Odejmowanie pisemne: co naprawdę znaczy „pożyczam”?
„Pożyczam jeden” brzmi, jakby ktoś miał go oddać. Nic takiego się nie dzieje: rozmieniasz jedną dziesiątkę na dziesięć jedności — tak jak banknot na monety.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
W 52 − 27 z 2 jedności nie zabierzesz 7. Dlatego rozmieniasz 1 z 5 dziesiątek na 10 jedności: masz 4 dziesiątki i 12 jedności. Teraz 12 − 7 = 5 i 4 − 2 = 2, czyli 25. „Pożyczanie” to rozmienianie, a nie pożyczka — liczba 52 się przy tym nie zmienia.
Krok 1 · Zadanie
52 − 27
Liczymy 52 − 27, zaczynając od jedności: z 2 jedności trzeba zabrać 7.
Rozwiązanie
Trzeba rozmienić jedną dziesiątkę na 10 jedności. Wtedy jedności jest 12 i można zabrać 7.
Krok 2 · Przekształcenie
Rozmień dziesiątkę
Klocki pokazują liczbę 52: 5 dziesiątek i 2 jedności.
Rozmień jedną dziesiątkę tak, żeby jedności było co najmniej 7. Potem kliknij „Sprawdź”.
Rozwiązanie
Po rozmienieniu: 4 dziesiątki i 12 jedności. To nadal 52 (40 + 12), tylko inaczej rozłożone.
Krok 3 · Model
Teraz zabieraj
Masz 4 dziesiątki i 12 jedności. Zabierz 2 dziesiątki i 7 jedności. Ile zostaje?
Liczymy 403 − 158. W jednościach są tylko 3, a w dziesiątkach — zero. Rozmieniaj tak, żeby mieć 13 jedności, 9 dziesiątek i 3 setki.
Rozwiązanie
Setkę rozmieniasz na 10 dziesiątek, a jedną z nich na 10 jedności: 3 setki, 9 dziesiątek, 13 jedności (to wciąż 403). Potem 13 − 8 = 5, 9 − 5 = 4, 3 − 1 = 2: wynik 245.
Czy podczas „pożyczania” zmienia się wartość liczby, od której odejmujemy?
Rozwiązanie
Nie. Rozmienienie zmienia tylko rozkład: 5 dziesiątek + 2 jedności = 4 dziesiątki + 12 jedności = 52. Dlatego „pożyczka” to złe słowo — to rozmienianie.
Krok 5 · Wyjaśnienie
Rozmienianie, a nie pożyczka
Odejmujesz rząd po rzędzie, od jedności.
Jeśli w danym rzędzie jest za mało, rozmieniasz jedną jednostkę wyższego rzędu na 10 niższych.
Gdy w rzędzie wyżej jest zero, rozmieniasz jeszcze wyższy rząd — jak przy 403 − 158.
To dokładne odwrócenie „jeden dalej” z dodawania: tam 10 jednostek łączyło się w jedną wyższą, tu jedna wyższa rozpada się na 10. Wynik zawsze sprawdzisz dodawaniem.
Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.
Wzorcowe wyjaśnienie
Z 2 jedności nie da się zabrać 7, więc jedną z 5 dziesiątek rozmieniam na 10 jedności. Mam wtedy 4 dziesiątki i 12 jedności — to wciąż 52. Teraz 12 − 7 = 5 i 4 − 2 = 2, czyli 25.
73 − 48. Ada: „3 − 8 się nie da, więc liczę 8 − 3 = 5; 7 − 4 = 3; wynik 35”. Igor: „Rozmieniam dziesiątkę: 13 − 8 = 5, 6 − 4 = 2; wynik 25”.
Rozwiązanie
Rację ma Igor: 25 + 48 = 73. Ada odwróciła odejmowanie w jednościach — sprawdzenie daje 35 + 48 = 83.
Krok 8 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Policz 62 − 37.
Rozwiązanie62 − 37 = 25.
Liczba 43 na klockach. Rozmień jedną dziesiątkę, żeby móc zabrać 7 jedności.
Rozwiązanie
Po rozmienieniu: dziesiątki — 3, jedności — 13. To wciąż 43.
Krok 9 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: „pożyczanie” to rozmienianie jednostki wyższego rzędu na dziesięć niższych. Liczba się nie zmienia — zmienia się tylko jej rozkład.
Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (3.5) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś