Strona główna / Matematyka od nowa / Część 4: Mnożenie i dzielenie / Lekcja 4.1

Lekcja 4.1 · ok. 13 minut

Czym właściwie jest mnożenie? Mierzenie miarą pośrednią

„Mnożenie to wielokrotne dodawanie” — tak uczy szkoła. To prawda, ale niecała. Mnożenie to przede wszystkim zmiana jednostki — i dzięki temu działa też dla ułamków.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

Jeśli A mieści 3 jednostki K, a każde K mieści 4 jednostki E, to A mieści 3 · 4 = 12 jednostek E. Mnożenie przelicza wynik pomiaru z dużej jednostki na małą: A = n·K i K = m·E, więc A = (n·m)·E. Dlatego 3 · 4 czytamy „3 razy po 4”: trzy duże jednostki, każda po 4 małe.

Krok 1 · Zadanie

Pudło, kartony, słoiki

Pudło mieści 3 kartony, a każdy karton mieści 4 słoiki. Ile słoików mieści pudło?

Rozwiązanie

12 słoików: 3 kartony po 4 słoiki, czyli 3 · 4 = 12.

Krok 2 · Przekształcenie

Miara pośrednia

Pasek A zmierzono dużą jednostką K. Każde K składa się z małych jednostek E (cienkie kreski wewnątrz K).

A = 3K i K = 4E. Ile jednostek E mieści się w A? Policz kreski albo pomyśl.

Rozwiązanie

A = 3K = 3 · 4E = 12E.

Krok 3 · Model

Zapis ogólny

Ogólnie: A = n·K, a K = m·E. Ile jednostek E mieści się w A? Zapisz wyrażeniem z literami n i m.

Rozwiązanie

A = (n · m) · E. Mnożenie przelicza wynik z jednostki K na jednostkę E.

Krok 4 · Badanie modelu

Różne drogi do tego samego wyniku

Ustaw suwakami n i m tak, żeby A zawierało 12E — ale inną parą liczb niż 3 i 4.

Rozwiązanie

Pasują pary 2 i 6, 6 i 2 oraz 4 i 3: wszystkie dają 12E. Ta sama wielkość może być zmierzona przez różne jednostki pośrednie.

Czy 3 kartony po 4 słoiki to tyle samo słoików, co 4 kartony po 3 słoiki?

Rozwiązanie

Tak, oba dają 12. Kolejność czynników nie zmienia iloczynu — dlaczego zawsze, pokazuje lekcja 4.2.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Mnożenie to zmiana jednostki

A=n·K,K=m·E⇒A=(n·m)·E

„n razy po m”: n dużych jednostek, z których każda zawiera m małych.

Wielokrotne dodawanie (4 + 4 + 4) to jeden ze sposobów policzenia wyniku, ale istotą mnożenia jest przeliczenie jednostki: z kartonów na słoiki, z godzin na minuty, z metrów na centymetry. Pamiętasz lekcję 2.3? Jednostka trzy razy krótsza dawała liczbę trzy razy większą — to było właśnie mnożenie. Ta sama idea zadziała dla ułamków, gdzie „wielokrotne dodawanie” traci sens.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

3 · 4 to „3 razy po 4”: na przykład 3 godziny, a każda godzina to 4 kwadranse — razem 12 kwadransów. Mnożenie przelicza wynik z większej jednostki (godzin) na mniejszą (kwadranse).

Krok 6 · Seria zadań

Przeliczanie jednostek

Godzina ma 60 minut. Ile minut mają 3 godziny?

Rozwiązanie

3 · 60 = 180 minut.

Metr ma 100 centymetrów. Ile centymetrów ma 7 metrów?

Rozwiązanie

7 · 100 = 700 cm.

Paczka zawiera 6 opakowań, a każde opakowanie — 8 batonów. Ile batonów jest w 5 paczkach?

Rozwiązanie

Jedna paczka: 6 · 8 = 48 batonów. Pięć paczek: 5 · 48 = 240 batonów. Albo: 5 paczek = 30 opakowań = 240 batonów.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

Ile centymetrów mają 2 metry? Kasia: „2 · 100 = 200 cm, bo każdy metr to 100 cm”. Tomek: „2 + 100 = 102 cm”.

Rozwiązanie

Rację ma Kasia: 2 metry to 2 razy po 100 cm, czyli 200 cm.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

A = 5K, a K = 3E. Ile jednostek E mieści się w A?

Rozwiązanie

A = 5 · 3E = 15E.

Ile minut jest w 2 godzinach?

Rozwiązanie 2 · 60 = 120 minut.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Z nauczycielem

Przerób to z nauczycielem

Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (4.1) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (4.1) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.