Strona główna / Matematyka od nowa / Część 6: Liczby ujemne / Lekcja 6.1

Lekcja 6.1 · ok. 13 minut

Czym są liczby ujemne? Kierunek, a nie „mniej niż nic”

„Nie można mieć mniej niż nic” — to prawda o liczbie jabłek, ale nie o temperaturze, piętrach czy koncie w banku. Liczby ujemne pojawiają się wtedy, gdy liczba opisuje położenie albo zmianę z kierunkiem.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)

Oś liczbowa nie kończy się na zerze: na lewo od 0 leżą liczby ujemne. −3 to punkt odległy od zera o 3 jednostki w lewo — na przykład 3 stopnie poniżej zera albo 3 piętra pod parterem. Liczba ujemna może też opisywać zmianę: −50 zł to wydatek, +50 zł — wpływ. Znak mówi o kierunku, a liczba bez znaku — o odległości.

Krok 1 · Zadanie

Mróz w nocy

Wieczorem termometr pokazywał 3 stopnie. W nocy temperatura spadła o 5 stopni. Ile pokazuje termometr?

Rozwiązanie

Od 3 do 0 temperatura spada o 3 stopnie, a potem jeszcze o 2 — do 2 stopni poniżej zera, czyli −2 °C.

Krok 2 · Przekształcenie

Oś w obie strony

Oś liczbowa ciągnie się w obie strony od zera — na lewo leżą liczby ujemne.

Wykonaj skok o 5 jednostek w lewo z punktu 3. Kliknij „Sprawdź”.

Rozwiązanie

Skok z 3 o 5 w lewo kończy się w −2: przechodzi przez zero i idzie jeszcze 2 jednostki dalej.

Krok 3 · Model

Co znaczy −2?

Co oznacza −2 na osi liczbowej?

Rozwiązanie

−2 to punkt odległy od zera o 2 jednostki w lewo. Znak minus mówi o kierunku, a 2 — o odległości od zera.

Jaka jest odległość między punktami −2 i 3?

Rozwiązanie

Odległość to 5: od −2 do 0 są 2 jednostki, od 0 do 3 — 3 jednostki.

Krok 4 · Badanie modelu

Porządek i liczby przeciwne

Co jest większe: −5 czy −2?

Rozwiązanie

−2 > −5: leży bardziej na prawo. −5 °C to zimniej niż −2 °C, a 5 pięter pod ziemią to niżej niż 2.

Liczba przeciwna to odbicie liczby względem zera: ta sama odległość, przeciwny kierunek. Zaznacz liczbę przeciwną do 4.

Rozwiązanie

Liczba przeciwna do 4 to −4: ta sama odległość od zera, przeciwny kierunek.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Znak to kierunek

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Bo na osi −5 leży dalej na lewo niż −2. Liczba 5 mówi tylko o odległości od zera — po stronie ujemnej większa odległość oznacza mniejszą liczbę. −5 °C to zimniej niż −2 °C.

Krok 6 · Seria zadań

Liczby ujemne na co dzień

Winda jedzie z piętra −2 (parking) na piętro 5. O ile pięter się przemieszcza?

Rozwiązanie

2 piętra do parteru i 5 w górę: razem 7 pięter.

Na koncie jest 150 zł. Płacisz kartą 200 zł (bank pozwala na debet). Jakie jest saldo?

Rozwiązanie

150 − 200 = −50 zł: debet, czyli 50 zł długu.

Która temperatura jest niższa: −8 °C czy −3 °C?

Rozwiązanie

−8 °C jest niższa: to 8 stopni poniżej zera.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

Ola: „−7 > −1, bo 7 > 1”. Jan: „−1 > −7, bo −1 leży bardziej na prawo, bliżej zera”.

Rozwiązanie

Rację ma Jan: na osi −1 leży na prawo od −7, więc −1 > −7.

Krok 8 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

Zaznacz na osi liczbę −3. Podpisane są tylko 0 i 1.

Rozwiązanie

Liczba −3 leży na lewo od zera, w odległości równej liczbie bez znaku.

Termometr pokazywał 2 °C, a potem temperatura spadła o 7 stopni. Ile pokazuje teraz?

Rozwiązanie

Teraz: −5 °C.

Krok 9 · Dalej

Co dalej

Z nauczycielem

Przerób to z nauczycielem

Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (6.1) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (6.1) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.