Czym jest procent? Jednostka równa setnej części całości
Procent to nic innego jak jednostka: setna część całości. Gdy to zobaczysz, obliczanie procentów, podwyżek i obniżek przestanie być zbiorem osobnych wzorów do zapamiętania.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
1% to 1/100 całości, więc 20% to 20/100 = 1/5 całości. 20% z 50 to 50 : 100 · 20 = 10. Procent zawsze liczy się od jakiejś całości — dlatego po podwyżce o 20% (ze 100 do 120) i obniżce o 20% (liczonej od 120!) cena spada do 96, a nie wraca do 100.
Krok 1 · Zadanie
Ile to 20%?
Ile to 20% z 50 zł?
Rozwiązanie
1% z 50 zł to 0,5 zł, więc 20% to 20 · 0,5 = 10 zł. Inaczej: 20% = 1/5, a piąta część 50 to 10.
Krok 2 · Przekształcenie
Siatka 100 kratek
Siatka 10 × 10 to całość. Każda kratka to 1/100 całości, czyli 1%.
Zacieniuj 20% siatki. Kliknij „Sprawdź”.
Rozwiązanie
20% to 20 kratek ze 100, czyli 2 rzędy z 10 — piąta część całości.
Krok 3 · Model
Procent jako ułamek
Zapisz 20% jako ułamek w najprostszej postaci, a potem policz 1% i 20% z 50 zł.
Rozwiązanie
20% = 20/100 = 1/5. 1% z 50 = 0,5 zł, więc 20% z 50 = 10 zł. Ogólnie: p% z A = A · p/100.
Krok 4 · Badanie modelu
Procent od czego?
Cena 100 zł rośnie o 20%, a potem nowa cena spada o 20%. Ile wynosi teraz?
Rozwiązanie
Podwyżka: 100 + 20 = 120 zł. Obniżka o 20% ze 120: 24 zł. Cena: 120 − 24 = 96 zł.
Dlaczego cena nie wróciła do 100 zł?
Rozwiązanie
Podwyżka to 20% ze 100 (20 zł), a obniżka — 20% ze 120 (24 zł). Te same procenty, różne całości.
Jakim procentem liczby 80 jest 20?
Rozwiązanie
20/80 = 1/4 = 25/100 = 25%.
Krok 5 · Wyjaśnienie
Procent to jednostka
1% = 1/100 całości · p% z A = A · p / 100
Procent to jednostka: setna część całości. 50% = połowa, 25% = ćwierć, 10% = dziesiąta część.
Pytanie kontrolne: procent od czego? Podwyżka i obniżka o ten sam procent liczone są od różnych całości, więc się nie znoszą.
Jaki procent stanowi a z b? Zapisz a/b i rozszerz albo zamień na setne części.
Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.
Wzorcowe wyjaśnienie
Bo każdy procent liczy się od innej całości. Podwyżka o 10% liczona jest od ceny wyjściowej, a obniżka — od już podwyższonej, większej ceny. Obniżka jest więc większa w złotych i cena kończy niżej, niż zaczynała.
Krok 6 · Seria zadań
Procenty na co dzień
Kurtka kosztuje 240 zł. Sklep daje rabat 25%. Ile kosztuje kurtka po rabacie?
Rozwiązanie
Rabat: 25% z 240 = 60 zł. Cena: 240 − 60 = 180 zł.
W grupie jest 30 osób, a 12 z nich lubi matematykę. Jaki to procent grupy?
Rozwiązanie
12/30 = 4/10 = 40/100 = 40%.
Pensja 4000 zł wzrosła o 5%. O ile złotych wzrosła?
Rozwiązanie
1% z 4000 = 40 zł, więc 5% = 200 zł.
Krok 7 · Kontrola
Kto ma rację?
Cena spadła ze 100 zł do 80 zł, a potem wzrosła z 80 zł do 100 zł. Iza: „Spadła o 20% i wzrosła o 20%”. Rafał: „Spadła o 20%, ale wzrosła o 25% — bo 20 zł to 25% z 80 zł”.
Rozwiązanie
Rację ma Rafał. Spadek liczymy od 100 zł (20 zł = 20%), a wzrost od 80 zł (20 zł = 25%).
Krok 8 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Ile to 15% z 80?
Rozwiązanie15% z 80 = 12.
Zacieniuj 35% siatki.
Rozwiązanie35% to tyle kratek ze 100.
Krok 9 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: procent to setna część całości, a p% z A to A · p/100. Zawsze pytaj: procent od czego?
Ten temat pojawia się na maturze. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (5.6) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś