Zadania z indukcji i kresów — zestaw 1 z analizy I
Analiza matematyczna · UJK⏱ 1 h 49 min
Rozwiązania zadań z indukcji i kresów do Analizy Matematycznej I na UJK, na które zabrakło czasu na ćwiczeniach. Sumy teleskopowe i symbole Newtona, porównanie 2ⁿ z n³, pokrywanie planszy 2ⁿ × 2ⁿ bez jednego pola klockami w kształcie litery L, wielomiany Czebyszewa, zasada szufladkowa oraz rachunki na supremach i infimach.
W tym nagraniu
Sumy teleskopowe i tożsamości z symbolem Newtona
Kiedy 2ⁿ wyprzedza n³ – doświadczenie i dowód indukcyjny
Plansza 2ⁿ × 2ⁿ bez jednego pola wyparkietowana klockami L
Wielomiany Czebyszewa: rekurencja, cosinus i skąd litera T
Zasada szufladkowa przez indukcję; kresy zbiorów xA + y oraz A + B
Rozwiązania zadań z indukcji i kresów do Analizy Matematycznej I na UJK, na które zabrakło czasu na ćwiczeniach. Pierwsza grupa to sumy teleskopowe i tożsamości z symbolem Newtona, druga — porównanie 2ⁿ z n³: najpierw eksperyment (od n = 10 potęga dwójki wyprzedza sześcian już na zawsze), potem dowód indukcyjny.
Klasyczne zadanie z indukcji: planszę 2ⁿ × 2ⁿ bez jednego pola da się zawsze pokryć klockami w kształcie litery L złożonymi z trzech pól. Potem wielomiany Czebyszewa — rekurencja Tₙ₊₁(x) = 2x·Tₙ(x) − Tₙ₋₁(x), związek Tₙ(cos θ) = cos(nθ) i wyjaśnienie, skąd litera T.
Na koniec zasada szufladkowa udowodniona indukcyjnie i rachunki na kresach: sup(A + B) = sup A + sup B oraz kresy zbioru x·A + y, gdzie znak x decyduje, czy supremum przechodzi w supremum, czy w infimum.
Opis i materiały
Rozwiązania zadań o indukcji i kresach.
Lekcje kursu „Matematyka od nowa” na ten temat
Szkolne podstawy tego, o czym jest nagranie — interaktywnie i za darmo.
Transkrypt został wygenerowany automatycznie na podstawie napisów YouTube, więc może zawierać błędy w zapisie wzorów, nazwisk i terminów. Kliknij znacznik czasu, aby przewinąć wideo do danego fragmentu. (11199 słów)
Dobra. Przyszedłem oddać Wam dług w postaci rozwiązań zadań, które wrzuciłem do zrobienia na ćwiczenia, ale nie było na nie czasu. Polecam Waszej uwadze fakt, że to tutaj to nie jest zdjęcie. To jest kamera, na której jest panda. Tylko, że panda, niczym Drax the Destroyer z którejś części Strzeżników Galaktyki, opanowała sztukę bycia w tak idealnym bezruchu, że wygląda jak zdjęcie. Anyway, zadania miały być z indukcji z kresów. Pierwsze szło jakoś tak.
Chcemy dla n-ów większych równych k, dla ustawienia uwagi większe równe 1, dla 0 to trochę nieciekawe. Chcielibyśmy, żeby taka suma symboli Newtona, tu jest aż do n po k, żeby to był następny symbol Newtona. No więc, tego się daje dowodzić na różne sposoby. Można to sobie wyobrazić na obrazku w trójkącie paskala, natomiast chcieliśmy zaprezentować indukcję jako technologię na przykładzie tego, to zobaczymy jak to się robi indukcją. No więc ten warunek, że mamy dwa parametry to jest tylko dla PIT-u.
Tak naprawdę możemy myśleć o tym, że ustalamy k i robimy indukcję po n n siłą rzeczy zaczyna się od k oczywiście można ten napis zrobić do n mniejszych od k tylko wtedy trochę nie ma sensu bo po pierwsze suma jest pusta a nawet jakbyśmy chcieli być cziki i napisać w tej sumie o, tu wcześniejsze symbole Newtona k-1 po k i zrobić taką sumę aż do 1 po k plus 0 po k. I teraz mamy taką sumę, w której nikogo nie obchodzi, czy my zaczynamy od k czy od n, bo to jest suma od 0 do n.
I tak, można czegoś takiego dowodzić przez indukcję. To ma sens, po prostu te symbole Newtona są 0. W każdej rozsądnej definicji symbolu Newtona, jeśli góra jest większa od dołu, to wychodzi 0. W tej definicji że n po k to jest n razy n minus 1 razy razy n minus k plus 1 to jak się dobrze przyjrzeć dla n mniejszych od k w liczniku jest 0 bo odliczamy k czynników zaczynając od n jeśli k jest równy dokładnie n to tu jest n silnie jak k jest równe n plus 1 to już zahaczamy o 0 i zauważcie, że to się zgadza z definicją kombinatoryczną nie ma podzbiorów więcej elementowych zbiorów mniej elementowego także tak to ma sens fizyczny od n równego k
A sens wielomianowy od n równego 0 dobrze no to ustalamy k dla k równego 0 to niby w sumie też jest prawda no bo jak wysumuję te wszystkie symboli Newtona wtedy z dołem równym 0 są równe 1 i jest ich wtedy dokładnie n plus 1, równa się n plus 1 po 1 i znowu od tego można zacząć więc nawet możemy zrobić tak, no i mówimy, że zdanie tn to jest nasza teza do udowodnienia i jak to zrobimy, żeby się mniej napisać znaczków, to udowodnimy, że tn wynika z tn-1.
Najpierw sprawdzamy, że działa tk. Tk jest niezwykle proste. To jest powiedzenie, że k po k jest równe k plus 1 po k plus 1. To się zgadza. To jest nawet bardziej niż rzeczywiste. Oba są równe 1. To jest tak oczywiste, że nawet nie zasługuje na napisanie oczu i listy. Teraz dowodzimy, że z n-1 wynika n. Żeby się skompilowało to dla n większego, równego niż k plus 1, bo n-1 musi być przynajmniej k, żeby to miało sens. No to mamy taki napis i chcemy zrobić taki.
No to chyba wiemy, co robić. Nasz potencjalny wróg o tym traktuje tn-1. To jest równe n po k plus 1 z tn-1. Czyli tu jest n po k plus 1, a tu jest n po k.
No to już każde dziecko wie, że to jest dokładnie ta jedna rekurencja o trójkącie paskala, którą się pamięta. Jak góra jest taka sama i dół się różni o 1, to jak sumujemy, to góra idzie o 1 w górę, a tu bierzemy maksimum z tych dwóch. To jest dokładnie to samo, co ta rekurencja w trójkącie paskala, że jak jest ten trójkąt, który się który się składa z jedynek ułożonych w ten sposób, to tu mam ustalone n, tu mam ustalone k i jak ja tu mam, może narysujmy to tak, że tu jest n i tu jest k tu jest n plus 1, tu jest n tu jest k to ten tutaj, n plus 1 po k plus 1 to jest suma n po k i tak chciałem napisać n po k i n po k plus 1 no to udowodnione jakie było następne to jest klasyka, która nam się potem przyda
K równa się 1 do n z ułamka, który jest dokładnie tak uszyty żeby suma się teleskopowała No i tak na chłopski rozum to się korzysta z tożsamości algebraicznej. To jest to, co pamiętamy, że 1 dwunasta to jest 1 trzecia minus 1 czwarta. No więc na chłopski rozum to ta suma to jest 1 przez 1 razy 2 plus 1 przez 2 razy 3 plus plus plus plus 1 przez n razy n plus 1. To to powinno być 1 pierwsza minus 1 druga plus 1 druga minus 1 trzecia plus plus plus plus 1 nta minus 1 n plus pierwsza.
A priori nawiasy są w ten sposób, ale nie jest szczególną tajemnicą, że to się skraca, to się skróci z tym, to 1 trzecie się skróci z tym, co będzie tutaj, to się skróci z 1n, to jedyne, co jest nieskrócone, to będzie 1 minus 1n plus 1. I takie rozmowanie generalnie jest akceptowalne, natomiast jak chcemy się nauczyć ogólnie jak sobie radzić z indukcją, szczególnie jak będą napisy, które są na podobnym motywie, ale rozmowanie jest trochę bardziej skomplikowane niż skreślanie rzeczy tutaj, to chcemy się nauczyć jak działa ścisko maszynka, która nie pozwala się pomylić. Jak się skraca rzeczy, które są w powietrzu, to dużo łatwiej się pomylić niż jak się robi indukcję.
Więc indukcję robimy tak, że zdanie Tn to jest to, co tam było napisane. K równa się 1 do n, 1 przez k razy k plus 1 równa się tyle. T1 jest prawdziwe. T1 po prostu mówi, że 1 przez 1 razy 2 jest równe 1 minus 1 przez 1 plus 1. Na moje oko to się zgadza. Tn plus 1 mówi nam, że suma do n plus 1 z tego samego to jest 1 minus 1 przez i tu n plus 1 ląduje w miejsce n. No i to jest kolejne z zadań typu suma z czegoś, co nie zależy od n, od 1 do n.
One zawsze są proste. Dowód tego, że Tn implikuje Tn plus 1 jest taki, że jak bierzemy tę sumę, która jest w Tn plus 1, to jest dokładnie ta suma tylko, że do n z napisanym osobno składnikiem dla n plus 1. O tym, i tu korzystamy z tn, o tym wiemy, że to się wyraża. To się wyraża przez 1 minus 1 przez n plus 1. No i teraz to już jest rachunki na ułamkach.
1 minus 1 przez n plus 1 ono występuje w liczbie sztuk tutaj minus 1 a tutaj plus 1 przez n plus 2. czyli takie coś, czyli tu powinniśmy mieć, jak to jest 1 minus 1 jakaś, to powinniśmy mieć licznik o 1 mniejsza od mianownika i to jest dokładnie tak zrobione, żeby to się skróciło i wyszło to, co miało wyjść. I już, koniec. No i to jest taka sobie sztuczka rachunkowa, natomiast to jest taki archetyp tego, co się nazywa teleskopującą się sumą.
To, co tutaj widzieliście, ogólnie to jest tak, że takie sumy się nazywa teleskopującymi się nie tylko dlatego, że jest długa suma, To nie jest tak, że myślimy o tym, że tu był teleskop, który się skompresuje do, po polsku luneta chyba to się nazywa, który się skompresuje do mniejszej lunety. Geneza tego tak naprawdę jest taka, że jak taki teleskop to się składa z ilość pierścieni, które zachodzą jeden na drugi. My rysujemy, żeby się wszystko zmieściło i jak liczymy promień czegoś takiego, to myślimy o tym w ten sposób, że te kolejne promienie tych pierścieni są jakie? Powiedzmy, że to będzie ciężko narysować, tak żeby... nawet mamy cieńszy ołówek.
To jest tak, że jak ja tu mam, jak ja ten promień mam, bo nie, zacznijmy od tego dalszego. Jak tu mam promień 1, oczywiście rysunek jest nie do skali, ale to chodzi tylko o zjawisko algebraiczne. Tu mam promień 1,2, tu jest 1,1, tu jest 1,2, tu mam promień 1,3, tu mam promień 1,4 i tak dalej. To akurat mogę skończyć na 1,5.
No to bez wątpienia, powiedzmy, że środek jest pusty, a te pierścienie, które się składały na tę zsuwającą się lunetę, to są te, ten, ten, ten i ten. no to chcemy policzyć to to jest równe 1 pierwsza minus 1 piąta a z czego to się składa no tu była 1 pierwsza tu była 1 druga tu promień zewnętrzny jest 1 pierwsza a wewnętrzny jest 1 druga czyli szerokość tego pierścienia tutaj jest 1 jest 1 pierwsza minus 1 druga tutaj tak samo promień zewnętrzny jest 1 druga i wewnętrzny jest 1 trzecia czyli szerokość tego jest 1 druga minus 1 trzecia szerokość tego jest 1 trzecia minus 1 czwarta a szerokość tego 1 czwarta minus 1 piąta więc it stands to reason że jak wysumujemy te rzeczy to wyjdzie nam 1 minus 1 piąta i to jest taki archetypiczny motyw, który się pojawia wiele razy
W różnych kontekstach będziemy to widzieć pewnie do bólu wałkowane przy rzeczach z okolicy przekształcenia Abela jak będziemy ogólnie zeslędziali się jak się sumuje takie szeregi, w których nie ma czegoś aż tak prostego napisanego z fabryki, tylko to zjawisko trzeba sobie wymusić na szeregu, który dostajemy. Co mieliśmy dalej? Mieliśmy okropne zadanie, w którym bardzo łatwo się pomylić. Zadanie trzecie. To jest w wersji x plus 2x kwadrat plus blablabla plus nx do n.
Jeszcze jakby to było do nieskończoności, to mimo tego, że tam jest nieskończoność, to to łatwiej policzyć. Tu, jak my to zrobimy? Na chłopski rozum. To jest x do n tej. A ja muszę x kwadrat zreprodukować dwa razy. To napiszę tak. Już widzicie powoli konspiracja. To było x sześcian. To jest biało, biało, plus x do n tej. I dodajemy takie coraz bardziej niepełne sumy, aż skończymy na sumie, która ma samo x do n tej. Wcześniej jest x do n minus pierwszej plus x do n tej.
Więc to x do n minus pierwszej pojawi się dokładnie minus jeden raz. Tutaj n ta suma zaczyna się, znaczy kata suma zaczyna się od x do katej, więc x do katej się pojawi dokładnie k razy. No i z zadania, to jak się wysumuje to w kolumnach, to jest to, co jest w treści zadania. No to sumujemy w wierszach. W pierwszym wierszu to my mamy paragraf na takie coś. To jest suma n pierwszych wyrazów ciągu geometrycznego, który zaczyna się od x, czyli takie coś. No tak, żeby to było w tej samej jednej linii, co tamtą.
Przez 1 minus x ten drugi zaczyna się od x kwadrat jest tu n minus 1 wyrazów dzielone przez 1 minus x i tak dalej i kończymy przedostatni z tych napisów to jest x do n minus pierwszej razy 1 minus x dwa wyrazy to po polsku to jest 1 plus x pamiętamy, że w zadaniu było x różne od 1 dla jedynki to nie jest trudne to po prostu jest 1 plus 2 plus 3 kropki plus n my na to mamy wzór.
I co x do n to jest po prostu x do n razy 1 minus x podzielić przez 1 minus x. Piszemy to tak pompatycznie, żeby się potem ładnie wysumowało, bo jak ja teraz to wszystko wysumuję, to co mi się dzieje? W mianowniku mam 1 przez 1 minus x. Tego mi nikt nie odbierze. Tu, zobaczcie, że każdy z tych iloczynów to ma wykładnik tu i tu sumujący się do n plus 1. Czyli pierwszy to jest x minus x do n plus pierwszy i drugi to jest x kwadrat minus x do n plus pierwszej plus, plus, plus, plus x do n tej minus x do n plus pierwszej. No to robimy remanent w magazynie.
W magazynie znaleziono sumę wyrazu w ciągu geometrycznego oraz znaleziono zapis, że jesteśmy winni komuś n sztuk x do n plus pierwszej. Tak, tam byłem składników. Będzie mi strasznie głupio, jak wyjdzie coś, co ma któryś wykładnik pomylony o 1, ale takie życie. Na to znowu jest paragraf. Tu jest znowu x, tu jest znowu n wyrazu przez 1 minus x, to minus x. To jeszcze, jak ktoś bardzo chce mieć jedną funkcję wymierną, to z tego można zrobić 1 minus x kwadrat.
Tu mamy x razy 1 minus x do n tej, minus nx do n plus pierwszej. jeszcze domnożone przez 1 minus x. Więc ostatecznie to się wyciąga przed nawias. Tu jest 1 minus x do n tej minus nx do n tej razy 1 minus x. Jak chcemy być jeszcze bardziej pompatyczni, to możemy wymnożyć i napisać inaczej. Tak, bo x do n tej jest sztuk minus n plus 1, a x do n plus pierwsze jest sztuk plus n. No i ten wzór wygląda optycznie, tak jak to, co ja pamiętam. No i teraz to jest dobre rozumowanie, natomiast jakby zadanie brzmiało udowodnij ten wzór, jak ktoś tak napisze na kolor w temacie w egzaminie, to będę przeszczęśliwy.
To jak najbardziej wystarczy. Natomiast jak się dowodzi tego wzoru, no to dokładnie tak samo jak wszystkiego wcześniej. Sprawdza się, czy przyrosty się zgadzają. jak chcemy zweryfikować że suma k równa się 1 do n z kx do kt jest równa to co jest tutaj napisane niech to się nazwie sn to jest równoważne z tym że to, że s1 jest równe x to widać gołym okiem widać? widać, ale jak się dobrze zeskwintuje zobaczcie, że dla n równego 1 i tak jest w ogóle jakiś rachunek do wykonania dla n równego 1 to mam 1 minus 2x plus 1 razy x do kwadratu to razy x przez 1 minus x do kwadratu istotnie jest równe x powinienem to oczywiście tak napisać ale tu już trzeba zauważyć, że to się coś zdarzyło tak, to jest początek
Indukcji oraz oraz przyrosty się zgadzają to znaczy nx do n to jest przyrost s n minus s n minus 1. Dlaczego czasami piszę to w takiej nomenklaturze, że przyrastamy od n minus 1 do n, a czasami od n do n plus 1? Żeby was przyzwyczaić do tego, żeby dobrać tę nomenklaturę, która korzystnie działa z rachunkami. Tu akurat jak się ptączą n plus 1 to będzie ładniej i będzie mniej pisania i jak do tego podstawię n minus 1 niż jak do tego podstawię n plus 1. No i to się potem jakoś liczy. to jest generalnie to samo co mi wyszło jak liczyłem na dwa sposoby z inną grupą, więc zakładam, że to jest prawda wykonanie tych rachunków to jest odejmowanie funkcji wymiernych i dobrze, to nawet możemy policzyć, bo to jest natychmiastowe jak policzymy sn-sn-1 to jest to coś, n plus 1, x do n plus n, x do n plus pierwszej, minus to samo z n cofniętym o 1 tu cofamy n, tu cofamy n tu cofamy n i tu cofamy n ma nam wyjść nx do n
Ten nikomu nie przeszkadza chwilowo jeszcze nie pomaga co się tutaj wydarzy? skrócą się jedynki teraz robimy remanent są tutaj x do n minus pierwszej x do n i x do n plus pierwszej no to liczymy x do n plus pierwszej jest w liczbie sztuk tylko i wyłącznie n x do n tej jest w liczbie sztuk minus n minus jeden plus n przepraszam tu jest plus n minus 1 a x do n minus pierwszej jest w liczbie sztuk ile?
Minus minus n czyli plus n jestem coraz bardziej nieszczęśliwy z tego co jest tutaj napisane ale x do n tej jest minus n plus 1 a tu jest minus x do n tej dobrze tu był plus więc tu jest minus n minus 1 Teraz to się zgadza. Ja się czasami mylę w tych minusach, ale if you cannot handle me at my worst, imagine how I feel.
I to, to jest po polsku minus 2n. Te minus jedynki się skrócą. Więc z tego wszystkiego się wyciąga n przed nawias i widzimy, że tu jest x do n plus pierwszej, minus 2x do n tej, plus x do n minus pierwszej. I to jest dokładnie to, czego pragniemy. n, najmniejszy wykładnik jest x do n minus pierwszej, to zostaje nam x kwadrat minus 2x plus 1 i to się skróci z tym i cudownie nam wyszło. Pomimo moich najlepszych starań, żeby nie wyszło. Ogólnie teraz musimy robić to jakoś tak na totalnie na partyzanta.
Z takim rozkładaniem w ten sposób. Jak się pojawią pochodne, to po prostu odfaktoryzujemy z tego x, zobaczymy, że to jest suma kx do k minus pierwszej i to jest pochodne x do k tej. Więc nasza suma jest pochodną sumy, którą umiemy policzyć. Przy czym ogólnie w tym szaleństwie jest metoda. Metoda polega na tym, że fajnie byłoby się nauczyć żonglować sumami, ponieważ czasami trzeba łączyć metody z liczeniem tego przez pochodne z metodami polegającymi na żonglowaniu. Co jest dalej? To jest klasyka. Ze wszystkich wzorów na sumę eś tych potęg liczb naturalnych. Dla eś równego 3 ten wzór jest najbardziej uroczy.
Jak widać, że coś jest na rzeczy. To jest wyłomian czwartego stopnia, to jest wyłomian drugiego stopnia do kwadratu. To ma szansę być prawdziwe. No i gdzieś pewnie widziałem geometryczny dowód tego faktu. Natomiast my go zupełnie zbrutalizujemy. To jest zdanie Tn. Zdanie Tn plus 1 jest takie, że do n plus 1 do kwadratu równa się ta suma z przyrostem takim. Tu wiemy, co mamy robić. T1 mówi, że 1 do sześcianu równa się 1 do kwadratu. Takie zadania mogą być na kolokwium, co nie? Przyrost od Tn do N plus 1 to jest na gruncie danego równania każde inne hipotetyczne równanie jest równoważne z tym hipotetycznym minus dane.
Jeśli ja wiem, że Tn to Tn plus 1 jest równoważne z odjęciem stronami. Dlaczego? Jeśli wiem, przy założeniu tn, jeśli wiem, że tn plus 1, to oczywiście mogę odjąć stronami. Więc w tę stronę to jest po prostu odjmowanie stronami. W tę stronę, jeśli wiem, że tn oraz to jest minus stronami, a tu, jak wiem, że tn i to, to je mogę dodać, żeby odzyskać tn plus 1. Więc tu jest plus stronami. Potrzebujemy tylko jednej implikacji. To znaczy, że z tego wynika to.
Natomiast warto wiedzieć, że my nie utrudniamy ani nie upraszczamy zadania kiedy kiedy modyfikujemy rzecz do udowodnienia o rzecz która jest prawdziwa to równanie, to minus to no to jest to co było za każdym razem że przyrost ma się równać przyrost tu jest suma taka minus suma taka no to wiadomo jak z czymś takim walczyć, to jest różnica kwadratów ich różnica jest n plus 1 a ich suma to jest 1 plus n plus 1 plus 3 kropki plus n minus plus 1 to się już jakoś liczy mamy już jeden czynnik n plus 1 to rokuje i co ja tutaj mam napisane?
Mam napisane 2 razy 1 plus 3 kropki plus n plus n plus 1 to każdy pilny student pamięta że to jest n razy n plus 1 przez 2. Już widać, że to jest koniec. n razy n plus 1 plus n plus 1 a zatem n plus 1 do kwadratu, bo wyciągamy jeszcze 1, n plus 1 ono się pojawi tutaj w liczbie sztuk n plus 1. Zrobione. W sumie nie wiem, czy ludzie najpierw zauważyli tę geometrię, która za tym stoi, która jest dość ciężka do wymyślenia, czy po prostu użyli metod algebraicznych, bo wiedzieli, że to musi być wymiar czwartego stopnia i stwierdzili, o, ten wyjątk jest kwadratem czegoś, co znamy.
Jak fajnie. To było zadanie, które było wrzucone po to, żeby było przyjemne. Suma silni to jest coś, na co nie ma dobrego wzoru, ale jak domnażamy k do k silnia, to się okazuje, że jest. No to jest znowu rytmowa rzecz. T1 jest oczywista. T1 mówi, że 1 razy 1 silnia jest równe 1 plus 1 silnia minus 1. Z tym się zgadzamy. Tu jest 1, tu jest 2 minus 1. te n plus 1 napiszemy te n minus 1 o, 1 razy 1 silnia plus, plus, plus i kończymy sumę 1 składnik wcześniej n minus 1 razy n minus 1 silnia i tu już nie dodajemy ostatniego składnika i to ma się równać n silnia minus 1 tak, tu cofnęłem wszystkie n o 1 no to standard, patrzymy na przyrost pytają nas, czy n razy n silnia czyli przyrost lewej strony
Czy jest równy n plus 1 silnia minus 1 minus n silnia minus 1, czyli przyjazd prawej strony. No ale to się liczy jak marzenie. Jedynki się skracają. Zostaje nam n plus 1 silnia minus n silnia. Z tego wyciągamy n silnia przed nawias. Tu występuje n silnia w liczbie sztuk n plus 1, a tu w liczbie sztuk 1. Czyli jest to, co miało wyjść. To było zadanie po to, żeby je zrobić i się poczuć fajnie. Dobrze. Jedyne kombinatoryczne, geometryczne zadanie. Mamy takie klocki i mamy szachownicę o wymiarach, nie musi być szachownicy, może być bydlaka plansza, 2 do 1, 2 do 1.
Ktoś złośliwie usuwa nam jeden kwadracik i mamy udowodnić, że tak powstałą planszę można wypełnić takimi L-kami. Właśnie, czy ja jestem złym człowiekiem, który w ogóle nie mówi treści zadań? Nie, ja je w większości na szczęście napisałem, bo to były zadania udowodnić tożsamość. Dobrze, tak, to tu powiedziałem treść zadania. Zadanie jest takie, żeby udowodnić, że plansza 2 do n cyjna za do n tej minus jeden kwadracik da się wyparkietować takimi rzeczami.
I to jest przezabawne zadanie, bo w pewnym sensie ono nawet produkuje algorytm. Ale nie musi produkować algorytmu, to jest tylko, żeby udowodnić, że się da. Dobrze, dla n równego 1, to 2 do n tej to jest 2. Mam taką planszę. Którego kwadracika mi złośliwy człowiek nie wytnie, no to to, co zostało, to jest po prostu jeden taki klocek. Jestem szczęśliwy. Jak to mogę, nawet nie mam wyboru. Dobra, to teraz robimy implikację z tezy dla n do tezy dla n plus 1. Dlatego tam było dobrane 2 do n-tej, że ogólnie, żeby rozumowanie zadziałało. A plansza 2 do n plus pierwszej na 2 do n plus pierwszej to są po prostu, tu jest 2 do n-tej, tu jest 2 do n-tej, tu jest 2 do n plus pierwszej.
My ją możemy sztucznie podzielić na 4 plansze, 2 do n-tej na 2 do n-tej. Fun fact. Kiedyś standardem, w sumie ciągle w wielu miejscach są, były monitory Full HD. One miały jakąś tam rozdzielczość. Oczywiście ja tego nie znam na pamięć, chyba tu było 1080 pikseli i tu jest 1920. Jakoś tak. Także to było w przybliżeniu 16 do 9. No i potem jak przyszły... No ja pracowałem na takim monitorze przez miażdżącą większość swojego życia. To był monitor 15-calowy w laptopie. Potem okazuje się, że monitor 4K to jest dokładnie dwa razy więcej pikseli w pionie i dwa razy więcej w poziomie. Jak to trzeba wykonać? Jakiś skomplikowany rachunek.
Tu jest pewnie wtedy 2160, a tu jest, o mój Boże, brakuje 80 do 2000, czyli ma brakować 160, czyli tu ma być 3840. Tu jest 2160. Czyli taki monitor 4K ma literalnie 4 razy więcej. 4K się wzięło z tego, że to jest prawie 4000. Złośliwi powiedzą, że 4K to ma być tu 4090 na to coś, natomiast to jest błąd pomiaru. W każdym razie on ma 2 razy więcej pikseli w pionie i 2 razy więcej w poziomie. Ma ich 4 razy więcej. Czyli jak ja miałem 15-calowy monitor w laptopie, a potem o tych samych proporcjach ekran, który ma w sumie przekątną 30 cali, to dosłownie taki duży ekran 4K jest równoważny z położeniem obok siebie czterech monitorów Full HD.
Można być cztery razy bardziej produktywnym, albo prokrastynować cztery razy na jednostkę czasu, odprawiając cztery różne filmiki na YouTubie na każdym z tych czterech monitorów. Anyway, robimy to samo z naszą planszą z zadania. Ona jest 2 do n plus pierwszej, na 2 do n plus pierwszej to ją sztucznie dzielimy na 4. No i jakiś złośliwiec nam wyciął skądś jednego tego. No więc to nam wyróżnia tę planszę, na której możemy skorzystać z założenia indukcyjnego. Tu, tu korzystamy z tn. Mamy 2 do n tej na 2 do n tej, wycięli nam jedno, to całą resztę wyparkietujemy lkami.
Została nam taka wielka L-ka. Niestety to się nie skaluje tak bezpośrednio. Natomiast tu postępujemy w taki sposób. Dorysowujemy sobie, że deklarujemy, że tu będzie jedna L-ka. I co nam zostało? Trzy plancy od 2 do n tej na 2 do n tej, w których ktoś wyciął jeden druk. W szczególności to spełnia założenia indukcyjnego. Czyli to też się weźmie z Tn-a. Kto się weźmie z takiego ustalonego Tn-a z wyciętym rogiem? Cała dowolność w złośliwości jest tu.
Ale zauważcie, że to jest w ogóle deterministyczny algorytm. A jak kiedyś uczelnia naprawi wakat na przedmiocie powstałej programowania, chyba, że już to zrobiła, to bardzo polecam zrobić program, który właśnie w odpowiedzi na to, że ktoś mu zapromptuje n i wybór kwadracika na plan 3, 2 do n, 2 do n to to zrobi wyparkietowanie takimi jelkami. Bo to jest algorytm taki prosty dziel i rządź. Dostajemy problem rozmiaru n plus 1, dzielimy go na 4 problemy. Jeden jest po prostu z rekurencji, a tu dopisujemy jednego klocka w środku i te trzy pozostałe też są problemem mniejszego rozmiaru.
No i tak długo jak n będzie mniejsze niż rozmiar stosu w komputerze. A biada Wam, jeśli będziecie próbowali utrzymać w komputerze planszę 2 do potęgi rozmiar stosu, to to komputer to narysuje. Tymczasem zadanie sztampowe dla tak, ja napisałem w wersji pełnej dla jakich n zachodzi 2 do n tej większej niż n6. Widać, że 2 do n tej jest tutaj prawowitym władcą. To jest funkcja wykładnicza, to jest wielomian.
Nawet jeśli wielomian na początku próbuje być silny, to funkcja wykładnicza z nim bardzo szybko wygra. Więc plan jest taki, żeby zbadać parę pierwszych wartości i znaleźć tę, od której aż do nieskończoności już to dalej zachodzi. No to jak mogę sobie zrobić tabelkę. Tu mam n, tu mam 2 do n, tutaj tu mam n sześcian. 0, 1, 2, 3 i tak dalej. Nikomu korona z głowy nie spada, jak się zrobi doświadczenie. Tu jest 1, 2, 4, 8, 16, 32, tu jest 0, 1, tu sześcian wygrywa, tu jest 8, tu sześcian wygrywam jażdżące tu jest 27 tu sześcian w dalszym ciągu wygrywa tu jest 64 5 do sześcianu 125, dalej wygrana 6, tu mam 64 6 do sześcianu to jest dużo, już nie pamiętam ile to jest 128 7 do sześcianu to jest też dużo
To jest 7 razy 49 Czyli to jest prawie 8 razy 50. To jest prawie 400. To jest też dużo. 8, 256. Coś się zaczyna dziać na rzeczy. 8 do sześcianu to jest 2 do trzeciej do trzeciej. Czyli 2 do dziewiątej. Tu już powoli funkcja wykładnicza zaczyna nadganiać. 512. Tu jest 1024. Gdzie oczywiście tu napisuję nieprawdę.
9 do sześcianu to jest ileś. 10 tu jest 1024, a tu jest 1000 więc tu już widać, że sześcian się odbił 9 do sześcianu to jest coś, czego ja nigdy nie pamiętam ale zaraz policzymy 9 do sześcianu to jest 3 do potęgi której? 3 do potęgi dziewiątej jak to się najsprawniej liczy? no dobrze, policzy to jak człowiek to jest 81 razy 9 czyli to jest 8 razy Dziewięć to jest prawie osiem razy dziesięć, minus osiem, siedemset dwadzieścia, dziewięć. O, tu jest też dużo, siedem do sześcianu to jest większe niż, na pewno większe niż dwieście.
No, więc nasz plan jest taki, że właśnie stwierdziliśmy, że jedyny przypadek, w którym dwa do n tej wygrywa z n sześcian dla małych n-ów, to jest o ten tutaj. I mamy nadzieję, że to już dalej będzie dobrze. No to stawiamy hipotezę w takim, właśnie zabawne, że po angielsku hypothesis to jest założenie, a hipoteza to jest conjecture. Różnica jest taka, że hipoteza to jest coś, o czym wyraźnie mówimy, że nie wiadomo, czy to jest prawda, czy nie, a założenie to jest to, co chwilowo mówimy, że załóżmy, że to jest prawda i patrzymy, co z tego wynika. i to są dość podobne pojęcia ale logicznie znaczy pełnią inną rolę wewnątrzrozumowania no co, no to ja bym chciał żeby 2 do n tej było większe niż n sześcian dla n większego równego 10 no to próbujemy zrobić dowód początek indukcji już jest
Dla n równego 10 widać to jest tn t10 jest ok no to ja bym teraz chciał zrobić implikację do tn plus 1. Jak to zrobię? Ja bym chciał udowodnić, że 2 do n plus 1 jest większe niż n plus 1 sześcian. No ale dobrze, no 2 do n plus 1 to się rozkłada na 2 do n tej razy 2. Ja o 2 do n tej już coś wiem. Ja wiem, że ono jest większe niż n sześcian. Czyli wystarczy, że ja udowodnię, że n sześcian razy 2 jest większe niż n plus 1 do sześcianu.
By the way, w drugiej serii zadań dałem zadanie, w którym w sumie nie macie tego konkretnie do udowodnienia, ale w trakcie rozwiązywania zadania się dokładnie pokazuje od jakiego k tu się zaczyna robić na korzyść funkcji wykładniczej. Dla każdej podstawy i dla każdego wykładnika. Tutaj robimy tak naprawdę szczególny wypadek tamtego zadania. No to chcę udowodnić takie coś. No to bardzo prosto. Tu mam, nie wiem czy to jest proste. Tu mam 2n6n to mam takie coś. Dobrze, zrobię to tak, jak mam gwarancję, że wyjdzie. To znaczy, że 2 ma być większe niż n plus 1 przez n do sześcianu. Wydaje się 1 plus 1n do sześcianu.
No dobra, no i widać, że to stwierdzenie jest tym trudniejsze do udowodnienia, im mniejszy jest n. Dla większych n jest prościej. Czyli plan jest taki, żeby powiedzieć, że 1 plus 1n jak robimy taki krok, to n jest przynajmniej 10, bo pierwszy krok indukcyjny jest od dziesiątki do jedenastki. Chciałbym powiedzieć, że to, i tu korzystamy z tego, że jesteśmy w tym zbiorze, to jest mniejsze niż 1 dziesiąta do trzeciej. Tak? To jest oczywiste. I teraz zastanawiamy się, czy to jest mniejsze niż 2. Na szczęście to już jest czysty rachunek.
Można wziąć kalkulator albo się ze mnie pośpiąć, jak mnożę pisemnie. Panie Boże, zmiłuj się. To się chyba nie tak robiło. To było jakoś tak, że tu się pisało 1, 1 i potem na samym końcu się dodawało kropkę 10, tam gdzie powinna być. Tu mam 121, mnożę przez 1, mam 121, dodaję 1, 3, 3, 1 i co tu? Tu podzieliłem przez 100, tu przez 10, to muszę tutaj podzielić przez 1000. Jako żywo, to jest mniejsze od dwójki.
A nie, faktycznie, to chyba, tamto zadanie nie pokazuje tego dokładnie. Dobrze, tak czy tak, i tak przejdzie walec i wyrówna, i tak się nauczymy logarytmów, które nam powiedzą przy użyciu funkcji Goulamberta. No nieważne, w każdym razie, tak, ten moment odwrócenia się monotoniczności, tak naprawdę, tak naprawdę to 10 to jest moment odwrócenia się monotoniczności ilorazu jednego przez drugi. W każdym razie wyszło i z dużym zapasem.
Wcześniej jest moment odwrócenia się momentu niczności, a żeby ten iloraz spadł, iloraz n6 przez 2, żeby on zdarzył spaść poniżej jedynki, to od tego momentu odwrócenia się momentu niczności to musiało jeszcze przejść ileś kroków. Jak tamten moment można policzyć, ten moment się konkretny ten moment dla dowolnego 2 i dowolnego 3 to niestety się liczy przy użyciu funkcji Wollamberta, o której nie chcecie słyszeć. Ale tak, to jest tylko takie straszenie tym, co było, jakby parametry były inne. Tu policzyliśmy dodanie na chłopski rozum, że odpowiedź jest taka, że n należy do zbioru 1, 10, 11, 12 i tak do nieskończoności.
Tu było wyjątkowo złośliwe zadanie. Tu, to dlatego je dałem do domu, żebyście mieli czas policzyć na kalkulatorze, na kolokwiu nie będzie czegoś takiego, że trzeba będzie liczyć to wszystko. Tymczasem jakieś zadanie sprawdzili matematyki. Wielokrotnie Czebyszewa. Zadanie jest takie, że mamy rekurencję. zbieżność nazwisk wielomianu T z generycznym oznaczeniem entontezę przypadkowa. To jest, ogólnie to są Tn, jest wielomianem w współrzecznikach rzeczywistych, jest rekurencja. Pierwszy wielomian jest tożsamościowo równy 1, kiedyś to się po prostu pisało tak, żeby nie pisać, że dla każdego x, T1 od x jest równy x.
Tak, mamy dwa pierwsze kroki to możemy teraz zrobić legalnie rekurencję z zagłębieniem 2 to znaczy tn plus 2 od x jest równe teraz muszę spojrzeć na ściągę, bo ja tego nigdy nie pamiętam znaczy jak już napiszę jak to wygląda to sobie przypominam dlaczego to jest oczywiste że tak to powinno być tu jest oczywiście n plus 1 i tu jest n i tak, i to jest dla n większego równego 0 czyli pierwszym który policzymy z rekurencji będzie t2 no i jak to sobie policzymy to wychodzi nam że t2 od x na przykład jest równe co 2x razy poprzedni minus za poprzedni t3 od x to jest coś tam ja, a ja dałem prostszą wersję tego zadania t3 od x to jest jakieś 2x razy 2x kwadrat minus 1 minus jeszcze poprzedniejszy czyli minus x czyli 4x sześcian minus 3x i zadanie jest udowodnić, że on wykonuje następującą pracę
Jak dostanie liczbę tej postaci to zwróci liczbę tej postaci w szczególności, a właśnie wy już umiecie liczby zespolone to świetnie, no bo teraz widzicie że na poziomie czystych rachunków na liczbę zespolonych jak ja za w wezmę cos x plus, żebyś nie mylił z tamtym x, to niech to będzie alfa, plus i sinus alfa, to co ja dostanę, w plus w do minus pierwszej przez dwa, to jest w do minus pierwszej, wtedy to jest z odwróconym tym, z odwróconym znakiem.
Więc jak ja dodam i uśrednię, to zostaje mi kosinus alfa. Jak zastosuję wzór demuawra, no to w do n tej to jest kosinus n alfa plus i sinus n alfa. I tak samo w do minus n tej, to jest cosinus n alfa minus i sinus n alfa, czyli w do n tej plus w do minus n tej przez 2 to jest cosinus n alfa. Czyli przez liczby zespolone, które oczywiście można legalnie wstawiać do wielomianowych współczynników rzeczywistych, nikt nam tego nie zabroni, to dostajemy z tego wzór, że Tn od cosinus alfa jest równy cosinus n alfa. Jest to w pewnym sensie cud, że kosinus n alfa jest funkcją od kosinusa alfa.
Na przykład sinus n alfa nie jest funkcją od sinusa alfa. A tu nie dość, że nie dość, że to jest tak, że kosinus alfa traci na tyle małą informację, że można z tego powiedzieć kosinus n alfa, to jeszcze funkcja, która z tego robi to, jest wielomianem. I to jeszcze takim, który sobie można napisać na karteczce. W szczególności jak na maturze. Gdybyście się znaleźli w ferdydurkę, w której musicie pisać maturę od nowa, no to nie trzeba się męczyć z wyprowadzaniem wzoru na kosinus 3 alfa on jest schowany w tej rekurencji tu widzicie, że to jest dokładnie wzór na kosinus 2 alfa 2 kosinus kwadrat alfa minus 1 to jest kosinus 2 alfa tak samo ten wzór mówi, że kosinus 3 alfa to jest 4 kosinus sześcian alfa minus 3 kosinus alfa i tak sobie dalej idzie przezabawne jest to, że jak patrzymy na w rzeczywiste to to dodatnie, to to to jest, jak znakomicie wiecie, to jest nierówności między średnią i metryczną i geometryczną, to jest większe, równe 1.
Dobra, ostro większego od 0, bo 0 nie działa. To jest większe, równe 1. Jak ktoś nie wierzy, to niech rozwiąże nierówność kwadratową. Więc ten wzór, on traktuje o tym, co Tn robi z liczbami większymi, równymi 1. A teraz przeszliśmy przez to całe szachraństwo na liczbach zespolonych i mamy wzór, który traktuje o tym, co tn robi z każdą liczbą, która jest z przedziału minus 1,1. Oczywiście dla w mniejszego od 0, w plus w do minus pierwszej przez 2 z symetrii jest mniejsze, równe, minus 1. No i tam wszystkie wartości są przyjmowane, bo widać, że równanie się rozwiązuje.
Więc ten wzór nam mówi o działaniu tna na liczbach, w których moduł jest większy, równy 1, a ten o działaniu tna na liczbach, w których moduł jest mniejszy, równy 1. I jak się nie słyszało liczbę zespolonych, to te dwa wzory zdają się być totalnie w ogóle disconnected, że to jest totalnie od czapy, że wygląda jakby jeden był o czym innym niż drugi. Tu nie ma napisać since n alfa, ale myślę, o dobra. To dowodzimy tego, bo jest prostszerachunkowo. No to tu akurat właśnie korzystamy z tej silnej indukcji, że korzystamy ze wszystkich wcześniejszych stwierdzeń. Tak jak moje zdanie n to jest to, co jest napisane tutaj, to ja teraz co chcę wywnioskować?
Ja chcę wywnioskować, że ze zdań od zerowego do n minus pierwszego wynika zdanie n. I że to się dzieje dla n większego równego 2, bo dla n wcześniejszych już sprawdziliśmy. No to super, chcemy zweryfikować to. I mamy wszystkie wcześniejsze. No to piszemy Tn od naszego pacjenta równa się. I z czego tutaj korzystamy? Tu skorzystamy z definicji rekurencyjnej Tn. To jest dwa razy argument, który do niego nakarmiliśmy, razy poprzedni T, minus za poprzedni.
No dobra, ale teraz tu skorzystamy ze zdania n-1 i ze zdania n-2. Tu po prostu mnożymy ułamki, natomiast tu korzystamy ze zdania n-1. Zdanie n-1 nam mówiło, że jest jawny wzór na tn-1. To jest n-1, a to jest n-2. No i teraz to już nie ma zmiłuj.
Jak mamy udowodnić, że to jest równe jakiejś funkcji wymiernej, to nie ma cudów w funkcjach wymiernych. Tożsamość algebraiczna musi być łatwa do zweryfikowania. To jest ten moment, w którym jeśli to piszecie na kolokwium, to oddychacie z ulgą, że rozwiązanie ma obowiązek dać się dokończyć od tego miejsca. No to mnożymy. Przed wszystkim jest jedna druga. Jak to mnożymy, to jak pomnożę skrajne, to mi wyjdzie w do n tej plus w do minus n tej. Jak pomnożę tego z tym, to mi wyjdzie w do minus n minus n plus tu jest plus 1 i jeszcze plus 1, czyli plus 2. Jak pomnożę tego z tym, to mi wyjdzie w do n minus 1 minus jeszcze 1 1 czy 1 minus 2 minus dokładnie tak spreparowane żeby się zgodziło to się skróci z tym i to się skróci z tym równa się to co miało wyjść i już no a teraz zagadka dlaczego wielomiany Czebyszewa nazywają się TN więc wymyślił je pan Czebyszew który się pisał cyrylicą no to chcieli go jakoś stransliterować na łacińskie znaczki
Problem jest taki że jakby się go napisało tak, ewentualnie tak, ja generalnie znałem te pisownie, to to Amerykanie by go wymawiali Kebyszew. To go nazwali Tczebyszew. I od tego jest TN. Jak był na przykład pan Hermit, to jego wielomiany się nazywały HN. Jak był pan Lageo, to się nazywały LN. A tu się musiały nazwać te enot tej jednej właściwej pisowni. Mogli jeszcze na nim zrobić sztuczkę i go nazwać w ten sposób, tak z niemiecka, ale akurat taka była moda na taką transliterację. Zagadka rozwiązana. Tymczasem zadanie dziewiąte, ono było dość przewrotne. To znaczy było udowodnić udowodnić tak na palcach, że zasada szkodkowa Drichleta działa.
No więc ja dałem naprawdę ja je dałem, przyznam się, że nie wiedząc, na którym etapie jest Wasz wykład z podstaw matematyki. I czy na przykład jesteście uświadomieni w takich kwestiach, jak twierdzenie Kantora Bernsteina, który tak naprawdę mówi o tym, że pojęcie równoliczności zbiorów ma sens. No bo generalnie to jest tak, że jak my już sobie ustaliliśmy, że są jakieś liczby naturalne, które są licznościami zbiorów, to wszystko gra i buczy. Natomiast jak dopiero musimy konstruować świat od zera, to to, co my mamy, to jest pojęcie równoliczności zbiorów, że jest bijakcja między nimi i to jest, to chciałoby się powiedzieć, że liczność zbiorów to jest klasa abstrakcji i relacje równoliczności, tylko, że klasa abstrakcji potrzebuje, żeby był zbiór wszystkich zbiorów, a tego nie ma.
Więc z tym są pewne problemy. Więc to, co się robi, to się definiuje pojęcie, faktycznie definiuje się równoliczność w ten sposób, natomiast przy okazji jeszcze do tego, żeby ta cała teoria działała, to dobrze jest wiedzieć, że jeśli jeden zbiór jest mniejszy równy niż drugi i drugi jest mniejszy równy niż pierwszy, to są równoliczne. Tylko, że mniejszy równy tego się nie zdefiniuje, jak się nie ma liczności, takiej liczby, którą można porównać, więc to się definiuje jak? Że istnieje injekcja z jednego w drugi. To jest trywialnie równoważne z tym, że istnieje suryjekcja z drugiego w pierwszy. No i udowodnienie, że przy takich założeniach, że jeśli nierówność w jedną stronę działa, że ten że istnieje injekcja z tego zbioru to, że one są równoliczne, to to jest twierdzenie. Dowód nie jest bardzo, nie używa zaawansowanej maszynerii, ale jest dość trikowy, żeby nie mając pojęcia liczności zbiorów udowodnić jak działa równoliczność.
No więc to tutaj jest do udowodnienia tak, żeby zrobić cokolwiek trochę ściślejszego niż chłopski rozum. Tak, czyli udowodnij, że jeśli x i y są skończone oraz x jest większy niż y, będę porządny, będę pisał kratkę. Dlaczego kratka? Dlatego, że to jest nazwa własna na liczność zbioru. W kreseczkach się ogólnie oznacza miarę zbioru, te, które wynika z kontekstu.
Tu faktycznie widać, że chodzi o liczność, ale są okoliczności, w których to się zacznę mylić. to nie istnieje f z x do y, która byłaby różnowartościowa po polsku 1 do 1. No to powiedzmy już, że mamy pojęcie ten, pojęcie liczności zbiorów tak, to znaczy tak naprawdę ja chcę udowodnić takie coś, że jeśli n jest większe od m i liczność x jest n i liczność y jest równa m to wtedy nie istnieje funkcja różnowartościowa z x do y.
No i jak to zrobić? To na przykład przez indukcję. No bo generalnie wystarczy powiedzieć, że zaczynamy od m i idziemy do przodu. Tylko to w pewnym sensie sprowadza na manowce. To znaczy to zadanie nie robi się istotnie trudniejsze, jak idziemy z n do nieskończoności. Nawet robi się prostsze. Spójrzcie, jeśli n jest większe od m, no to z tego wynika, że n plus, że n, jakie jest, że n jest większe, równe niż m plus 1.
Tak to działa nawet przy założeniu samej arytmetyki Peano. No i, no to powiedzmy, że to jest zdanie Tnm. No to ja twierdzę, że z Tnm wynika, dobrze, to Tnm jest tutaj. Z Tnm dla Tm plus 1m wynika Tnm dla n-ów większych równych niż m plus 1, bo jeśli Tm plus 1m oraz zaprzeczenie Tnm to istnieje f, która jest ze zbioru jakiego? ze zbioru x i on jest mocy m mocy n y 1 do 1 a tak, że moc x jest n
Moc y jest m no to ja ją mogę po prostu obciąć więc istnieje x' zawarty w x takie, że moc x' jest równa m plus 1 więc f obcięty do x' z 1 do 1 tu jest m plus 1, tu jest m, co przeczy tm plus 1m. Czyli tak naprawdę to wystarczy, jak ustalimy m to ważne jest tylko początek indukcji. Dobra, to teraz udowodnijmy przez indukcję zdanie tm plus 1m dla m-ów, niech będzie naturalnych dodatnik, dla 0 to nie ma sensu, bo musiała być funkcja, która idzie w zbiór pusty. Takich zwierząt nie ma.
A tym bardziej różnowartościowe. Tak? T2,1 jest oczywiste. Tak? Oczywiste, bo jeśli f jest z jakiegoś zbioru dwuelementowego w zbiór jednoelementowy, tak? To jest zbiór dwuelementowy, więc x1 jest różny x2. To f od x1 jest równe f od x2. Więc nie jest różnowartościowe. To jak ja teraz chcę z tm m minus 1 udowodnić tm plus 1m dla m większego równego 2.
Tak, żeby m minus 1 było większe równe 1. To jak ja to zrobię? Pewnie tak, że niech f będzie ze zbioru x, który jest m plus 1 elementowy, y, który jest m elementowy, który jest 1 do 1. No więc ja teraz mogę to zredukować do funkcji, która idzie ze zbioru m elementowego w m minus 1 elementowy. W jaki sposób? Na przykład w taki, że ja wybiorę jakikolwiek y z gwiazdką w y.
No to skoro to jest wybierzmy jakieś x z gwiazdką w x. Wtedy ja powiem, że x prim to jest x minus x gwiazdką y prim to jest y z wyrzuconym f od x gwiazdką. No to ja twierdzę, że f od x gwiazdką zawiera się w y prim. f od x prim zawiera się w y prim.
Dlaczego? Bo jeśli x należy do x prim to powoduje, że f od x nie równa się f od x gwiazdką, bo f miało być 1 do 1, więc f od x należy do y prim. Świetnie. No to już. f obcięte do x' jest 1 do 1, no bo jest obcięcie funkcji różnowartościowej. To przeczy założenie indukcyjne. To przeczy tm m-1. No i to jest taki dowód, który, zauważcie, w ogóle nie dotykał tego, że istnieje jakaś arytmetyka na liczbach naturalnych, czy coś podobnego. On dotykał tylko tego, jak działa indukcja.
I jak działa pójście 1 w przód i 1 w tył. Ogólnie to jest tak, że jak się buduje matematykę od zera, to na początku czasem się dowodzi rzeczy, które się wydają oczywiste. No i to ma na przykład tę zaletę, że jak już mamy wymyślone, jak z jakichś aksjomatów się dowodzi jakichś rzeczy, to potem mamy większą władzę nad tym, jak modyfikować aksjomaty. No i czasem się tak robi. Czasem się robi na przykład tak, że się opuszcza coś z aksjomatyki teorii mnogości, tak, żeby na przykład zrobić jakiś model, który nie jest tą naszą normalną teorią zbiorów, ale zachowuje dużo własności, ale sam model jest prostszy.
Ja się na tym znam tak, że kiedyś mnie zmusili do pójścia na seminarium o tym, ale to było około 10 lat temu. Anyway. Zostały nam zadania z kresów. Zostały nam zadania, które miały nas nauczyć podstawowego operowania na kresach. Mówimy, że mamy zbiór A. Do ustawienia uwagi założyłem, że on jest ograniczony z góry i z dołu. Natomiast w zależności od punktu zadania to widać, że czasami któryś z tych ograniczeń nie jest potrzebny. I chcemy udowodnić, że kresy się zachowują tak, jakby się można było spodziewać.
To znaczy, jak ja wezmę x razy a plus y, to jest self-explanatory. Zbiór ogólnie f od a to jest zbiór f od a po a należących do a. Więc it stands to reason, że jak zamiast funkcji napiszę jakieś działania na a, na przykład takie jak tutaj, to to jest obraz zbioru a w funkcji, która bierze argument, mnoży go przez x i dodaje y. x a plus y to jest zbiór x a plus y po wszystkich a należących do a. To ja twierdzę, że to jest takie coś, że to jest x supremum a plus y, gdy x większe od 0, x infimum a plus y, gdy x mniejsze od 0 oraz y, gdy x jest równe 0.
Przed tym pewnie wypadałoby tak, to co ja napisałem to, że w szczególności jak wezmę y równe 0, x równe minus 1 sub a jest równe sub minus a jest równe minus inf a tak, to jest generalnie oczywiste gdzie oczywiste to jest, znowu najprościej skorzystać z mojej ulubionej charakteryzacji kresu to znaczy, to było twierdzenie że alfa jest równe sub a, wtedy tylko wtedy gdy dla każdej liczby rzeczywistej liczba szacuje z góry cały zbiór A tylko wtedy kiedy szacuje z góry kres także tak to jest prawdą bo co ogólnie chcemy no i oczywiście infimum działa tak samo z odwróceniem nierównościami ja mogę tutaj napisać infimum i wtedy tu mam odwrócone nierówności no to jak ja to zrobię ja chcę udowodnić
Przesunę minus tutaj żeby było prościej, to ja chcę udowodnić, że to jest dobrym kandydatem na infimum a. No to, dobra, no to patrzymy. Beta większe równe niż a jest równoważne z tym, że beta mniejsze równe niż a, chcę udowodnić, że jest równoważne z tym, że beta mniejsze równe niż to i wtedy udowodnię, że to jest infimum. Czyli z tym, że minus beta jest większe równe minus a. Czyli równoważne z tym, że minus beta jest większe równe niż supremum minus a. co jest równoważne z tym, że beta jest mniejsze równe minus supremum minus a tak, to jest dla każdego beta w związku z tym udowodniliśmy, że minus supremum minus a jest, spełnia warunek, który wyróżnia infimum, świetnie udowodniliśmy, że można flipować znaki czyli tak naprawdę z tego jest przejście od tego do tutaj to jest równość pierwsza, to jest równość druga to jest równość oczywista po prostu dla x równego 0 to jest zbiór jednopunktowy składając się z y. Tak, czyli jak ja chcę udowodnić, że z jedynki wynika 2,
No to bardzo prosto. Supremum, jeśli x jest mniejsze od 0, to supremum xa plus y jest równe supremum minus minus xa plus minus y. Równa się, równa się, ojojoj, to ja chyba musiałem udowodnić tu i supremum i infimum, tak, w tym punkcie. Tak, ja chcę się robić zadanie w tej kolejności, w której ja to robię, a nie w takiej totalnie na palcach, to chyba tak to trzeba zrobić. Tu chciałem napisać, że to jest minus infimum od minus xa. Dobrze, to zrobimy mądrzejsze zadanie.
Tu będę miał sub oraz tu też będę miał inf. Przez to oczywiście to się zamieni na sub, ale to jest analogiczne. Więc tak, to jest większe od zera, więc to jak na razie to jest z tego ogólnego faktu, to jest fakt 0, to jest z faktu zera, że wyciągam minus, plus minus y, teraz to jest z faktu 1 przez to, że ten jest większy od 0 to to z faktu 1 jest minus minus x infimum a plus minus y no i to jest oczywiście x infimum plus y a i to miałem dowodnić w ogóle
Tak, tak, tak, zjadłem minusy i wszystko gra i buczy Także tak, z jedynki wynika dwójka. Jak zamienić supremum na infimum, rozumiem, że jest takie samo. To teraz będzie dowód jedynki. Pierwsze było takie, że supremum xa plus y jest równe x supremum a plus y. No to znowu hulaj dusza, bo mamy do udowodnienia twierdzenie postaci supremum równa się coś, to to jest kandydat na supremum i patrzymy, czy on spełnia definicję na supremum i widać, że z rachunków to wyjdzie.
Dla każdego beta rzeczywistego beta większe, równe niż x supremum a plus y tak jak chcę udowodnić, że jest to równoważne z tym, że beta szacuje zbiór x a plus y no to to jest równoważne z tym że beta minus y przez x szacuje z góry liczbę supremum a czyli to jest równoważne z tym, że beta minus y przez x szacuje z góry każdy element zbioru a To jest równoważne z tym, że beta minus y szacuje z góry każdy element zbioru x razy a. Tu korzystaliśmy z tego, że x jest większy od zera.
Tu też korzystamy z tego, że x jest większy od zera. Czyli beta ma szacować z góry cały zbiór xa plus y. Więc dostaliśmy równoważność między tym i tym. Więc liczba x supremum a plus y spełnia warunki bycia kresem górnym xa plus y. No i dla INF tak samo. Tak samo tylko, że nierówności takie się zamieniają na nierówności takie. Ogólnie jest to dość mocne masło maślane, natomiast warto sobie zdawać sprawę z tego, że dowody tych twierdzeń się daje zrobić są proste. Normalnie jakby to chcieli zrobić z definicji, to by się brało, udowodnimy, że to jest supremum, to udowodnimy, że to jest ograniczenie górne, a potem przypuśćmy, że istnieje mniejsze ograniczenie górne, weźmiemy jakiegoś takiego opsionera, że coś tam i zacząłby się tam przeładowywać RAM.
Tak to się robi, tak po prostu. Anyway. Zadanie jedenaste. A, B są ograniczone z góry i są niepuste, żeby się dowiedzieć, czy jest supremu. Wtedy jest to, czego się należy spodziewać. To jest supremu i to jest A plus B. No i to jest suma Minkowskiego. To jest po prostu zbiór możliwych sum. To jak to udowodnimy? Niech alfa to będzie supremum, a beta to będzie supremum.
Czy ja tutaj muszę korzystać z definicji takiej po prostu? Myślę, że tak, bo spójrzcie, to jakbyśmy chcieli to robić tak totalnie na pałę, to by co było? Tym jak chciałbym powiedzieć, że gamma jest większe, równe niż cały zbiór a plus b, tylko wtedy gamma jest większe, równe niż alfa plus beta. Tak? W tę stronę implikacja jest trywialna. Każde a plus b oszacuje się z góry przez alfa plus beta i wtedy się oszacuje przez tę gammę. Natomiast w tę stronę to trzeba się jakoś przekonać. Więc tu o zgrozo musimy to zrobić tak normalnie z definicji.
Ale to nie będzie straszne. Czyli chcę udowodnić, że alfa plus beta jest kresem górnym zbioru a plus b. Oczywiście a plus b jest mniejsze, równe niż alfa plus beta. To nie pozostawia wątpliwości. Każdy element zbioru a jest mniejszy, równy alfa, każdy element zbioru b jest mniejszy, równy beta, to się doda stronami i wyjdzie. To ja teraz chcę udowodnić, że nikt mniejszy niż alfa plus beta nie jest kresem górnym. Niech gamma mniejsze niż alfa plus beta. No jak to ja potrzebuję znaleźć takie dwa elementy, że one się dodadzą do więcej niż gamma. Skąd ja je wezmę?
Wtedy epsilon równy alfa plus beta minus gamma jest większy od zera. Więc alfa minus epsilon nie jest ograniczeniem górnym zbioru A. No i analogicznie beta minus epsilon nie jest ograniczeniem w górnym zbioru B. W związku z tym istnieje takie A należące do A, że A jest większe niż alfa minus epsilon. W związku z tym istnieje takie B należące do B, że B jest większe niż beta minus epsilon.
No to zmnażanie będzie jeszcze takie rozumowanie, tylko trochę bardziej upierdliwe. no to dobra, to ja już wygrałem bo ja powiem, że teraz a plus b jest większe niż alfa plus beta minus 2 epsilon to tu dam 1 trzecią bo teraz epsilon jest równy alfa plus beta minus 2 trzecie alfa plus beta minus gamma i ja chcę co udowodnić? ja chcę udowodnić że alfa plus beta oszacuje że a plus b oszacuje z góry gammę.
To mi się jakoś strasznie nie podoba, co ja tutaj napisałem. Tak, no bo spójrzcie. Oczywiście chodziło o to, tu mam zbiór A, tu mam kres górny, tu mam zbiór B, tu mam kres górny, tu mam pretendenta i tu mam B. Tak? Więc ja chcę udowodnić, że jak mam alfa plus beta, to w odległości mniejszej niż w odległości za małej ja tutaj już nic nie znaczy właśnie, że tu znajdę coś, tak ja chcę udowodnić, że znajdę tu jakiś element gamma jest równy alfa plus beta nie, właśnie gamma, nie przepraszam co ja piszę gamma jest jakiś mniejszy, ja chcę znaleźć coś tutaj
No to ja tu odejdę o co najwyżej 2 epsilon, jak to napisze a plus b. Alfa plus beta minus 2 epsilon. Boże, przecież to było, to na mnie patrzyło przez cały czas. To jest większe niż alfa plus beta minus 3 epsilon równa się gamma. Tak to jest, jak sobie wmówię, że rozumowanie, które ma sens, z jakiegoś powodu nie ma sensu. To jeszcze raz recap jest taki, że przypuściliśmy, że jest jakieś lepsze ograniczenie górne zbioru a plus b niż alfa plus beta.
Spojrzeliśmy o ile ona próbuje być lepsza to tu wziąłem kres górny zbioru A wziąłem coś dużo bliżej tego kresu górnego niż jest odległość tutaj wziąłem kres górny zbioru B i wziąłem coś dużo bliżej także te ubytki one są epsilonami, one są 1 trzecią tego one się dodadzą do co najwyżej 2 trzeci tej odległości czyli jak dodam A plus B to ja będę przynajmniej epsilon nad gammą co jest nieprawdą bo przypuściliśmy, że jest, no czyli tak naprawdę udowodniliśmy, że gamma nie ma szansy być ograniczeniem górnym, tak, więc gamma nie jest, gamma nie jest ograniczeniem górnym zbioru alfa plus beta, Jak teraz patrzymy, że z tego udowodniliśmy to, to już wynika z tego, że wynika w prawdziwym tuszu, że alfa plus beta jest równe supremum alfa plus beta.
W zadaniu 11 mamy to samo zmnożeniem. A nie, to jest ciągle nasze zadanie. Ja po prostu nazwałem 11. Tak, jeśli zbiory są powyżej zera, to supremum wszystkich możliwych iloczynów jest równe iloczynowi supremów. Oczywiście jeśli nie mamy tego założenia, no to w ogóle jest wszystko do góry nogami. Na przykład jeśli A jest równe z singletem minus 1, to oczywiście supremum, to dostalibyśmy, że supremum minus B jest równe minus supremum B, co jest fałszywe. Na przykład dla jakiegokolwiek zbioru, który nie jest symetryczny.
Na przykład dla B równego, przedział 1, 2. Dobra, i teraz co my chcemy zrobić? takie samo rozumowanie jak wcześniej, tylko odrobinę bardziej subtelne, albo skorzystać z logarytmów, które będą w następnym wykładzie. Spróbujemy zrobić bardziej subtelne rozumowanie. To znaczy przez to, że zbiory są nie puste i większe od zera, to, bo jak któryś jest równy zero, to oczywiście oba są równe zero. To co? To ja teraz mówię, że oczywiście a razy b z mnożenia nierówności o lirwach dodatnich jest mniejsze, równe niż a razy beta. to teraz gama będzie mniejsze ostro niż alfa razy beta.
I co ja chcę zrobić? Ja chcę znaleźć takie alfa prim i beta prim, takie, że alfa prim jest mniejsze od alfa, beta prim jest mniejsze od beta i dla każdego a, które jakiś mi się znajdzie, bo bo alfa prim nie jest kresem, dla każdych takich zachodzi a razy b większy od gamma no to to się jakoś prosto zrobi spróbujmy zrobić tak jak było wcześniej jak ja zrobię alfa prim równe alfa minus epsilon beta prim równe beta minus epsilon o albo lepiej zrobię tu zrobię alfa razy 1 minus epsilon a tu zrobię beta razy 1 minus epsilon to są liczby dodatnie więc oczywiście one są mniejsze niż odpowiednie alfa i beta.
To jest ten sam obrazek co wcześniej, tylko że w terminach multiplikatywnych. Tu znajduję jakąś liczbę. To jest mniejsze od alfa, który jest kresem górnym a, więc nie jest ograniczeniem górnym, więc mam element a większy od tego. I tak samo tu mam beta, tu mam nieznacznie zmniejszone beta i tu mam jakiś element. No to teraz a razy b to jest alfa razy beta razy 1 minus epsilon do kwadratu. Chciałbym, żeby to było większe niż gamma. Gamma jest mniejsze niż alfa razy beta, prawda?
Więc gamma podzielone przez alfa razy beta jest mniejsze od 1. Więc gamma podzielone przez alfa razy beta jest równe 1 minus delta dla pewnego dodatniego delty. to jest równe alfa razy beta razy 1 minus delta no to jakiego epsilon ja muszę wziąć? wystarczy mi delta przez 2 dla epsilon równego delta przez 2 1 minus epsilon do kwadratu jest równe 1 minus 2 epsilon plus epsilon kwadrat równa się 1 minus delta plus delta kwadrat większe niż 1 minus delta a zatem tak blisko wystarczy wziąć te elementy, które są pod kresami, żeby ich iloczyn przebił każdego głupiego pretendenta do kresu zbioru A razy B, który jest mniejszy od A
Razy beta. Zadanie dwunaste i trzynaste to jest w zasadzie to samo. Dwunaste miało być takie, że zbiory A1, A2 i tak do nieskończoności. Tak naprawdę to nawet nie musi być nie musi być ich przeliczalnie. To jest tak dla ustalenia uwagi. One są, każdy z nich jest ograniczony, ze swoim ograniczeniem niepustym i chcemy z tego udowodnić, że supremum sumy tych zbiorów jest równe supremum zbioru ich kresów.
Więc obrazek jest po prostu taki, że tu mam jakiś jeden zbiór, tu mam jakiś drugi zbiór, tu mam jakiś trzeci, tu mam jakieś inne zbiory. Na przykład w kanonicznym przypadku jak one tak sobie rosną, to do kresów się wyliczają tylko ich i prawe końce. No więc jak się nie trudno przekonać, to zrobimy to znowu najlepszą możliwą charakteryzacją. To znaczy, powiedzmy, że niech to się nazywają alfa k, no to dowód jest taki. Beta jest większe, równe niż jak to napiszemy, dobra, to niech, niech co, niech duże a, niech to będzie małe a, to będzie supremum zbioru alfa k.
Wtedy dla każdego beta rzeczywistego beta jest większe równe niż suma alfa k. Wtedy tylko wtedy, gdy dla każdego k beta jest większe równe niż całe zbiór alfa k. No to jest no-brainer. Jestem większy równe niż każdy z elementów każdego z tych zbiorów. To znaczy, że dla każdego k jestem większy równe niż każdy z elementów każdego z tych zbiorów. To jest zamienianie kwantyfikatora ogólnego na k i na elemencie tego zbioru ak.
Dobra, ale to jest równoważne z tym, że dla każdego k beta jest większe równe niż kres. To jest równoważne z tym, że beta jest większe równe niż, no ja tego nie musiałem oznaczać, dla każdego beta rzeczywistego subzbioru alfa k. Czyli właśnie udowodniliśmy, że sub zbioru wszystkich alfów, to jest równoważne z tym. To jest liczba, to jest zbiór.
Więc sub zbioru alfów jest równy sub zbioru suma ak. Tu w ogóle nie korzystaliśmy z tego, że ta rodzina jest indeksowana n-em. Ona może być nawet nieprzeliczalna. Tu nas w ogóle nie boi. Teraz jak patrzymy na supremum przecięcia alfa k, ogólnie to mamy takie coś i to ma być inf zbioru supremum ak. Ja twierdzę, że do tego, a bo to jest druga część zamian dwunastego, to było dwanaście jeden, teraz będzie dwanaście dwa.
I do tego ja potrzebuję, że ten ciąg jest wstępujący, to znaczy to są takie zaciśniające się przedziały, na przykład oraz przecięcie wszystkiego jest niepuste. Jak ja układając to zadanie powiedziałem, żeby udowodnić, że każde z tych założeń jest potrzebne, to znaczy w tym sensie jest potrzebne, że jak się totalnie wywali, to jest fałszywe zadanie. Oczywiście oczywiście bez tego założenia bez tego założenia to trochę klops. No bo jak ten zbiór jest pusty, to tu mam supremum zbioru postego, czyli minus nieskończoność, a tu mam infimum zbioru supremów.
To te AK mogą być sobie czymkolwiek. AK może być równe zbiór z ingletem 1K. No to to infimum jakieś jest, tu akurat jest 0. W każdym razie nie jest minus nieskończoność. Więc to jest trywialnie potrzebne. Jak tu nie założę, że te zbiory są zstępujące, no to w ogóle to przecięcie jest głupie. Na przykład jak to jest roztący ciąg zbiorów. Jak to jest roztący ciąg zbiorów, to supremum przecięcia to jest po prostu ten punkt tu. A infimum supremum to jest ok, to jest infimum tego ciągu tutaj, ale czy ja tutaj nie zrobiłem zadania, które ma na zmierowe założenie?
Nie, bo tak ogólnie to chyba nie ma szansy być prawda. jak ja będę tu mam supremum przecięcia tu mam infilm supremów czy to jest możliwe, że to jest prawdziwe bez tego warunku? Spróbujmy udowodnić. No to teraz ja chcę zanalizować to, że beta jest większe, równe niż przecięcie k równa się 1 do nieskończoności alfa k. No to to jest równoważne z tym, że jeśli ja jestem we wszystkich zbiorach AK, to beta jest, to jest ten mniejszy równy od bety.
A tu mam napisane, nie czekajcie, to jest jakieś bardzo, bardzo, bardzo coś dziwnego z tym zadaniem. Właśnie zrozumiałem, dlaczego to zadanie było tak trudne do udowodnienia. Bo ono było nieprawdziwe. Też się uśmiałem. No więc, kontrprzykład dla ciągu, który nie jest wstępujący, to łatwo zrobić. Można tym zbiorem zrobić jakiś taki wspólny core, O, aby oszukać ten warunek o niepustym przecięciu, no po prostu, to jest, jeden zbiór ma taką kropkę, drugi zbiór ma taką kropkę i tak dalej. Jak na przykład powiedzieć, że zbiór AN, tu jest gdzieś 0 dla ustalenia uwagi, tu jest przedział od minus 3 do minus 2, że zbiór AN to jest przedział minus 3 minus 2, suma singleton jedna enta.
Wtedy przecięcie AN-ów to jest oczywiście przedział minus 3, minus 2, którego supremum jest równe minus 2. Prawa strona, znos supremum każdego z tych AN-ów to jest jedna enta. No to infimum z tych supremów jest równe 0. Więc tak, to założenie było potrzebne, ale nawet jak mamy to założenie, to daje się ten przykład zmodyfikować tak, żeby zadanie było fałszywe. I bardzo prosto. Tu zrobimy taki zbiór od jednej do entej do nieskończonej.
Im większy n, tym mniejszy zbiór, bo mamy coraz dalsze końcowe odcinki ciągu jedna enta. To przecięcie, dokładnie tak samo, żadna jedna kata z tego zbioru nie złapie się na wszystkie zbiory, bo to jest od 1 do nieskończoności, w dalszym ciągu to. W dalszym ciągu lewa strona jest minus 2, w dalszym ciągu suprema tych zbiorów, bo teraz te zbiory to są te ogony tego śmiesznego ciągu, który dąży do 0. jedna enta, jedna n plus pierwsza i tak dalej.
I to są, tu jest jedna n minus pierwsza, tu jest jedna n minus druga i tak dalej. To one się będą zacieśniać, tam nic nie zostanie. Więc tak, supremum a n jest w dalszym ciągu jedna enta i infimus supremum w dalszym ciągu jest zero. Więc tak, to była magiczna fasolka do smaku wymiocin. Natomiast oczywiście da się dorobić takie założenia, żeby to nie było prawdziwe. Więc to to jest nieprawda. Natomiast oczywiście intuicja za tym zadaniem była taka, że jak to są przedziały wstępujące, to to jest prawda.
Natomiast to jest taka niespecjalnie wyrafinowana prawda. Jeśli ja powiem, że AK to jest przedział od PK do QK i założę, że przecięcie AK jest niepuste, no to przecięcie AK no to przecięcie AK to widać co to jest. Supremum przecięcia to jest ten, kto szacuje z góry wszystkie z tych zbiorów. Czyli to jest czyli to jest tak, tu znowu mogłoby to być głupio. Tak jak chce być, tu wszyscy są mniejsi równi niż QK, więc bycie mniejszym równym niż wszystkie z tego zbioru to jest bycie mniejszym równym niż Infimum.
Tu mam Infimum QK a tu mam Supremum PK. Tak długo jak to jest zbiornie pusty, no to lewa strona to jest infimum QK, co oczywiście jest tym samym co prawa strona, bo QK są kresami górnymi każdego z tych. Bo przecięcie AK to jest tak naprawdę przecięcie, przecięcie, przecięć, to jest od minus nieskończoność do PK, przecięte z QK do plus nieskończoność. Czyli to jest przecięcie przedziałów takich, przecięte z przecięciem przedziałów takich.
Przedział taki, to jest od minus nieskończoność do inf, bo jeśli jestem w tym przedziale to muszę być mniejszy równo od wszystkich, równoważnie muszę być mniejszy równo od inf. Analogicznie tutaj, muszę być większy równo od wszystkich kółka, czyli muszę być większy równy. Oczywiście tutaj też coś zamieniłem, tak, tu miałem na myśli kółka i tu miałem na myśli pk. Czas na emeryturę. Tu jest od supremum pk do plus nieskończoności. To jest dokładnie ten przedział.
Pk do infimum qk. Więc tak, do przedziałów to jest prawda, nawet bez założenia, bez założenia o tym, że dźwięk jest wstępujący. Jak to się stało, że ja zgubiłem to założenie o tym, że to są przedziały i o tym zapomniałem, to nie wiem, ale tak to już bywa. To zadania nam się skończyły.