Strona główna / Matematyka od nowa / Część 4: Mnożenie i dzielenie / Lekcja 4.2

Lekcja 4.2 · ok. 14 minut

Dlaczego 3 · 4 = 4 · 3? Prostokąt, przemienność i rozdzielność mnożenia

Tabliczkę mnożenia można wkuć. Ale można też zobaczyć, dlaczego 7 · 8 = 7 · 5 + 7 · 3 — i nigdy więcej nie bać się „trudnych” iloczynów.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

Iloczyn 3 · 4 to prostokąt z 3 wierszy po 4 kratki. Obróć go o ćwierć obrotu: masz 4 wiersze po 3 kratki — kratek jest tyle samo, więc 3 · 4 = 4 · 3. Przetnij prostokąt pionowo: 7 · 8 = 7 · 5 + 7 · 3. To rozdzielność mnożenia względem dodawania: a · (b + c) = a · b + a · c.

Krok 1 · Zadanie

Ile kratek?

Prostokąt ma 3 wiersze po 4 kratki. Ile ma wszystkich kratek?

Rozwiązanie

3 · 4 = 12 kratek: 3 wiersze po 4.

Krok 2 · Przekształcenie

Obróć prostokąt

Suwaki zmieniają liczbę wierszy i kolumn.

Ustaw prostokąt obrócony o ćwierć obrotu: 4 wiersze i 3 kolumny. Potem kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

4 wiersze po 3 kratki to też 12 kratek. Obrót nie zmienia liczby kratek.

Krok 3 · Model

Przemienność

Prostokąt 3 × 4 i prostokąt 4 × 3 to ten sam prostokąt, tylko obrócony.

Rozwiązanie

Dla dowolnych liczb a · b = b · a, bo prostokąt a × b po obrocie staje się prostokątem b × a — z tą samą liczbą kratek. To przemienność mnożenia.

Krok 4 · Badanie modelu

Przetnij prostokąt

Teraz prostokąt 7 × 8. Suwak „Podziel kolumny po” przecina go pionowo na dwie części.

Przetnij prostokąt tak, żeby jedna część miała 5 kolumn, a druga 3. Kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

Prostokąt 7 × 8 rozpada się na 7 × 5 i 7 × 3: 7 · 8 = 7 · 5 + 7 · 3.

Policz obie części i całość.

Rozwiązanie

7 · 5 = 35, 7 · 3 = 21, razem 56 = 7 · 8.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Prostokąt mówi wszystko

Przemienność: a · b = b · a — obrót prostokąta.

Rozdzielność: a · (b + c) = a · b + a · c — przecięcie prostokąta.

Rozdzielność to najważniejsze narzędzie liczenia w pamięci: 6 · 12 = 6 · 10 + 6 · 2 = 72, a 9 · 99 = 9 · 100 − 9 = 891. W algebrze ta sama zasada pozwala „wymnażać nawiasy” — wróci w lekcji 7.4.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Prostokąt 7 × 8 można przeciąć pionowo na prostokąty 7 × 5 i 7 × 3. Żadna kratka nie ginie ani nie przybywa, więc liczba kratek w całości to suma kratek w częściach.

Krok 6 · Seria zadań

Liczenie w pamięci

Policz 8 · 7, rozbijając 7 na 5 + 2.

Rozwiązanie

8 · 5 + 8 · 2 = 40 + 16 = 56.

Policz 9 · 12, rozbijając 12 na 10 + 2.

Rozwiązanie

9 · 10 + 9 · 2 = 90 + 18 = 108.

Policz 6 · 99. Podpowiedź: 99 = 100 − 1.

Rozwiązanie

6 · 100 − 6 · 1 = 600 − 6 = 594.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

Ile to 7 · (5 + 3)? Nina: „7 · 5 + 3 = 38”. Olek: „7 · 5 + 7 · 3 = 56”.

Rozwiązanie

Rację ma Olek: 7 · (5 + 3) = 7 · 8 = 56. Nina zgubiła drugi kawałek prostokąta, 7 · 3.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Policz 6 · 13, rozbijając 13 na 10 + 3.

Rozwiązanie 6 · 10 + 6 · 3 = 78.

Przetnij prostokąt 4 × 9 tak, żeby pokazywał: 4 · 9 = 4 · 5 + 4 · 4.

Rozwiązanie

Podział po 5 kolumnach daje dwie części: 4 × 5 i 4 × 4.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Z nauczycielem

Przerób to z nauczycielem

Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (4.2) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (4.2) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.