Funkcje cyklometryczne — kolokwium z analizy 1, MEiL, cz. I
Zadania od widzów⏱ 34 min
Pierwsza część powtórzenia do kolokwium z Analizy Matematycznej 1 na MEiL PW: funkcje cyklometryczne. Obliczanie wartości arkusów, pułapka w złożeniach typu arccos(cos x) i wyznaczanie funkcji odwrotnych.
W tym nagraniu
Arcus tangens i jego nieparzystość
Pułapka: arccos(cos x) ≠ x poza przedziałem głównym
Wzory redukcyjne i sprowadzanie kąta do przedziału
Funkcja odwrotna wyrażona przez arcus cotangens
Dziedzina funkcji odwrotnej = zbiór wartości funkcji
Pierwsza część powtórzenia do kolokwium z Analizy Matematycznej 1 na MEiL PW poświęcona jest funkcjom cyklometrycznym. Zaczyna się od obliczania wartości arkusów i od nieparzystości arcus tangensa: arctg(−x) = −arctg x.
Najważniejsza pułapka: arccos(cos x) = x tylko dla x ∈ [0, π]. Dla innych x trzeba najpierw wzorami redukcyjnymi sprowadzić kąt do przedziału głównego, a dopiero potem „skrócić” arcus z cosinusem. To samo dotyczy arcsin(sin x), gdzie przedziałem głównym jest [−π/2, π/2].
Druga połowa to wyznaczanie funkcji odwrotnych, m.in. wyrażonych przez arcus cotangens, i przypomnienie, że dziedzina funkcji odwrotnej to zbiór wartości funkcji wyjściowej. Krótkie, 34-minutowe nagranie dobrze nadaje się na szybką powtórkę przed kolokwium.
Transkrypt został wygenerowany automatycznie na podstawie napisów YouTube, więc może zawierać błędy w zapisie wzorów, nazwisk i terminów. Kliknij znacznik czasu, aby przewinąć wideo do danego fragmentu. (3159 słów)
Mamy przed sobą wielkie mnóstwo zadań niektórzy z was pod drodze mogą zginąć ale to jest poświęcenie na które ja jestem gotowy Dobra zaczynamy od liczenia Arkus Arkus tangens min myślimy o tym w ten sposób Arkus tangens jest funkcją nieparzystą tak samo jak tangens To jest jeden z tych obrazków które z prawdopodobieństwem 1 były na wykładzie że tangens wyglądał jakoś tak przecinamy mu dziedzinę do przedziału minus pi PR 2 do pi PR 2 żeby był różnowartościowych zwykły tangens to jak to odbijemy względem prostej y rów x to dostaniemy Arkus tangens z asymptot pionowych zrobią się poziome i dostaniemy takie coś
J to to nawet Panda wie wie to nawet śpiąc sobie tutaj to jest taki kąt którego tangens jest 1 czyli 45 stopni po polsku pi PR 4 czyli to jest równe minus pi PR 4 bo tangens od minus pi PR 4 to minus tangens pi PR 4 czyli min-1 Teraz spotykamy się z napisem cosinus od cosinusa jakiegoś konkretnego kąta i tu tu jest pułapka No bo tak jak się o tym opowiada to Arkus to jest funkcja odwrotna to jest funkcja odwrotna z dopisanym rzeczami małym druczkiem PR kóry są różnowartościowe żeby można było wziąć funkcję odwrotną to trochę tak jak z braniem funkcji odwrotnej do X kwadr jak ja mam FX rów x kW No to to nie ma funkcji odwrotnej to nie jest
Różnowartościowe to nie jest 1 do je więc przecinamy dziedzinę więc patrzymy na f przedziału zer nieskończoność na tym przedziale to jest funkcja różnowartościowa i Funkcja g która idzie z zero nieskończoność w zer nieskończoność określona wzorem g x rów pierwiastek z x to n peia to co trzeba w tym sensie że to jest funkcja odwrotna do funkcji z przyci dziedziną natomiast to przecin dediny wić w tym że o ile pierwiastek z x do kwadr jest rów x to ma sens dlatego że w ogóle jeśli pierwiastek się skompiluj to x musiał być nieujemny więc pierwiastek do kwadratu to musi być x to jest dla wszystkich x Tu jest napisane że jak zrobię g i potem przyłożę f to to jest identyczność funkcja która z X robi x natomiast jak wezmę x k i zrobię z tego pierwiastek No to to jest Mod x to jest f potencjalnie na całej swojej
Dziedzinie złożone z g Jak widzimy to już nie nie jest identyczności Jeśli ewaluujemy to poza dziedziną do której przecięli f i tu Sytuacja jest bardzo podobna cosinus ma swoją dziedzinę różny wartościowości ma różne ale d potrzeb powiedzenia Czym jest Arkus cosinus to ludzkość stwierdziła że najwygodniej przyciąć cosinusa do dziedziny zer absolutnie nie wiem co mi zjadło kamerę w każdym razie przycinamy Arkus się robi w ten sposób że odwracamy te funkcj Czyli tak naprawdę my gdzieś tutaj mamy 1 tak jak to było 1 i i Malujemy cosinusa tak jakby Oś x była nową osią y i
Odwrotnie on wychodzi mniej więcej jakiś taki co tutaj Widzimy widzimy jakąś liczbę która sama z siebie ona nie siedzi w tym wyróżnionym przedziale więc żeby móc skorzystać z tego co chcemy usłyszeć chcemy usłyszeć że Arkus cosinus cosinusa od alfa jest równy alfa tak samo tutaj to złożenie nie jest identyczności ale d x owości f pierwiastek z x kwad jest równy x czyli to złożenie to jest identyczność i tak samo tutaj Tu musimy wzorami redukcyjnym zmusić 16/5 pi do wpadnięcia w ten przedział w związku z tym najpierw bierzemy resztę dzielenia przez 2 pi która jest około 6/5 pi tak 105 to jest 2 a teraz jesteśmy na tej drugiej połówce tak jesteśmy gdzieś tutaj to
Musimy skorzystać z tego że co że to jest to samo co 2 pi minus Ten argument cosinus 45 piy to jesteśmy gdzieś tutaj jesteśmy w dzin róż cosinusa i myślimy o tym w ten sposób że jak policzymy cosinusa to jesteśmy gdzieś tutaj jak odbijemy ten punkt symetrycznie to jesteśmy gdzieś tu wartość tego staje się naszym nowym argumentem te Punk i są symetryczne na wykresie tu jest Pi PR 45 pi tu jest cosinus 45 pi tu jest cosinus 45 pi a tu jest 45 pi i Teraz możemy triumfalnie napisać że to są 45 pi więc tak to są zadania z pwk na studentów
Dalej Arkus kotangens cotangensa to działa dokładnie tak samo Arkus cotangens dlatego angielska nomenklatura jest trochę lepsza bo jak ktoś napisze Arkus tangens to widzimy kotangens po angielsku to się pisze tan a kotangens się pisze kod nie pełniło z tym drugim natomiast jak się zrobi spacja to to się nie pomyli pytają nas o to w 75 Pi no i SK tangensem jest bardzo podobnie nasza ulubiona dziedzina różnowartościowości cotangensa to jest 0 pi tu jest z0 to jest y rów cotangens x w związku z tym mamy trochę więcej niż pi to musimy to cofnąć Korzystając z okresowości cotangensa które już jest o pi a nie o 2 pi jak sinusem i cosinusem odejmujemy od tego pi dostajemy 2/5 pi i dostajemy odpowiedź i teraz o teraz zaczynają
Zastawiać pułapki Patrzcie jeszcze więcej pułapek punkt d to jest Arkus cotangens od tangensa jakiegoś kąta najprościej o tym myśleć W ten sposób że chcemy ten tangens zamienić na kotangens Arkus Cotangens No i jak się zamienia robimy symetrię względem robimy taką symetrię która fpu przedział z0 pi przez 2 czyli tangens czegoś to jest cotangens pi PR 2 minus to coś No i teraz będzie ciężko będą ułamki 1/2 min 75 Boże za co 1/2 min 7/5 to jest na moje oko 5 min 14 równa się 14 to jest Co to jest 9 tak 9 tak po prostu czyli zostajemy z arcusem cotangensem od cotangensa minus 9
Pi to jeszcze możemy dodać pi for Good Measure I to już jest w naszej dziedzinie różnowartościowości dobrze co się dzieje dalej cosinus To się już zaczyna powoli robić okrucieństwo arkusa cosinusa min 1/8 i to trzeba zacząć myśleć nie ma rady oznaczmy ten kąt ogólnie Arkus nazywa się w ten sposób że Zwraca kąt jak normalnie kosinus bier bier bierze liczbę i Zwraca kąt w mierze Łukowej kąt to jest Łuk stąd stąd Arkus w nazwie ogólnie to jest taka tendencja lingwistyczna że to co jest wpe funkcji częściej idzie do jej nazwy tak na przykład iloczyn skalarny to nie jest iloczyn skalarów to jest iloczyn wektorów który zwraca Skalar a iloczyn wektorowy to jest iloczyn wektorów który zwraca wektor tymczasem to jest jakiś kąt Nazwijmy Alfa wiemy przy okazji że Cosa w przedziale
