pasuje do schematu: różnica to brakująca część. Słowa „więcej”, „mniej”, „razem” są wskazówką, ale o działaniu decyduje schemat.
Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.
Wzorcowe wyjaśnienie
Bo „więcej” może opisywać znaną osobę albo rzecz, a nie szukaną. W zadaniu „Kasia ma 12, to o 5 więcej niż Tomek” więcej ma Kasia, a szukamy mniejszej części — Tomka — więc odejmujemy.
Krok 6 · Seria zadań
Najpierw schemat
W autobusie jechało kilka osób. Na przystanku wsiadło 8 osób i teraz jest ich 23. Ile osób jechało na początku?
Rozwiązanie
23 − 8 = 15. Sprawdzenie: 15 + 8 = 23.
Książka ma 240 stron. Przeczytano już 95. Ile stron zostało do przeczytania?
Rozwiązanie
240 − 95 = 145 stron.
Rower kosztuje 870 zł, czyli o 260 zł więcej niż hulajnoga. Ile kosztuje hulajnoga?
Rozwiązanie
870 − 260 = 610 zł. Rower to całość: cena hulajnogi i jeszcze 260 zł.
Krok 7 · Kontrola
Kto ma rację?
Rano termometr pokazywał pewną temperaturę. Do południa ociepliło się o 7 stopni i jest 19 stopni. Ile stopni było rano? Bartek: „19 + 7 = 26, bo się ociepliło”. Ewa: „19 − 7 = 12, bo 19 to całość: temperatura z rana i wzrost o 7”.
Rozwiązanie
Rację ma Ewa: rano było 12 stopni. Sprawdzenie: 12 + 7 = 19. Bartek dał się zwieść słowu „ociepliło się”.
Krok 8 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Ola ma 25 naklejek. To o 9 więcej, niż ma Kuba. Ile naklejek ma Kuba?
Rozwiązanie25 − 9 = 16.
Na parkingu stoi 28 aut. 15 z nich to auta osobowe, a reszta — dostawcze. Ile jest aut dostawczych?
Rozwiązanie28 − 15 = 13 aut dostawczych.
Krok 9 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: najpierw schemat — co jest całością, co częściami — a dopiero potem działanie. Słowa-klucze bywają zdradliwe.
Ten temat pojawia się na maturze. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (1.6) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś