Strona główna / Matematyka od nowa / Część 5: Ułamki / Lekcja 5.6

Lekcja 5.6 · ok. 15 minut

Czym jest procent? Jednostka równa setnej części całości

Procent to nic innego jak jednostka: setna część całości. Gdy to zobaczysz, obliczanie procentów, podwyżek i obniżek przestanie być zbiorem osobnych wzorów do zapamiętania.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

1% to 1/100 całości, więc 20% to 20/100 = 1/5 całości. 20% z 50 to 50 : 100 · 20 = 10. Procent zawsze liczy się od jakiejś całości — dlatego po podwyżce o 20% (ze 100 do 120) i obniżce o 20% (liczonej od 120!) cena spada do 96, a nie wraca do 100.

Krok 1 · Zadanie

Ile to 20%?

Ile to 20% z 50 zł?

Rozwiązanie

1% z 50 zł to 0,5 zł, więc 20% to 20 · 0,5 = 10 zł. Inaczej: 20% = 1/5, a piąta część 50 to 10.

Krok 2 · Przekształcenie

Siatka 100 kratek

Siatka 10 × 10 to całość. Każda kratka to 1/100 całości, czyli 1%.

Zacieniuj 20% siatki. Kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

20% to 20 kratek ze 100, czyli 2 rzędy z 10 — piąta część całości.

Krok 3 · Model

Procent jako ułamek

Zapisz 20% jako ułamek w najprostszej postaci, a potem policz 1% i 20% z 50 zł.

Rozwiązanie

20% = 20/100 = 1/5. 1% z 50 = 0,5 zł, więc 20% z 50 = 10 zł. Ogólnie: p% z A = A · p/100.

Krok 4 · Badanie modelu

Procent od czego?

Cena 100 zł rośnie o 20%, a potem nowa cena spada o 20%. Ile wynosi teraz?

Rozwiązanie

Podwyżka: 100 + 20 = 120 zł. Obniżka o 20% ze 120: 24 zł. Cena: 120 − 24 = 96 zł.

Dlaczego cena nie wróciła do 100 zł?

Rozwiązanie

Podwyżka to 20% ze 100 (20 zł), a obniżka — 20% ze 120 (24 zł). Te same procenty, różne całości.

Jakim procentem liczby 80 jest 20?

Rozwiązanie

20/80 = 1/4 = 25/100 = 25%.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Procent to jednostka

1% = 1/100 całości  ·  p% z A = A · p / 100

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Bo każdy procent liczy się od innej całości. Podwyżka o 10% liczona jest od ceny wyjściowej, a obniżka — od już podwyższonej, większej ceny. Obniżka jest więc większa w złotych i cena kończy niżej, niż zaczynała.

Krok 6 · Seria zadań

Procenty na co dzień

Kurtka kosztuje 240 zł. Sklep daje rabat 25%. Ile kosztuje kurtka po rabacie?

Rozwiązanie

Rabat: 25% z 240 = 60 zł. Cena: 240 − 60 = 180 zł.

W grupie jest 30 osób, a 12 z nich lubi matematykę. Jaki to procent grupy?

Rozwiązanie

12/30 = 4/10 = 40/100 = 40%.

Pensja 4000 zł wzrosła o 5%. O ile złotych wzrosła?

Rozwiązanie

1% z 4000 = 40 zł, więc 5% = 200 zł.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

Cena spadła ze 100 zł do 80 zł, a potem wzrosła z 80 zł do 100 zł. Iza: „Spadła o 20% i wzrosła o 20%”. Rafał: „Spadła o 20%, ale wzrosła o 25% — bo 20 zł to 25% z 80 zł”.

Rozwiązanie

Rację ma Rafał. Spadek liczymy od 100 zł (20 zł = 20%), a wzrost od 80 zł (20 zł = 25%).

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Ile to 15% z 80?

Rozwiązanie 15% z 80 = 12.

Zacieniuj 35% siatki.

Rozwiązanie 35% to tyle kratek ze 100.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Matura

Przećwicz to pod maturę z nauczycielem

Ten temat pojawia się na maturze. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (5.6) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (5.6) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.