0 więc Wiemy że co my wiemy wiemy że cosinus alfa jest równy min 1/8 i pytają nas o to ile jest cosinus 1/2 alfa No to nie ma zmiłuj więc pamięta się to w ten sposób że skoro cosinus 2 2 beta jest równy 2 cosinus kwadrat beta min 1 to cosinus beta jest równy 1 plus cosinus 2 beta przez 2 pierwiastek i tu plus minus w zależności od przynależności ćwiartkowe Bet czy znaku cosinusa pierwiastek zawze jest nieujemny jest pod pierwiastkiem zawsze jest nieujemne bo to jest 1 plus Liz z przedziału min 1 więc to mogłoby się wydawać że to jest wzór który traktuje cosinusie 2 beta ale to jest wzór który traktuje o Alfa przez 2 a tu jest plus minus pierwiastek 1 plus cosinus alfa przez 2 po prostu mówimy że od teraz nasze Alfa to jest 2 bet No
Więc to to w zasadzie jest odpowiedź No bo liczymy cosinus naszego plus bo to jest kt0 pierwiastek 1 plus Alf to jest 1/8 przez 2 No i z tego coś wychodzi pierwiastek z 7/8 PR 2 czyli 7/16 czyli pierwiastek z 7 PR 4 miły że jest funkcyjna zależność między cosinusem kąta i dwukrotności sinusem jest ale Ona przechodzi przez pierwiastek z min kwadr tak też jest funkcyjna zależność ona nie jest wielomianem tu był wielomian jak nam każą policzyć sinus od dwóch Arkus sinusów pierwiast pier ty najpierw sprawdzamy czy to się kompiluje czy to jest przedziału min 1 1 to jest pierwiastek z 7 przez pierwiastek z 8 czyli akurat ledwo się łapie więc to jest jakiś kąt
Alfa nasz Kąt alfa jest z przedziału różnowartościowości sinusa i wiemy że sinus alfa jest równy pierwiastek z 7 PR 2 pier Z2 czyli pier 7/8 na szczęście autor zadania dobrał liczby tak że teraz KR Alf rów 78 zą tym cosinus kwadr alfa jest rów 1 w związku z tym cosinus alfa jest równy z uwagi na to że alfa jest w przedziale w którym cosinus jest zawsze nieujemny to jest równy pierwiastek z 1/8 czyli 1 PR Pi no to już pytaj nas sinus 2 alfa policzyliśmy sin 2 rz PR pier r pierwiastek 7 PR pier Z8 rów się pierwiastek Z7 przez 8 x 2 czyli pierwiastek Z7 przez 4 i wyszło i na sam koniec dlaczego jestem tak bardzo zer że recykl notatki
Na tego nie zauważam tangens od arkusa sinusa 513 ogólnie powinien być porządniej powinien pisać tak na początku które zadanie robimy to że miał trochę mniej mniej uciążliwości tak to było D To było To było f i to było pracowity producent zadań to któ musi używać polskich znaczków numerując przykłady w zadaniu bo nie starczy mu tych zwykłych łacińskich tymczasem znow to jest jakiś kąt alfa wiemy o nim to co wcześniej Alfa pochodzi z sinusa więc alfa jest w przedziale różnowartościowości sinusa sinus alfa jest równy
5/13 znowu autor zadania postarał żeby Lic był ładne bo z tego się liczy że cosinus Alf sprawdzi Pitagoras trygonometryczne No to to co No to wygraliśmy tangens alfa jest równy 513 podzi PR 123 czyli 512 to co w sle to znaczy jest napis patrzymy d jakich x on się kompiluje bez robienia jakich sów przechodzeniem do granicy jeśli granica w jakimś punkcie ma sens napis się nie kompiluje to i tak ten X jest technicznie biorąc wyrzucany z dziedziny pierwsze pierwiastek x nore chociaż czasem się zdarza Arkus sinus jakiegoś takiego śmiesznego
Napisu co może pójść nie tak tu wszystko się kompiluje jednym przeciwnikiem jest pierwiastek No to piszemy że cosinus od sinusa x musi być większy lub równy z i to musi do dzus sinusa c x obłożony moduł tak się dużo Proście o tym myśli niż przez należy do przedziału to jest prostsze No bo tu a i przy okazji oczywiście x jest różny od zer żeby się SKP to możemy legalnie pomnożyć przez moduł 2x dlaczego Bo jest dodatni na górze zostaje Mod Mod Czy ja dobrze widzę tak ja dobrze widzę to jest funkcja której dziedzina to jest skończenie wiele punktów Dlaczego zapewne pamiętacie ze szkoły jakieś takie sanan jak to coś większe niż 2x to się brało skądkolwiek z nierówności śred geometryczną albo z tego że x k 2x rów wzór Skon mnożenia większe
Równe 0 tako i mamy tutaj ta nierówność zazwyczaj jest w drugą stronę z nielicznymi przypadkami równości w związku z tym jak chcemy być bardzo puryc napiszemy tak to jest 1 plus modu x kwad mniejsze równe niż d moduły X czyli 1 min 2 modu x plus modu x kw ma być mniejsze równe niż 0 skąd Wnosimy że 1 min moduł x do kwadratu ma być mniejszy równy 0 zaraz kwadrat to rzadko jest niedodatnie z tego wynika że to musi być równe zer czyli ten jeden warunek tego że kompiluje Arkus sinus już forsuje że x i teraz zamiast rozwiązywać t nierówność któ się oczywiście da zrobić to to jest to jest powiedzenie że sinus jest w tych przedziałach w których cosinus jest większy równy zer tak Czyli Sinus x jest w przedziale minus pi PR 2 do pi PR 2 plus być może przesunięcie o
2np będę napiszę sumę zbiorów po całko którym tych zbiorów dobra ale sinus jest od-1 do 1 to tylko to jest przedział w którym on ma szansę być no i z automatu jest sinus zawsze wpada w w ten przedział na którym cosinus jest nieujemny więc ten warunek jest za darmo natomiast ten warunek już nam forsuje że dziedzina to są dwa punkty 1 i-1 następne Arkus sinus 1 PR x plus Arkus sinus 1 min X No to znowu obu tych koleżków musi być w przedziale minus 1 1 oraz oczywiście x musi być różne od zer żeby mianownik się skomplikował czyli moduł 1 prz X Ma być mniejszy równy 1 oraz wniej spik był i jako że hejtuje pisanie tak ponieważ to jest zarejestrowany znak towarowy na iloczyn zewnętrzny form różniczkowych to to będę pisał ERS i wy się będziecie śmiać z tego że jak się
Staram go ładnie napisać to wychodzi dobrze a jak się nie staram to wychodzi to wychodzi krzywo any to oraz moduł 1 x rów że coś będzie nie tak tu X Ma być raczej duży je ma być mniejszy równy niż modu x a tu jest napisane że odległość od jedynki jest to najwyżej 1 po polsku x jest w przedziale 02 więc tak więc akurat wychodzi przedział tak mam być w odległości od zera przynajmniej 1 i w przedziale 02 Czyli po prostu mam być w przedziale 1 dobra Zadanie trzecie mamy funkcję z przedziału minus pi p do pi pó w r potem u przytnie przeciwdziedzinę określoną wzorem fx = cotangens x - pi PR 2 przez
2 tak I co chcemy zrobić chcemy funkcję odwrotną względem tej funkcji wyrazić przez Arkus Cotangens No więc ogólnie wściekły purysta to powiedział No zaraz zaraz no to jest funkcja która nie jest na to a nie akurat to jest funkcja która jest na ogólnie jak funkcja nie jest na to puryści powiedzą że Funk odwrotnej bo to nie bijekcja każdy normalny człowiek powie że funkcja odwrotna jest ze zbioru wartości do dziedziny jeśli tylko Funkcja jest różnowartościowa tu na szczęście zbiorem wartości jest cały r bo bo tu jest cotangens w każdym razie to jest cang x Pi 2 czyli zważcie że x to wpada w przedział min pi z0 więc ja zrobię Najpierw taką sztuczkę że ja wezmę to coś cotangens ja tut dodam pi bo kotangens jest okresowy Patrzcie dodałem pi i teraz chcę zrobić funkcję odwrotną jaką liczymy f do min pi od
Y to jest taki x x taki że rów y to jest definicja funkcji odwrotnej No ale na na ten na FX mamy wzór że y jest równy FX Czyli że y jest równy 1/2 cotangensa x + pi PR 2 mamy z tego odzyskać x znajdowanie funkcji odwrotnej to jest tak naprawdę wyabstrahowany równania No to jak mamy to rozwiązać względem x No to nic prostszego 2 y rów cotangens x+ pi PR 2 i teraz ten ktoś On jest w przedziale tak zadbaliśmy żeby on był w przedziale 0 pi więc mogę temu teraz legalnie przewalić stronami Arkus cotangens Arkus cotangens 2y to jest ten kąt z przedziału 0 pi Którego cotangensem jest ten napis Czyli po prostu ten kąt PEM że x rów min pi PR 2 plus Arkus cotangens 2y i takż jest wzór na f min pi od y tak
Wyrażone za pomocą Arkus cotangens DJ to samo w jeszcze bardziej złośliwym przedziale jak w zadaniu CW mamy to samo tylko że x wpada w jakiś bardzo bardzo śmieszny przedział 4/3 tak to jest liczba 4/3 plus pi pr6 i to jest liczba 4/3 plus Pi pr2 no więc iy zobić 2 sin 3x 4 Dobra to jest przedział długości Jakiej długości pi PR to jest prug Pi tak A priori to on ma szansę być przedziałem na którym funkcja 3 3X jest w przedziale 4 plus pi PR 2 do
4 plus 3 pi PR 2 czyli 3x min 4 jest w przedziale o takim No to fantastycznie to jest prawie ten przedział który My lubimy jeszcze zrobię kosmetykę i powiem że to jest sin x odejmę od tego pi ale muszę pamiętać że jak od sinusa odejmuje pi to jest minus w terminach Liz zespolonych dodawanie pi do kąta to jest minus to jest obrót 18 stop czyli minusowanie zpod czyli minusowanie cosinus plus sinus Czy minusowanie zarówno cosinusa jak i sinusa No dobra no i o tym już wiem że to jest dobrym przedziale to jest w przedziale tym który jest zwracany przez Arkus sinus tak i tak na szczęście poleceni było Wyraź przez Arkus sinus No to tak jak wcześniej rozwiązujemy równanie f x rów y no to-2 sin 3x min 4 min Pi jest równe y no to to robimy w zasadzie w pamięci piszemy min y PR 2
Przywal temu Arkus sinus i to ma być równe 3x min 4 min pi i z tego odzyskujemy że f do min pi od y to jest ten X który nam stąd wyjdzie tak czyli 4 plus pi plus Arkus sinus min y PR 2 podzielone przez 3 wypadałoby napisać dziedzinę tej funkcji odwrotnej No i Dziedzina jest pewnie taka jak się wydaje tu jest taka jak zbiór wartości naszego f Tu jest coś co wędruje w przedziale pi p do 3/2 pi czyli przedział na którym sinus Przyjmuje wszystkie wartości od 1 do-1 pomnożę to przez 2 No to dziedzina f do minus pierze to jest to samo co zbiór wartości f czyli przedział - 22 Dobra jeszcze raz to samo Teraz mamy fx = 2 Arkus
Sinus x + 4 PR 2 min pi i chcem po prostu tak nawet nam nie nie wymuszają przez wyrazić dobra no to dziedzina to jest taki zbiór żebym się kompilować odległość x najwyżej 2 czy przedzia 62 świetnie zbiór wartości Arkus sinus zbiór wartości f to jest Arkus sinus nam przyjmie wszystkie wartości od minus pi p do pi p czyli to jest 2 razy przedział od minus pi pó do pi pó minus pi czyli od minus pi do pi min pi czyli 2 pi do 0 to teraz na tym będziemy robić funkcję odwrotną to znaczy znowu rozwiązujemy równanie f x rów y
Czyli Czyli co Czyli Arkus sinus i sobie pasku zadań arus sinus X 4 PR 2 jak to ma być y to jest równy y plus pi PR 2 pasek zadań jest bardziej atencyjny niż niż kod który od dwóch godzin nie dostał chrupków tymczasem co ja chcę zrobić Ja chcę z tego odzyskać x na szczęście przykładanie sinusa już jest to co zawsze zwraca to co mieliśmy tutaj temu możemy stronami przewalić sinusa i dostaje x + 4 PR 2 rów sinus y plus pi PR 2 mogę być i napisać że to jest przesunięcie sinusa op PR 2 czyli to jest minus cosinus y PR 2 Równia liniow prostu mi wychodzi że to jest cosinus y PR
2 zaraz nie Przecież to jest plus D dostał takie rozwiązanie tak zzy to cosinus jak się go przesunie o przez 2 jest plus No więc to jest f do-1 od y No i dziedzina f to jest to samo co zbiór wartości f do minus pi i to jest to samo co dziedzina f do-1