Oś liczbowa to nie rysunek z kreskami, tylko zapis mierzenia: punkt startu, jednostka i kierunek. Gdy to zobaczysz, ułamki i liczby ujemne przestaną być tajemnicą.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
Oś liczbowa powstaje z trzech decyzji: gdzie jest zero (początek mierzenia), jaka jest jednostka (odległość od 0 do 1) i w którą stronę liczby rosną. Liczba 3 na osi to punkt odległy od zera o 3 jednostki. Odległość między dwoma punktami to różnica ich liczb.
Krok 1 · Zadanie
Gdzie leży 3?
Na osi podpisano tylko 0 i 1. Przesuń punkt P tam, gdzie leży liczba 3, i kliknij „Sprawdź”.
Rozwiązanie
Liczba 3 leży trzy jednostki od zera. Wystarczy znać zero i jednostkę (odległość od 0 do 1) — resztę kresek wyznacza odkładanie.
Krok 2 · Przekształcenie
Oś to odkładanie jednostki
Każdy łuk to jedno odłożenie jednostki — tak jak kopie patyczka w lekcji 2.2.
Jednostkę odłożono od zera kilka razy i tak dotarto do punktu P. Jaką liczbę oznacza P?
Rozwiązanie
P = 5: jednostkę odłożono od zera pięć razy. Liczba na osi to liczba odłożeń jednostki od zera.
Krok 3 · Model
Ta sama kreska, dwie liczby
Oś ma dwie skale. Górna liczy jednostkami E, dolna — jednostkami F, dwa razy krótszymi od E. Każda kreska dostaje dwie liczby.
Punkt P leży 3 jednostki E od zera. Ile to jednostek F?
Rozwiązanie
P = 3E = 6F. Ta sama kreska ma dwie liczby — zależnie od jednostki. Tak samo jak w lekcja 2.3.
Punkt Q leży 20 jednostek E od zera — poza narysowaną osią. Ile to jednostek F?
Rozwiązanie
20E = 40F: każda jednostka E to dwie jednostki F.
Krok 4 · Badanie modelu
Odległość na osi
Na osi zaznaczono punkty A i B. O ile jednostek są od siebie oddalone?
Rozwiązanie
Odległość to 7 − 2 = 5 jednostek. Odejmowanie na osi to mierzenie odległości.
Ustaw punkt P cztery jednostki na prawo od punktu A. Liczby są ukryte — licz odstępy.
Rozwiązanie
P = 3 + 4 = 7. Przesunięcie w prawo o 4 jednostki to dodanie 4.
Krok 5 · Wyjaśnienie
Trzy decyzje, które tworzą oś
Zero — punkt, od którego mierzymy.
Jednostka — odległość od 0 do 1. Wszystkie kolejne kreski to jej kolejne odłożenia.
Kierunek — w którą stronę liczby rosną (zwykle w prawo).
Liczba na osi to odległość od zera mierzona jednostką. Odległość między dwoma punktami to różnica ich liczb. Dwie rzeczy zobaczysz później: punkty między kreskami to ułamki (lekcja 5.1), a punkty na lewo od zera — liczby ujemne (lekcja 6.1).
Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.
Wzorcowe wyjaśnienie
Trzeba ustalić zero, jednostkę (odległość od 0 do 1) i kierunek. Liczba 4 to punkt odległy od zera o cztery jednostki w ustalonym kierunku.
Krok 6 · Seria zadań
Oś w praktyce
Ołówek leży wzdłuż linijki: jeden koniec przy kresce 3, drugi przy kresce 11 (centymetry). Jaką długość ma ołówek?
Rozwiązanie
11 − 3 = 8 cm. Linijka to oś liczbowa, a długość to odległość między dwoma punktami.
Na osi zaznaczono punkt A = 6. Jaka liczba leży 2 jednostki na lewo od A?
Rozwiązanie
6 − 2 = 4. Przesunięcie w lewo to odejmowanie.
Na osi zaznaczono kreski przy liczbach 4, 5, 6, 7, 8 i 9. Ile jednostek dzieli punkty 4 i 9?
Rozwiązanie
9 − 4 = 5. Kresek jest 6, ale odstępów (jednostek) — 5. To częsta pułapka, także przy liczeniu dni czy pięter.
Krok 7 · Kontrola
Kto ma rację?
Kasia mierzy ołówek linijką, ale przykłada go od kreski 1, a nie od zera. Koniec ołówka wypada przy kresce 8. Kasia mówi: „Ołówek ma 8 cm”. Piotr mówi: „Ma 7 cm — długość to odległość od 1 do 8”.
Rozwiązanie
Rację ma Piotr: 8 − 1 = 7 cm. Odczyt z linijki to odległość od zera, a długość — odległość między końcami.
Krok 8 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Przesuń punkt P tam, gdzie leży liczba 4. Podpisane są tylko 0 i 1.
Rozwiązanie
Liczba 4 leży tyle jednostek od zera, ile wynosi.
Jaka jest odległość między punktami 3 i 11 na osi liczbowej?
Rozwiązanie11 − 3 = 8.
Krok 9 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: oś to zapis mierzenia — zero to start, jednostka to odległość od 0 do 1, a liczba to odległość od zera mierzona tą jednostką.
Jeśli ten temat wciąż sprawia kłopot, przejdziemy go razem — w twoim tempie, na przykładach dobranych do ciebie. Także dla dorosłych, którzy wracają do matematyki, i rodziców, którzy chcą umieć wytłumaczyć ją dziecku.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (2.4) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś