Strona główna / Matematyka od nowa / Część 16: Kombinatoryka i prawdopodobieństwo / Lekcja 16.1

Lekcja 16.1 · ok. 15 minut · matura podstawowa

Jak policzyć wszystkie możliwości, nie wypisując ich?

Ile strojów da się złożyć z 3 koszulek i 4 par spodni? Można wypisać wszystkie, ale przy kodzie PIN (10 000 możliwości) to już beznadziejne. Drzewko pokazuje regułę, która liczy za nas.

Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz) Reguła mnożenia: jeśli pierwszy wybór można zrobić na a sposobów, a potem — niezależnie od niego — drugi na b sposobów, to oba razem na a · b sposobów (każda z a gałęzi drzewka rozgałęzia się na b). Tak samo dla więcej etapów: a · b · c · … Reguła dodawania: jeśli wybieramy albo z jednej grupy (m możliwości), albo z drugiej (n możliwości), a grupy nie mają wspólnych elementów — możliwości jest m + n. Gdy wcześniejszy wybór zmniejsza liczbę możliwości (np. cyfry bez powtórzeń), mnoży się kolejne, coraz mniejsze liczby: 10 · 9 · 8.

Krok 1 · Zadanie

Stroje

Masz 3 koszulki (K₁, K₂, K₃) i 4 pary spodni (S₁, …, S₄). Strój to jedna koszulka i jedna para spodni.

Ile różnych strojów możesz złożyć?

Rozwiązanie

3 · 4 = 12 strojów (K₁S₁, K₁S₂, …, K₃S₄).

Krok 2 · Przekształcenie

Drzewko: każda gałąź rozgałęzia się tak samo

Dodaj do stroju buty. Suwaki zmieniają liczby koszulek, spodni i par butów. Policz końce gałęzi — to wszystkie stroje.

Zmieniaj liczby ubrań.

Podsumowanie

Liczba końców drzewka = (gałęzie na 1. poziomie) · (gałęzie z każdego węzła na 2. poziomie) · … = a · b · c.

Krok 3 · Model

Dwie reguły

PIN to 4 cyfry (0–9), mogą się powtarzać. Ile jest różnych PIN-ów?

Rozwiązanie

10 · 10 · 10 · 10 = 10 000 (od 0000 do 9999).

Do szkoły możesz pojechać jedną z 3 linii autobusowych albo jedną z 2 linii tramwajowych. Na ile sposobów możesz wybrać linię?

Rozwiązanie

3 + 2 = 5.

Krok 4 · Badanie modelu

Z powtórzeniami i bez

Kody z cyfr 1, 2, 3. Suwak ustala długość kodu. Wyróżnione są kody, w których żadna cyfra się nie powtarza.

Zmieniaj długość kodu.

Podsumowanie

Gdy cyfry mogą się powtarzać, każdy etap ma 3 możliwości: 3k. Bez powtórzeń kolejne etapy mają 3, 2, 1 możliwości.

Ile jest liczb dwucyfrowych o różnych cyfrach?

Rozwiązanie

9 · 9 = 81.

Krok 5 · Wyjaśnienie

Drzewko i prostokąt

Te same stroje można ułożyć w tabelę: wiersz to koszulka, kolumna — spodnie, kratka — strój. Każdy wiersz ma tyle kratek, ile jest spodni, więc kratek jest a · b — jak pole prostokąta a × b. Drzewko i tabela to dwa rysunki tego samego mnożenia.

Zmieniaj liczby koszulek i spodni.

Podsumowanie

Każda koszulka (wiersz) łączy się z każdą parą spodni (kolumna): a · b kratek.

Zanim pójdziesz dalej, ujmij to własnymi słowami.

Wzorcowe wyjaśnienie

Mnożę, gdy wybory następują po sobie („i potem”) i każdy wybór można połączyć z każdym — np. koszulka i spodnie: 3 · 4. Dodaję, gdy wybieram jedną rzecz z jednej albo z drugiej grupy, bez części wspólnej — np. autobus albo tramwaj: 3 + 2.

Krok 6 · Seria zadań

Liczenie możliwości

Rzucamy monetą 3 razy i zapisujemy wyniki po kolei (np. ORR). Ile jest różnych wyników?

Rozwiązanie

2 · 2 · 2 = 8.

Ile jest liczb trzycyfrowych parzystych?

Rozwiązanie

9 · 10 · 5 = 450.

W klasie jest 12 dziewcząt i 10 chłopców. a) Na ile sposobów można wybrać jedną osobę do reprezentowania klasy? b) Na ile sposobów można wybrać parę: jedną dziewczynę i jednego chłopca?

Rozwiązanie

a) 12 + 10 = 22, b) 12 · 10 = 120.

Krok 7 · Kontrola

Kto ma rację?

Ile jest liczb czterocyfrowych o różnych cyfrach? Ala: „10 · 9 · 8 · 7 = 5040”. Bob: „9 · 9 · 8 · 7 = 4536”.

Rozwiązanie

Rację ma Bob: pierwsza cyfra 1–9 (9 sposobów), druga — dowolna oprócz pierwszej (9), trzecia (8), czwarta (7).

Krok 8 · Na maturze

Zadania w stylu maturalnym

Dwa zadania zamknięte jak na maturze podstawowej (po 0–1 pkt).

Wszystkich liczb naturalnych trzycyfrowych, w których zapisie występują wyłącznie cyfry nieparzyste, jest

Rozwiązanie

5 · 5 · 5 = 125. Odpowiedź A.

Wszystkich liczb naturalnych czterocyfrowych podzielnych przez 5 jest

Rozwiązanie

9 · 10 · 10 · 2 = 1800. Odpowiedź A.

Krok 9 · Ocena

Sprawdź się

Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.

W stołówce są 3 zupy, 4 drugie dania i 2 desery. Obiad to jedna zupa, jedno drugie danie i jeden deser. Ile jest różnych obiadów?

Rozwiązanie

Obiadów: 24.

Ile jest liczb trzycyfrowych o różnych cyfrach, w których zapisie występują tylko cyfry 1, 2, …, 4?

Rozwiązanie

Liczb: 24.

Krok 10 · Dalej

Co dalej

Matura podstawowa

Przećwicz to pod maturę z nauczycielem

Ten temat pojawia się na maturze podstawowej. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.

  • 150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
  • Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
  • W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (16.1) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś

Za darmo

Zapytaj na Discordzie

Zadanie nie wychodzi? Napisz na serwerze — podaj numer lekcji (16.1) i zadania, żeby inni od razu wiedzieli, o co chodzi.

Za darmo

Matematyka na YouTube

Wykłady z analizy matematycznej i rozwiązania zadań zgłaszanych przez widzów — możesz przysłać własne.