Strona główna / Matematyka od nowa / Część 3: Jednostki jednostek / Lekcja 3.5

Lekcja 3.5 · ok. 13 minut

Odejmowanie pisemne: co naprawdę znaczy „pożyczam”?

„Pożyczam jeden” brzmi, jakby ktoś miał go oddać. Nic takiego się nie dzieje: rozmieniasz jedną dziesiątkę na dziesięć jedności — tak jak banknot na monety.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

W 52 − 27 z 2 jedności nie zabierzesz 7. Dlatego rozmieniasz 1 z 5 dziesiątek na 10 jedności: masz 4 dziesiątki i 12 jedności. Teraz 12 − 7 = 5 i 4 − 2 = 2, czyli 25. „Pożyczanie” to rozmienianie, a nie pożyczka — liczba 52 się przy tym nie zmienia.

Krok 1 · Zadanie

52 − 27

Liczymy 52 − 27, zaczynając od jedności: z 2 jedności trzeba zabrać 7.

Rozwiązanie

Trzeba rozmienić jedną dziesiątkę na 10 jedności. Wtedy jedności jest 12 i można zabrać 7.

Krok 2 · Przekształcenie

Rozmień dziesiątkę

Klocki pokazują liczbę 52: 5 dziesiątek i 2 jedności.

Rozmień jedną dziesiątkę tak, żeby jedności było co najmniej 7. Potem kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

Po rozmienieniu: 4 dziesiątki i 12 jedności. To nadal 52 (40 + 12), tylko inaczej rozłożone.

Krok 3 · Model

Teraz zabieraj

Masz 4 dziesiątki i 12 jedności. Zabierz 2 dziesiątki i 7 jedności. Ile zostaje?

Rozwiązanie

12 − 7 = 5 jedności, 4 − 2 = 2 dziesiątki. Wynik 25. Sprawdzenie dodawaniem: 25 + 27 = 52.

Krok 4 · Badanie modelu

Zero w środku

Liczymy 403 − 158. W jednościach są tylko 3, a w dziesiątkach — zero. Rozmieniaj tak, żeby mieć 13 jedności, 9 dziesiątek i 3 setki.

Rozwiązanie

Setkę rozmieniasz na 10 dziesiątek, a jedną z nich na 10 jedności: 3 setki, 9 dziesiątek, 13 jedności (to wciąż 403). Potem 13 − 8 = 5, 9 − 5 = 4, 3 − 1 = 2: wynik 245.

Czy podczas „pożyczania” zmienia się wartość liczby, od której odejmujemy?

Rozwiązanie

Nie. Rozmienienie zmienia tylko rozkład: 5 dziesiątek + 2 jedności = 4 dziesiątki + 12 jedności = 52. Dlatego „pożyczka” to złe słowo — to rozmienianie.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Rozmienianie, a nie pożyczka

  1. Odejmujesz rząd po rzędzie, od jedności.
  2. Jeśli w danym rzędzie jest za mało, rozmieniasz jedną jednostkę wyższego rzędu na 10 niższych.
  3. Gdy w rzędzie wyżej jest zero, rozmieniasz jeszcze wyższy rząd — jak przy 403 − 158.

To dokładne odwrócenie „jeden dalej” z dodawania: tam 10 jednostek łączyło się w jedną wyższą, tu jedna wyższa rozpada się na 10. Wynik zawsze sprawdzisz dodawaniem.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Z 2 jedności nie da się zabrać 7, więc jedną z 5 dziesiątek rozmieniam na 10 jedności. Mam wtedy 4 dziesiątki i 12 jedności — to wciąż 52. Teraz 12 − 7 = 5 i 4 − 2 = 2, czyli 25.

Krok 6 · Seria zadań

Odejmowanie z rozmienianiem

Policz 81 − 36.

Rozwiązanie

11 − 6 = 5, 7 − 3 = 4. Wynik 45. Sprawdzenie: 45 + 36 = 81.

Policz 300 − 127.

Rozwiązanie

300 = 2 setki + 9 dziesiątek + 10 jedności. 10 − 7 = 3, 9 − 2 = 7, 2 − 1 = 1. Wynik 173.

Policz 64 − 28.

Rozwiązanie

14 − 8 = 6, 5 − 2 = 3. Wynik 36.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

73 − 48. Ada: „3 − 8 się nie da, więc liczę 8 − 3 = 5; 7 − 4 = 3; wynik 35”. Igor: „Rozmieniam dziesiątkę: 13 − 8 = 5, 6 − 4 = 2; wynik 25”.

Rozwiązanie

Rację ma Igor: 25 + 48 = 73. Ada odwróciła odejmowanie w jednościach — sprawdzenie daje 35 + 48 = 83.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Policz 62 − 37.

Rozwiązanie 62 − 37 = 25.

Liczba 43 na klockach. Rozmień jedną dziesiątkę, żeby móc zabrać 7 jedności.

Rozwiązanie

Po rozmienieniu: dziesiątki — 3, jedności — 13. To wciąż 43.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Z nauczycielem

Przerób to z nauczycielem

Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (3.5) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (3.5) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.