Jak obliczyć odległość dwóch punktów i środek odcinka w układzie współrzędnych?
W geometrii analitycznej punkt to para liczb. Odległość, środek, prostopadłość — wszystko da się policzyć z tych liczb, bez linijki i cyrkla. Pierwszy krok to zwykłe twierdzenie Pitagorasa narysowane na kratkach.
Krótka odpowiedź (jeśli się spieszysz)
Dla punktów A = (xA, yA) i B = (xB, yB): |AB| = √((xB − xA)2 + (yB − yA)2) — to twierdzenie Pitagorasa dla trójkąta o przyprostokątnych równych różnicom współrzędnych. Środek odcinka AB to S = ((xA + xB)/2, (yA + yB)/2) — średnie współrzędnych. Punkty równo oddalone od A i B leżą na symetralnej odcinka AB.
Krok 1 · Zadanie
Dom i szkoła na mapie
Na planie miasta z siatką współrzędnych dom ma współrzędne A = (1, 2), a szkoła B = (7, 10). Jednostka na planie to 100 m.
Jaka jest odległość od domu do szkoły w linii prostej?
Rozwiązanie
|AB| = √((7 − 1)2 + (10 − 2)2) = √100 = 10 jednostek, czyli 1000 m.
Krok 2 · Przekształcenie
Pitagoras na kratkach
Punkt A = (1, 1) jest stały, punkt B = (p, q) przesuwasz suwakami. Złoty i czerwony odcinek to różnice współrzędnych.
Wykonuj polecenia po kolei.
Podsumowanie
Przyprostokątne to |xB − xA| i |yB − yA|, przeciwprostokątna to |AB|.
Krok 3 · Model
Dwa wzory
|AB| = √((xB − xA)2 + (yB − yA)2)
S = ((xA + xB)/2, (yA + yB)/2)
Kolejność punktów nie ma znaczenia: (xB − xA)2 = (xA − xB)2.
Oblicz długość odcinka o końcach A = (−1, 2) i B = (5, 10).
Rozwiązanie
|AB| = √(62 + 82) = √100 = 10.
Wyznacz środek odcinka o końcach A = (−3, 4) i B = (5, −2).
Rozwiązanie
S = ((−3 + 5)/2, (4 + (−2))/2) = (1, 1).
Krok 4 · Badanie modelu
Środek odcinka
Punkt A = (−3, 1) jest stały, B = (p, q) przesuwasz. S to środek odcinka AB.
Porównuj współrzędne środka ze współrzędnymi końców.
Podsumowanie
xS = (xA + xB)/2, yS = (yA + yB)/2.
Punkt S = (4, 3) jest środkiem odcinka AB, a A = (2, −1). Wyznacz współrzędne punktu B.
Z punktu A do punktu B można dojść najpierw poziomo (o różnicę pierwszych współrzędnych), a potem pionowo (o różnicę drugich). Te dwa odcinki są prostopadłe i tworzą z odcinkiem AB trójkąt prostokątny. Z twierdzenia Pitagorasa |AB|² = Δx² + Δy².
Krok 6 · Seria zadań
Odległości i środki w zadaniach
Oblicz obwód trójkąta o wierzchołkach A = (0, 0), B = (3, 4), C = (3, 0).
Rozwiązanie
|AB| = 5, |BC| = 4, |CA| = 3, obwód 12.
Środek odcinka AB to S = (2, 5), a A = (−1, 3). Wyznacz B.
Rozwiązanie
B = (2 · 2 + 1, 2 · 5 − 3) = (5, 7).
Czy trójkąt o wierzchołkach A = (1, 1), B = (4, 5), C = (7, 1) jest równoramienny?
Odległość punktów A = (1, 2) i B = (4, 6). Ala: „|AB| = 3 + 4 = 7”. Bob: „|AB| = √(9 + 16) = 5”.
Rozwiązanie
Rację ma Bob: |AB| = √(32 + 42) = 5.
Krok 8 · Na maturze
Zadania w stylu maturalnym
Dwa zadania zamknięte jak na maturze podstawowej (po 0–1 pkt).
Odległość punktów A = (−2, 3) i B = (4, −5) jest równa
Rozwiązanie
|AB| = √(36 + 64) = 10. Odpowiedź A.
Środkiem odcinka o końcach A = (−4, 6) i B = (2, −2) jest punkt
Rozwiązanie
S = ((−4 + 2)/2, (6 − 2)/2) = (−1, 2). Odpowiedź A.
Krok 9 · Ocena
Sprawdź się
Dwa zadania z losowymi liczbami. Przycisk „Spróbuj z innymi liczbami” daje kolejne, jeśli chcesz poćwiczyć.
Oblicz odległość punktów A = (1, 2) i B = (4, 6).
Rozwiązanie
|AB| = 5.
Wyznacz środek odcinka o końcach A = (1, 5) i B = (7, −1).
Rozwiązanie
S = (4, 2).
Krok 10 · Dalej
Co dalej
Lekcja ukończona. Najważniejsze: odległość punktów to przeciwprostokątna trójkąta, którego przyprostokątne są różnicami współrzędnych — znak różnicy nie ma znaczenia, bo się ją podnosi do kwadratu. Środek odcinka ma współrzędne będące średnimi współrzędnych końców.
Ten temat pojawia się na maturze podstawowej. Na zajęciach rozwiążemy zadania egzaminacyjne pod czas, ułożymy plan powtórek i wrócimy do błędów, które najczęściej kosztują punkty.
150 zł / 60 min — online albo stacjonarnie w Warszawie (metro Płocka)
Termin wybierasz sam w kalendarzu rezerwacji online
W zgłoszeniu będzie numer tej lekcji (14.1) — zaczniemy od miejsca, w którym jesteś