Strona główna / Matematyka od nowa / Część 4: Mnożenie i dzielenie / Lekcja 4.3

Lekcja 4.3 · ok. 13 minut

Czym jest dzielenie? „Ile razy się mieści” i „na ile równych części”

12 : 3 może znaczyć „ile razy 3 mieści się w 12?” albo „ile wypada na każdą z 3 równych części?”. To dwa różne pytania — i ta sama odpowiedź. Zobaczysz dlaczego.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

Dzielenie ma dwa sensy. Mieszczenie: ile razy 3 mieści się w 12? — 4 razy (to mierzenie jednostką 3). Podział: 12 na 3 równe części — po 4. Oba odwracają mnożenie 3 · 4 = 12: w pierwszym szukasz liczby części, w drugim — wielkości jednej części. Wynik dzielenia sprawdzasz mnożeniem.

Krok 1 · Zadanie

Dwa zadania, jeden wynik

Zadanie A: masz 12 jabłek i pakujesz je do torebek po 3. Ile torebek zapełnisz?

Zadanie B: 12 jabłek dzielisz równo między 3 osoby. Ile jabłek dostaje każda?

Rozwiązanie

A: 4 torebki (3 mieści się w 12 cztery razy). B: po 4 jabłka (12 na 3 równe części). Oba to 12 : 3 = 4.

Krok 2 · Przekształcenie

Mieszczenie i podział na modelach

Pierwszy sens — mieszczenie — to mierzenie jednostką. Drugi — podział — to układanie w równe rzędy.

Mieszczenie: pasek ma 12 kratek. Ustaw jednostkę 3 kratki i odczytaj, ile razy się mieści.

Rozwiązanie

Jednostka 3 mieści się w 12 cztery razy: 12 : 3 = 4.

Podział: rozłóż 12 kratek w 3 równe wiersze. Ustaw liczbę kolumn i kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

3 wiersze po 4 kratki: 12 na 3 równe części to po 4.

Krok 3 · Model

Co łączy oba sensy?

Mieszczenie i podział dały ten sam wynik.

Rozwiązanie

Oba zadania szukają brakującego czynnika w 3 · 4 = 12. W mieszczeniu szukasz liczby części (4 torebki), w podziale — wielkości części (po 4 jabłka). Dzielenie odwraca mnożenie.

Krok 4 · Badanie modelu

Szczególne przypadki

Ile to 7 : 1 i 7 : 7?

Rozwiązanie

7 : 1 = 7 (jedynka mieści się siedem razy), 7 : 7 = 1 (siódemka mieści się raz).

Czy 12 : 3 to to samo co 3 : 12?

Rozwiązanie

Nie. 3 : 12 pyta, ile razy 12 mieści się w 3 — mniej niż raz, czyli ułamek (1/4). Ułamki to część 5.

Wiadomo, że 6 · 8 = 48. Ile to 48 : 6?

Rozwiązanie

48 : 6 = 8, bo 6 · 8 = 48. Każdy iloczyn daje od razu dwa dzielenia.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Dzielenie odwraca mnożenie

a · b = c  ⇔  c : a = b  ⇔  c : b = a

Oba sensy dają ten sam wynik, bo mnożenie jest przemienne. Wynik dzielenia zawsze sprawdzisz mnożeniem.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Mieszczenie: „20 litrów wody rozlewamy do butelek po 5 litrów. Ile butelek?” — 4. Podział: „20 zł dzielimy równo między 5 osób. Ile dostaje każda?” — 4 zł. Oba sprawdza mnożenie: 4 · 5 = 20.

Krok 6 · Seria zadań

Mieszczenie czy podział?

Taśmę o długości 45 m tniemy na kawałki po 5 m. Ile kawałków powstanie?

Rozwiązanie

45 : 5 = 9 kawałków. Sprawdzenie: 9 · 5 = 45.

Rachunek 96 zł dzielimy równo na 4 osoby. Ile płaci każda?

Rozwiązanie

96 : 4 = 24 zł. Sprawdzenie: 4 · 24 = 96.

Ile pełnych tygodni to 63 dni?

Rozwiązanie

63 : 7 = 9 tygodni. To mieszczenie — i zmiana jednostki z dni na tygodnie.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

20 cukierków pakujemy do woreczków po 4. Ile woreczków? Jola: „20 : 4 = 5 woreczków”. Marek: „To pytanie o podział, więc wychodzą 4 woreczki po 5 cukierków”.

Rozwiązanie

Rację ma Jola: woreczki mają po 4 cukierki, więc pytamy, ile razy 4 mieści się w 20 — 5 razy. Marek pomylił, która liczba jest wielkością części.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Ile to 56 : 8? Sprawdź mnożeniem.

Rozwiązanie 56 : 8 = 7, bo 8 · 7 = 56.

Kwotę 84 zł dzielimy równo między osoby. Osób jest 4. Ile dostaje każda?

Rozwiązanie 84 : 4 = 21 zł.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Z nauczycielem

Przerób to z nauczycielem

Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (4.3) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (4.3) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.