Postać ogólna, kanoniczna i iloczynowa funkcji kwadratowej. Jak rozwiązać nierówność kwadratową?
Ta sama funkcja może mieć trzy wzory, które wyglądają zupełnie inaczej. Każdy jest jak inne okno na tę samą parabolę: z jednego widać wierzchołek, z drugiego — miejsca zerowe, z trzeciego — przecięcie z osią y.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
Funkcję kwadratową zapisuje się w trzech postaciach. Ogólna f(x) = ax2 + bx + c pokazuje f(0) = c. Kanoniczna f(x) = a(x − p)2 + q pokazuje wierzchołek (p, q). Iloczynowa f(x) = a(x − x1)(x − x2) pokazuje miejsca zerowe x1, x2 — istnieje tylko, gdy Δ ≥ 0. Przykład: x2 − 2x − 3 = (x − 1)2 − 4 = (x + 1)(x − 3). Nierówność kwadratową rozwiązuje się szkicem: miejsca zerowe, kierunek ramion i odczyt, gdzie parabola jest nad osią, a gdzie pod nią.
Krok 1 · Zadanie
Trzy wzory
Trzy wzory: f(x) = x2 − 2x − 3, g(x) = (x − 1)2 − 4, h(x) = (x + 1)(x − 3). Policz f(5), g(5) i h(5) — wyjdzie za każdym razem 12. To jedna i ta sama funkcja.
Z którego wzoru od razu, bez liczenia, odczytasz miejsca zerowe tej funkcji?
Rozwiązanie
Z h(x) = (x + 1)(x − 3): miejsca zerowe −1 i 3. Z g — wierzchołek (1, −4), z f — przecięcie z osią y w (0, −3).
Krok 2 · Przekształcenie
Parabola z miejsc zerowych
Wzór y = a(x − m)(x − n): suwaki m i n to miejsca zerowe. Czerwony punkt to wierzchołek.
Wykonuj polecenia po kolei.
Podsumowanie
f(x) = a(x − x1)(x − x2): miejsca zerowe x1, x2, wierzchołek w p = (x1 + x2)/2.
Krok 3 · Model
Przejścia między postaciami
Ogólna → kanoniczna: p = −b/(2a), q = f(p), albo dopełnianie do kwadratu.
Ogólna → iloczynowa: miejsca zerowe z Δ (lub wyłączenie przed nawias), potem a(x − x1)(x − x2). Gdy Δ < 0, postaci iloczynowej nie ma.
Znajduję miejsca zerowe i zaznaczam je na osi. Rysuję parabolę przez te punkty: ramiona w górę, gdy a > 0, w dół, gdy a < 0. Nierówność „> 0” spełniają argumenty, nad którymi parabola jest nad osią, a „< 0” — pod osią. Przy nierówności nieostrej dołączam miejsca zerowe.
Krok 6 · Seria zadań
Postacie i nierówności
Rozwiąż nierówność x2 − 5x + 6 ≤ 0. Podaj najmniejszą i największą liczbę zbioru rozwiązań.
Rozwiązanie
x2 − 5x + 6 = (x − 2)(x − 3). Ramiona w górę, więc ≤ 0 między miejscami zerowymi: x ∈ ⟨2, 3⟩.
Postać iloczynowa funkcji f(x) = 2x2 − 8 to
Rozwiązanie
2x2 − 8 = 2(x2 − 4) = 2(x − 2)(x + 2).
Funkcja kwadratowa ma miejsca zerowe −2 i 4, a jej wykres przechodzi przez punkt (0, 16). Wyznacz współczynnik a.
Rozwiązanie
f(x) = a(x + 2)(x − 4), f(0) = −8a = 16, więc a = −2.
Krok 7 · Kontrola
Kto ma rację?
Nierówność x2 < 9. Ala: „x < 3, bo pierwiastek z 9 to 3”. Bob: „−3 < x < 3”.
Zapisz funkcję f(x) = x² − 6x + 10 w postaci (x − p)2 + q. Podaj p i q.
Rozwiązanie
f(x) = (x − p)2 + q dla p = 3, q = 1.
Krok 10 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: trzy postacie to jedna funkcja. Postać iloczynowa pokazuje miejsca zerowe, kanoniczna — wierzchołek, ogólna — przecięcie z osią y. Nierówność kwadratową rozwiązuje się ze szkicu paraboli: dla a > 0 jest ujemna między miejscami zerowymi, a dodatnia na zewnątrz.
Ten temat pojawia się na maturze podstawowej. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (10.4) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś