Strona główna / Matematyka od nowa / Część 7: Algebra / Lekcja 7.4

Lekcja 7.4 · ok. 20 minut

Jak wymnażać nawiasy? Rozdzielność i wyrażenia algebraiczne

Wymnażanie nawiasów to rozdzielność z lekcji 4.2 zapisana literami. Prostokąt pocięty wtedy na kawałki działa tak samo, gdy jeden bok ma długość x.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

a(b + c) = ab + ac — to prostokąt o boku a i drugim boku złożonym z b i c. Stąd 3(x + 2) = 3x + 6. Wyłączanie przed nawias to ruch odwrotny: 6x + 9 = 3(2x + 3). Minus przed nawiasem to mnożenie przez −1: −(x − 4) = −x + 4, czyli zmiana znaku każdego wyrazu w środku.

Krok 1 · Zadanie

Opuść nawias

Zapisz 3(x + 2) bez nawiasu.

Rozwiązanie

3(x + 2) = 3 · x + 3 · 2 = 3x + 6.

Krok 2 · Przekształcenie

Prostokąt z kafelków

W lekcji 4.2 mnożenie było polem prostokąta. Zbuduj prostokąt o bokach 3 i x + 2 z kafelków: pasek „x” ma wymiary 1 na x, a mały kwadrat — 1 na 1.

Długości x nie znamy, więc możesz ją zmieniać suwakiem.

Prostokąt o bokach 3 i x + 2. Wykonuj polecenia po kolei.

Podsumowanie

Prostokąt 3 na (x + 2) składa się z części 3 na x (trzy paski x) i 3 na 2 (sześć małych kwadratów). Pole całości: 3(x + 2) = 3x + 6 — niezależnie od tego, ile wynosi x.

Prostokąt ma boki 3 oraz x + 2. Zapisz pola obu części.

Rozwiązanie

Lewa część: 3x, prawa: 6. Razem 3x + 6 — to pole całego prostokąta, czyli 3(x + 2).

Krok 3 · Model

Reguła

Który zapis opisuje to, co pokazuje prostokąt?

Rozwiązanie

a(b + c) = ab + ac: liczba przed nawiasem mnoży każdy wyraz w nawiasie.

Krok 4 · Badanie modelu

Minus przed nawiasem, ruch w drugą stronę i dwa nawiasy

Czerwone kafelki i odcinki są ujemne. Lewy bok ma teraz długość 1, a górny x − 4.

Podsumowanie

(−1) · x = −x, a (−1) · (−4) = +4. Razem: −(x − 4) = −x + 4. Minus przed nawiasem zmienia znak każdego wyrazu.

Zapisz −(x − 4) bez nawiasu. Minus przed nawiasem to mnożenie przez −1.

Rozwiązanie

−(x − 4) = (−1) · x + (−1) · (−4) = −x + 4. Minus przed nawiasem zmienia znak każdego wyrazu.

Ruch w drugą stronę. Masz kafelki 6x + 9: sześć pasków x i dziewięć małych kwadratów. Ułóż z nich prostokąt — wszystkie rzędy muszą być takie same. Szukaj największej liczby rzędów i kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

W 3 rzędach mieści się po 2 paski x i 3 kwadraty. Prostokąt ma boki 3 i 2x + 3, więc 6x + 9 = 3(2x + 3). Wyłączanie przed nawias to układanie kafelków w równe rzędy.

Teraz bez kafelków: wyłącz 3 przed nawias. Uzupełnij, co zostaje w nawiasie.

Rozwiązanie

6x + 9 = 3 · 2x + 3 · 3 = 3(2x + 3). Sprawdzenie: wymnóż z powrotem.

Wymnóż (x + 1)(x + 2). Policz kafelki w prostokącie o bokach x + 1 i x + 2 — są cztery części. (Kwadrat możesz zapisać jako x^2 albo x².)

Rozwiązanie

(x + 1)(x + 2) = x · x + x · 2 + 1 · x + 1 · 2 = x² + 3x + 2.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Zasady pracy z nawiasami

Sprawdzanie: wstaw za x dowolną liczbę, na przykład 2, do wyrażenia przed i po przekształceniu. Wyniki muszą być równe.

Sprawdź te zasady na kafelkach poniżej. Pod prostokątem widać wymnożone wyrażenie i sprawdzenie dla bieżącej długości x.

Ustawiaj boki prostokąta suwakami.

Podsumowanie

(x + 1)(x + 3) = x² + 3x + x + 3 = x² + 4x + 3. −(x + 2) = −x − 2. (x + 2)(x − 2) = x² − 2x + 2x − 4 = x² − 4.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Prostokąt o bokach 2 i x + 5 składa się z dwóch części: 2 na x oraz 2 na 5. Ich pola to 2x i 10. Dwójka mnoży cały nawias, więc obie części.

Krok 6 · Seria zadań

Ćwiczenia z nawiasami

Zapisz 5(2a − 3) bez nawiasu.

Rozwiązanie

5(2a − 3) = 10a − 15.

Uprość 4x − (x + 3).

Rozwiązanie

4x − (x + 3) = 4x − x − 3 = 3x − 3.

Wyłącz 4 przed nawias: 12y − 8 = 4(…).

Rozwiązanie

12y − 8 = 4(3y − 2).

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

2(x + 5) bez nawiasu. Jan: „2x + 5”. Ula: „2x + 10”.

Rozwiązanie

Rację ma Ula. Dla x = 1: 2(1 + 5) = 12 i 2 · 1 + 10 = 12, a wynik Jana daje 7.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami, już bez kafelków. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Zapisz bez nawiasu: 3(2x + 4).

Rozwiązanie 3(2x + 4) = 6x + 12.

Opuść nawias: −(2x − 5).

Rozwiązanie −(2x − 5) = −2x + 5.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Matura

Przećwicz to pod maturę z nauczycielem

Ten temat pojawia się na maturze. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (7.4) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (7.4) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.