Dlaczego suma kątów trójkąta to 180°? Kąty przy prostych równoległych
Narysuj dowolny trójkąt, zmierz kątomierzem jego kąty i dodaj. Wyjdzie około 180° — zawsze. To nie przypadek ani przybliżenie: wynika to z jednej własności prostych równoległych, którą zobaczysz na suwaku.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
Kąty wierzchołkowe są równe, przyległe dają razem 180°. Gdy sieczna przecina dwie proste równoległe, kąty odpowiadające i naprzemianległe są równe. Stąd suma kątów trójkąta: przez wierzchołek C poprowadź prostą równoległą do AB — kąty α i β pojawią się przy C jako naprzemianległe, a razem z γ tworzą kąt półpełny, więc α + β + γ = 180°. Kąt zewnętrzny trójkąta jest równy sumie dwóch kątów wewnętrznych do niego nieprzyległych. Suma kątów n-kąta wypukłego to (n − 2) · 180°.
Krok 1 · Zadanie
Kąt w szczycie dachu
Przekrój dachu to trójkąt równoramienny. Obie połacie są nachylone do poziomu pod kątem 35°.
Jaki kąt tworzą połacie dachu w szczycie?
Rozwiązanie
Suma kątów trójkąta to 180°, więc kąt w szczycie: 180° − 2 · 35° = 110°.
Krok 2 · Przekształcenie
Sieczna dwóch prostych równoległych
Dwie poziome proste równoległe przecina turkusowa sieczna. Suwak zmienia kąt α między sieczną a dolną prostą.
Wykonuj polecenia po kolei i porównuj kąty.
Podsumowanie
α = β (odpowiadające), α = γ (naprzemianległe), α + δ = 180° (przyległe). Gdyby proste nie były równoległe, β i γ różniłyby się od α.
Krok 3 · Model
Dowód: prosta równoległa przez wierzchołek
Przez wierzchołek C prowadzimy prostą równoległą do boku AB. Wtedy:
kąt między tą prostą a bokiem CA jest naprzemianległy do α, więc równy α;
kąt między tą prostą a bokiem CB jest naprzemianległy do β, więc równy β;
te dwa kąty razem z γ leżą obok siebie przy C i tworzą kąt półpełny: α + γ + β = 180°.
Przesuwaj wierzchołek C i sprawdzaj, czy kąty przy prostej przez C nadal odpowiadają α i β.
Podsumowanie
Kąty przy C: α (naprzemianległy z kątem przy A), γ i β (naprzemianległy z kątem przy B) tworzą kąt półpełny, więc α + β + γ = 180°.
Kąty trójkąta mają miary 2x, 3x i 4x. Oblicz x i największy kąt.
Rozwiązanie
9x = 180°, x = 20°. Kąty: 40°, 60°, 80°.
Krok 4 · Badanie modelu
Kąt zewnętrzny
Bok AB przedłużono za wierzchołek B. Kąt między przedłużeniem a bokiem BC to kąt zewnętrzny δ.
Porównuj kąt zewnętrzny δ z sumą α + γ.
Podsumowanie
δ + β = 180° (przyległe) i α + β + γ = 180°, więc δ = α + γ.
Kąt zewnętrzny trójkąta przy wierzchołku B ma 130°, a kąt wewnętrzny przy A ma 50°. Oblicz kąt wewnętrzny przy C.
n-kąt wypukły: przekątne z jednego wierzchołka dzielą go na n − 2 trójkątów, więc suma kątów to (n − 2) · 180°.
Pięciokąt ABCDE z przekątnymi z wierzchołka A. Przesuwaj wierzchołek D.
Podsumowanie
Trzy trójkąty ABC, ACD, ADE: ich kąty razem składają się dokładnie na kąty pięciokąta, więc suma = 3 · 180° = 540°.
Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.
Wzorcowe wyjaśnienie
Przez wierzchołek C prowadzę prostą równoległą do AB. Kąty, które tworzy z bokami CA i CB, są naprzemianległe do kątów α i β, więc są im równe. Razem z kątem γ leżą obok siebie na prostej i tworzą kąt półpełny. Zatem α + β + γ = 180°.
Krok 6 · Seria zadań
Kąty w zadaniach
W trójkącie równoramiennym kąt przy podstawie ma 40°. Ile stopni ma kąt między ramionami?
Rozwiązanie
Kąty przy podstawie są równe: 180° − 2 · 40° = 100°.
Oblicz sumę kątów wewnętrznych sześciokąta wypukłego i miarę jednego kąta sześciokąta foremnego.
Rozwiązanie
Suma: 4 · 180° = 720°. W foremnym wszystkie kąty są równe: 720° : 6 = 120°.
Kąty trójkąta są w stosunku 1 : 2 : 3. Ten trójkąt jest
Ala: „Kąt zewnętrzny trójkąta jest zawsze rozwarty”. Bob: „Nie zawsze — przy rozwartym kącie wewnętrznym kąt zewnętrzny jest ostry”.
Rozwiązanie
Rację ma Bob: kąt zewnętrzny to 180° minus kąt wewnętrzny. Jest ostry, gdy kąt wewnętrzny jest rozwarty (np. 180° − 120° = 60°).
Krok 8 · Na maturze
Zadania w stylu maturalnym
Dwa zadania zamknięte jak na maturze podstawowej (po 0–1 pkt).
Kąty α i β są przyległe, a kąt α jest trzy razy większy od kąta β. Kąt β ma miarę
Rozwiązanie
3β + β = 180° ⇔ β = 45°. Odpowiedź A.
W trójkącie ABC kąt wewnętrzny przy wierzchołku A ma 50°, a kąt zewnętrzny przy wierzchołku B ma 110°. Kąt wewnętrzny przy wierzchołku C ma miarę
Rozwiązanie
Kąt zewnętrzny przy B jest sumą kątów przy A i C: 110° = 50° + γ, więc γ = 60°. Odpowiedź A.
Krok 9 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Dwa kąty trójkąta mają miary 35° i 75°. Oblicz trzeci kąt.
Rozwiązanie
Trzeci kąt: 70°.
Ile stopni ma każdy kąt wewnętrzny pięciokąta foremnego?
Rozwiązanie
Każdy kąt: 108°.
Krok 10 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: przy prostych równoległych kąty odpowiadające i naprzemianległe są równe. Prosta równoległa do boku, poprowadzona przez przeciwległy wierzchołek, przenosi wszystkie trzy kąty trójkąta w jedno miejsce — razem tworzą kąt półpełny, czyli 180°.
Ten temat pojawia się na maturze podstawowej. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (12.1) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś