Funkcja wykładnicza, logarytm, AM-GM — wykład 6 z analizy I
Analiza matematyczna · UJK⏱ 1 h 46 min
Wykład 6 z Analizy Matematycznej I na UJK: funkcja wykładnicza i logarytm zbudowane „nisko technologicznie”, od potęg wymiernych do dowolnych rzeczywistych – bez wyciągania szeregu z kapelusza. W gratisie rozbudowana dygresja o nierówności między średnią arytmetyczną a geometryczną.
W tym nagraniu
Potęgi o wykładniku wymiernym i rozszerzenie na niewymierne przez granice
Prawa działań na potęgach, monotoniczność i ciągłość aˣ
Nierówność AM-GM – kilka dowodów i „operacja uśredniania”
Szósty wykład z Analizy Matematycznej I na UJK buduje funkcję wykładniczą „nisko technologicznie”, bez definiowania jej szeregiem. Najpierw potęgi o wykładniku wymiernym — a^(p/q) to p-ta potęga pierwiastka stopnia q z a — a potem rozszerzenie na dowolne wykładniki rzeczywiste przez granice: aˣ to granica a^(qₙ) dla ciągu liczb wymiernych qₙ → x.
Następnie dowód praw działań na potęgach, monotoniczności i ciągłości funkcji x ↦ aˣ. W środku wykładu jest rozbudowana dygresja o nierówności między średnią arytmetyczną a geometryczną, (a₁ + … + aₙ)/n ≥ ⁿ√(a₁·…·aₙ) dla liczb nieujemnych, z kilkoma dowodami i ideą „operacji uśredniania”.
Logarytm pojawia się jako funkcja odwrotna do wykładniczej, a na końcu granica (aˣ − 1)/x przy x → 0, równa ln a — podstawa późniejszego liczenia pochodnej funkcji wykładniczej.
Rozdziały
Kliknij czas, żeby przewinąć nagranie do wybranego fragmentu.
Recap funkcji wykładniczej dla wymiernych wykładników
Definicja i postawowe własności funkcji wykładniczej na R
Początek rantu o nierówności średnich
Koniec rantu o nierówności średnich
Nierówności i granice
Funkcja logarytmiczna
Lekcje kursu „Matematyka od nowa” na ten temat
Szkolne podstawy tego, o czym jest nagranie — interaktywnie i za darmo.
Transkrypt został wygenerowany automatycznie na podstawie napisów YouTube, więc może zawierać błędy w zapisie wzorów, nazwisk i terminów. Kliknij znacznik czasu, aby przewinąć wideo do danego fragmentu. (9932 słów)
Opowiemy dzisiaj o nisk technologicznej funkcji wykładniczej to znaczy zamiast z robić to zrobimy za kilka wykładów to zamiast wyciągnąć z kapelusza napis do X rów 1 + x + x kW PR 2 plus x 6 PR 6 Plus i tak dalej I powiedzieć B i potem dowodzić że to cudownym przypadkiem zgadza się z naszym normalnym potęgowaniem to zrobimy to tak totalnie od zera od zera nie Odchodząc za daleko od intuicji intuicja jest taka że my wiemy co się dzieje jak mamy liczbę dodatnią i chcemy ją podnieść do potęgi wymiernej ona ma jakiś licznik jakiś mianownik No to to napiszemy pierwiastek n tgo stopnia z a do mte i będziemy szczęśliwi bo kiedyś tam podow odśw rachunkowe no Natomiast a priori jeszcze nie wiemy co się dzieje jak chcemy podnieść a do potęg pi2 albo a do potęgi pi albo dowolne liczby niewymiernej chcemy jakość tej wiedzy wyprodukować taką wiedzę przy czym musimy to robić d liczb dodatnich No bo liczbę ujemną
Podniesiemy do potęgi całkowitej natomiast potęgami ułamkowymi bywa ciężko oczywiście jest rozwiązanie równania min-1 do No jest rozwiązanie równania x do n r-1 tylko ty rozwiązan jest dużo pierwiastek arytmetyczny ma te zaletę że biorę liczbę dodatnią zwracam liczbę dodatnią tutaj na liczbę zespolonych pierwiastek tak sam z siebie jest wielowartościowy Generalnie to się daje robić Natomiast są tam rzeczy drobnym druczkiem o których Dowiemy się więcej wtedy kiedy siatka przedmiotów wam dał analizę spon czyli pewnie Strasznie późno każdym razie a nie dowiemy się naet na moim wykładzie tak bo ja zamierzam przes sprintować treść kursow na tyle szybko żeby potem zrobić log na liczbach zespolonych chwilowo podnosimy liczby dodatnie do potęg chciałbym zrobić jakąś notację która będzie ścisła i nie spowoduje u mnie zwiędnięcia ręki a w związku z tym część tej notacji zru do wyobraźni
Słuchacza Mam jedną funkcję wykładniczą podstawie a która bierze liczby wymierne i zwraca liczby rzeczywiste tak naprawdę rzeczywiste dodatnie zaraz powiemy Dlaczego i chcemy z tego zrobić funkcję wykładniczą podstawie a rozszerzoną na całe r która też będzie zwracała liczby dodatnie tylko że potem mi się nie będzie chciał pisać tej Fi Bo to jest tak naprawdę ta sama funkcja to jest to jest rozszerzenie tej funkcji ta funkcja na liczbach wymiernych daje te wartości co jak na razie mamy z fabryki mamy t zdefiniowaną tym napisem przy czym jest osw jak ja chcę zdefiniować a do liczby wymiernej No to kto mi zagwarantuje że jak ja to napiszę jako m PR m a ktoś inny napisze jako k PR l to że definicja da to samo na szczęście to się sprawdza łatwo jak ja powiem że to jest pierwiastek n stopnia z a do M a to jest pierwiastek stopnia to te rzeczy są równe
Tu jest równość bo jak ją podniesiemy do potęgi n r r l to co dostaniemy potęga n r l zabije ten pierwiastek i zostawi nam potęgę l jest równoważna z a m po l r pierwiastek zostanie n to potęga a do KN i tak długo jak m prn jest równe k PR L czyli to są dwie różne reprezentacje tej samej liczby wymiernej to to się będzie zgadzało czyli to jest dobrze zdefiniowana funkcja ona ma jakieś własności napisałem że ona idzie w Plus Dlaczego Dlatego że modalnie sprawdzamy że a do x r a do y jest rów a do X plus y równie mozolnie sprawdzamy że a do x do potęgi y jest równe a do x x y no to to się robi przez przypadki w zależności od tego jakie są x i y i to i to jakoś tam
Wychodzi to znaczy tak naprawdę to się robi przez przypadki a a to z tego wynika z tych praw rachunkowych mamy na przykład co mamy mamy że a do X zawsze jest różne od zera bo a do x r a do min x jest równe a do zer które zdefiniowani jako 1 Dokładnie tak żeby to rachunkowe działało czyli a do X zawsze będzie różny od zera a do X PR 2 do kwadratu to jest kwadrat liczby różnej od zera czyli to jest większe od zera A to jest dowolne a do X czy ja zawsze pójdę w liczby dodatnie mamy prawa rachunkowe mamy przeciwdziedzinę co jeszcze Chcemy ch monotoniczność to Nazwijmy jest rosnąca dla a większych od zer stała dla od 1 dla a rów 1 i malejąca dla a mniejszego od
1 No i dowód jest praktycznie z automatu to znaczy jeśli a jest większe od 1 no to wtedy jeśli x jest mniejsze od y to wtedy a do y min x jest większe od J No bo to jest liczba dodatnia do potęgi dodatniej To wszystko są liczby wymierne podnoszenie liczby niedodatnie podz liby większe od 1 do potęgi naturalnej zostawia ją większ od 1 branie pierwiastka zostawia większe od 1 takie pomnożę prz ponieważ y min x jest większe od 0 i a jest większe od 1 co nawet napisaliśmy jak to pomnożę stronami przez a do X to dostaję a do y większe niż a do X świetnie dla a równego 1 to to po prostu a do a do X jest zawsze równe 1 dla a rów min 1 to jest to jest Co to jest Flip nicie to jest flipe dziedziny w funkcji rosnącej co ja piszę to jest funkc rosnącej bo 1 prz a jest większe od 1 więc jeśli x jest
Mniejsze od y to to co to min x jest większe od min y więc 1 PR a do min x jest większe niż 1 PR a do min y czyli a do x jest większe niż a do y czyli jest malą świetnie co jeszcze Chcemy chcemy udowodnić że ona jest ciągła kolejne twierdzenie a funkcja wykładnicza przy podstawie a z q w r plus jest ciągła na całej swojej dziedziny do żeby się za bardzo nie narobić to Chem zrobić jakieś redukcje na przykład chcemy zrobić redukcję że chcemy zrobić redukcję że jest wiks No bo bo jeśli a jest mniejsze od 1 D oczywiście automatu ciągła jest mniejs od 1 to funkcja wykładnicza przy podstawie a to jest funkcja wykładnicza przy podstawie 1 PR a złożona z funkcją Która z wykładnika robi minus
Wykładnik PK to jest złożenie Sowa zmienna taki znaczek jakiś napis od tej zmiennej to jest to jest oznaczenie na funkcję która bierze to i zwraca to a to jest po prostu złożenie funkcji to oczywiście jest ciągłe jeśli a jest mniejsze od 1 to to udowodnimy że jest ciągłe więc dla a mniejszego od 1 to też będzie ciągł Czyli mamy t je redukcję dobra jak mamy te redukcje to najpierw udowodnimy co udowodnimy najpierw udowodnimy że wystarczy w zerze czy zrobimy to tak zrobimy to dokładnie tak jak się tym myśli a nie tak jak się publikuje dowód druga redukcja jest taka że wystarczy ciągłość w zerze Bo jeśli Exp a jest ciągła w zerze to granica a do potęgi x przy x dążącym do jakieś konkretnej wartości No to to jest
Granica a do tej konkretnej wartości plus x min ta konkretna wartość teraz robimy podstawienie któ a x g r a y przy y dążącym do zer jeśli jest cią w zerze to to dąży do 1 to jest stałe więc granica jest równa a do X gwiazdką tak jak zostało przewidziane przez wartość tej funkcji tak Czyli wystarczy ciągłość w zerze trzecia redukcja wystarczy że granica przy x dążącym do zera z prawej strony a do x jest równa 1 bo Jeśli tak jest to granica przy x dążącym do z z lewej strony a do X Rob podstawienie dążenie i teraz nie fuj A bo Założyliśmy już że
Jest większe od 1 piszemy że jest to granica 1 PR a do y gdzie y dąży do zer z prawej strony to dąży do jedynki więc 1 pr1 dąży też do jy świetnie po trzeciej redukcji mamy takie coś d wi 1 to to już możemy udowodnić sprzeczność Przypuśćmy że granica przy xie dążącym do zera z prawej strony a do x nie jest równe 1 No to ja mogę znaleźć jakiś podciąg zaczy jakiś Ciąg liczb dążących do teraz z prawej strony który zaświadcza o tym że ta granica taka nie jest wtedy istnieje ciąg EP większy od zera istnieje taki ciąg x ący do zer z prawej strony wymiernych to wszystko jest ciąg liczb wymiernych taki że a do X min 1 modu jest większe od to z tego azia chyba trudno zrobimy tutaj dla spójności teraz co mówimy mówimy że a do
X a jest wiks x to jest większe od możemy brutalnie zdjąć ten moduł możem powiedzieć że teraz a do XN min 1 jest większe niż czy Innymi słowy a do potęgi XN jest większe niż 1 plus teraz że x dążą do zer czyli Zrobimy takie przewrotne rozumowanie niech m będzie dowolną liczbą naturalną XN jest mniejsze niż 1 tak w dobrą stronę taką stronę bez wątpienia nawet istnieje nieskończenie wiele a nawet prawie wszystkie takie są wystarczy nam je No to co No to piszemy że 1 plus jest mniejszy niż a do x mniejsze tu korzystamy z monotoniczności A do 1 teraz zapominam niż teraz podnosimy do M potęgi to wszystko jest wszystko jest dodatnie i m jest jest
Dodatnie tak No dobrze to jest to jest najbardziej brutalne szacowanie na świecie to jest większe niż 1 plus r No to sprze No i to było dowolne dostaliśmy takie coś po polsku to się nazywa sprzeczność czyliś udowodniliśmy że granica prawostronna w zerze jest 1 potem z tego wnioskujemy o granicy lewostronnej w zerze Czyli mamy granicę obustronną w zerze równą 1 z tego wnioskujemy o granicy obustronnej w każdym innym punkcie a potem rozszerzamy to z a wiks od 1 na a mniejs od 1 tak to się pisze w książce Co powoduje że dużo trudniej się robi inżynierię wsteczną tego co myślał autor książki Ależ Ja staram się opisywać to tak jak się o
Tym myśli bo tak naprawdę Najlepiej to byłoby widzieć proces myślowy przy dowodzeniu trudnych twierdzeń który zawiera wcześniej błędne ścieżki natomiast to miało t wadę że po pierwsze różni ludzie robią różne błędy po drugie to zajmowało dużo czasu po trzecie to nie jest trudne twierdzenie jak powiedział janczuk łatwe twierdzenia można poznać po tym że mają dużo dowodów to jest dość silna tendencja statystyczne Natomiast są twierdzenia które są istotnie nietrywialne na przykład nie pra wzajemności reszt kwadratowych natomiast tak jak jest osobna w ogóle jak to się nazywa osobna kategoria filmów osobny środek artystycznego wyrazu postci filmu posto wikie mnóstwo Prost się robi Prost jak się jak się uczy dużo dużo więcej i się idzie dużo dalej wszystko co chcemy tak naprawdę PR wszystko co chcemy O funkcji
Wykładniczej dla wymiernych No to granica przy xie dążącym do nieskończoności a do X to jest nieskończoność No bo a do x jest równe 1 plus a-1 to jest dodatnie do X większe niż 1+ x r a-1 to jest większe od zera więc to doży do nieskończoności świetnie Oczywiście z tego wynika że nieskończoności będzie odwrotnie gdzie odwrotnie to jest z0 x minus nieskończoności No to jest z podstawienie y Toż do Plus nieskończoności a do y po polsku 1 prz a do y 1 prz jaka nieskończoność to jest 0 okej no wiadomo DJ odwrotnie dob liczy i pokażemy Dwie drogi jedna droga jest taka czysto totalnie endemiczna rzeczywistych
A druga druga jest trochę ogólniej druga druga to jest tak naprawdę powtórzenie rozumowania o tym że że mogę przest Znaczy wystarczy że uwierzycie że pojęcia są zrobione na tyle ogólnie że one tu mogą służyć do rozszerzenia głupiej funkcji wykładniczej z głup Liz wymiernych głupie liczby rzeczywiste a potem na przykład służą do rozszerzenia operatorów różniczkowych z z porządnych funkcji na niep porządne funkcje No więc definicja pierwsza to jest taka definicja której jeszcze trzeba udowodnić poprawność definiujemy a do X dla dla a dodatniego i x rzeczywistego to jest granica a do potęgi XN gdzie XN dążą do X toby wymierne żeby defin z tego samego powodu z
Którego jak definiowali potęgę o wykładniku wymiernym to musieliśmy sprawdzić że to nie zależy od reprezentacji Tutaj jedna liczba rzeczywista Oczywiście ma wielkie mnóstwo ciągów liczb wymiernych które do niej dążą i najpierw trzeba się upewnić że dla każdych dwóch różnych to wzi To co robimy Powiedzmy że XN dąży do do X Powiedzmy że yn też dąży do X No to granica inaczej tak ach i tak naprawdę PZ tak naprawdę to jeszcze musimy udowodnić że istnieje że dla jakiegokolwiek ciągu liczb wymiernych to w ogóle ma granice tak czyli najpierw dobra Najpierw zrobimy prostsze najpierw udowodnimy że dla dwóch różnych ciągów które mają granic x to wychodzi to samo jeśli granica a do XN oraz granica a do yn
Istnieją to granica a do XN podzielona przez granic a do yn to jest całkowicie legalne bo nigdy nie Jesteśmy równi 0 No to to jest granica a do potęgi XN min yn ale zaraz XN min yn dąży do z0 Ciąg liczb wymiernych dążący do zera granica a do ciągu liczb wymiernych dążącego do zera ona jest równa 1 i tu jest z ciągłości z ciągłości na samym q Czyli jeśli mamy jakiekolwiek jeś procedura da jakiekolwiek dwa wyniki to te wyniki są tym samym Problem jest taki że jeszcze nie wiemy czy ona w ogóle da jakikolwiek wynik na szczęście tego się dowodzi prosto mianowicie bierzemy jakikolwiek ciąg XN który rośnie do X wy to jest wym a XN a do XN jest rosnący oczywiście to bez straty ogólności a jest większe od
1 to jest rosnące i przy okazji jest ograniczone przez a do w No to już ciąg rosną ograniczony ma granic Dobra to co my mamy mamy jak na razie udowodnione że definicja działa to pewnie chcielibyśmy udowodnić prawa rachunkowe No to na szczęście z tą definicją to jest trywialne na przykład możemy powied że co Że a do x + y to jest to jest co no to Nazwijmy to twierdzeniem to jest a do x r a do y i że a x do potęgi y jest równe a do x r y No i dowód będzie jakiś taki po prostu PR przez branie ciągów to znaczy niech XN do x y do x wiadomo j i drug są wymierne to co to A do x r a do y to jest granica a do XN raz granica a do
Yn obie granice Istnieją więc możemy je pomnożyć to dąży do liczby rzeczywistej x + y więc z tego że jak mam dowolny ciąg to dostanę a do x + y to wnioskuje że to jest teraz prościej będzie najpierw udowodnić ciągłość a potem to prawo rachunkowe tak naprawdę nam głównie chodził o ciągłość To jest to jest ta główna nietrywialna którą przy której się czasem trzeba trochę namęczyć natomiast tu ona wychodzi z grubsza za darmo fkc wyn poda jest ciągła na całym r No i dowód jest taki jak wcześniej Tylko się trzeba trochę mniej namęczyć bo jak ja teraz spojrzę na granicę a do a do X kiedy x dąży do X z gwiazdką No to tu już mamy prawo rachunkowe tu już mogę napisać że to jest a do X z gwiazdką raz
Y dążącym do zer do y i teraz wcześniej to musieliśmy robić coś z jakimś czasem Natomiast tutaj tutaj to jest dużo prostsze No bo jak y dąży do zera monotoniczność Czy zę robić przypadki tak z muszę robić przypadki robim tak samo jak wcześniej trzy redukcje to znaczy tak zrobimy najpierw redukujemy do granicy przy xie dążącym do zera z prawej strony z a do X dla a większego od 1 tam nie korzystaliśmy w żadnym razie z korzystaliśmy z tego że a do minus pierze to jest 1 PR a natomiast to się sprawdza z automatu tutaj to prostu widać że a do X raz a do min X jest rów 1 z tego wynika że a
X rów x tak tak I teraz jak zrobiliśmy te redukcję No to to już jest prosto no bo jeśli x dąży do zera z prawej strony to ja mogę powiedzieć że weźmy dowolny ciąg XN dążący teraz prawej strony teraz to są liczby rzeczywiste No mogę oszacować z góry przez liczby wymierne też dążące do zera wezmę oszacowanie xna z góry najbliższą wielokrotnością 1J na przykład no to wtedy 1 jest mniejsze niż a do XN mniejsze równe niż a do yn A to dąży do jedynki tu bo funkcja wykładnicza przy podstawie a jest ciągła na q tak tak potrzebowaliśmy tych redukcji żeby tut żeby tutaj móc pisać nierówności mogliśmy nie robić redukcji pisać nierówność przez przypadki tak się o tym dużo prościej myśli więc tak stwierdzenia o terminatorze w Akurat tutaj prasie
Hydraulicznej zasilanej prądem impulsowym to to też dąży do jedynki i koniec dobrze jak mamy ciągłość No to teraz to że a do X do y jest rów a do x x y to już jest z automatu dowód jest taki że to jest prawda licb wymiernych więc co więc niech yn będą dążące do jak to zrobimy Najpierw niech Niech x będzie wymierne y niekoniecznie y yy no to wtedy to wtedy co to wtedy a do x r y to jest granica a do x r yn tu faktycznie korzystamy z ciągłości na liczbach rzeczywistych nie Zaz jesz na wymiernych tu jest jeszcze ciągłość na wymiernych w związku z tym to jest granica a do po x rów a x
Y OK i to działa x wymiernych y jakichkolwiek No dobra no to niech teraz x jest rzeczywiste y jest rzeczywiste No i tak samo XN dąży do X wzdłuż [śmiech] Gran a do XN r y z czego teraz Korzystamy z tego że ja mam t równość dla x wymiernych y jakichkolwiek czyli najpierw najpierw dowodzimy tak tak jak jest tutaj że to jest granica a x do potęgi y i teraz ja muszę skorzystać z tego że podnoszenie do potęgi y jest ciągłe względem A dlaczego to jest oczywiste to generalnie jest oczywiste ale na tyle na tyle mało że to wypada napisać na boku tu będzie lemat że funkcja która bierze i zra
Jest ciągła ciągła i to jest dla każdego xa rzeczywistego No i dowód jest jakiś taki totalnie na palcach to znaczy to znaczy co jeśli a jak ja to chcę zrobić jeśli an dąży do A no to an do X podzielić przez a do X to z spraw rachunkowych jest równe an przez a do X No to wystarczy że ja udowodnię że to dąży do jedynki Wystarczy Wystarczy ciągłość a równym 1 świetnie Czyli ja mam ja mam ciągłość w Jedynce jak mam być ciągłość w Jedynce No to bez straty ogólności x jest większe od z0 x równy 0 to to jest z automatu ciągłe w X mniejszym od zer zamieni A nazy no Zamienię zbieżność do jedynki na 1 przez zbieżność do jedynki czyli to i tak będzie to
Samo Tak I teraz jak a dąży do 1 jak a dąży do 1 z prawej strony to co ja mam 1 mniejsze niż 1 plus bn do X to jest mniejsze niż 1 plus bn do jakiejś liczby naturalnej ale to i tak dąży do do je No bo to jest liczba naturalna a to dąży do zera węc to dąży do to całe kiedy ja dążę z lewej strony to ja mam co ja mam je większe niż 1 minus albo nawet po prostu tak to co prawda jest mniejsze od zer ale to i tak dąży do do jedynki tu m funkcję wykładniczą o podstawie mniejszej niż 1 Więc ona
Jest ona jest jaka ona jest malejąca wi mam takie coś to też dąży do jedynki a do XN dąży do dąży do a do x i to jest tak ja teraz korzystam z tego że funkcja wykładnicza jest tak Spójrzcie najpierw muszę skorzystać z tego że ona jest ciągła a potem Nie po prostu tak korzystam z tego że to jest ciągł ze względu na a tu jest a do potęgi XN do potęgi y rów a do X do y Generalnie to można było napisać
Odrobinę odrobinę bardziej zwarty sposób na przykład zrobić tak że redukcja do tego że wystarczy że jestem ciągły w Jedynce to jest dość oczywiste to jest po prostu prawo rachunkowe natomiast jak dowodzimy ciągłości w ciągłości w Jedynce zad że teraz mamy ciąg który dąży do 1 No to an jest równe 1 plus jakieś bn które dąży do zer ja mogę napisać że an to an do potęgi x to jest 1 plus bn do potęgi x i teraz BN x ma jakiś znak ma jakiś znak niewątpliwie jest to mniejsze równe niż gdym tutaj przywalił moduł i tutaj przywalił moduł ponad to to jest większe równe niż jakbym tutaj zrobił najgorzej jak się da dla dostatecznie dużych n to będzie
Dodatnie i co tu też zrobił najgorzej jak się da tu też zrobił moduł x No ale w dalszym ciągu to jest to jest jakie to jest mniejsze równe niż 1 plus bn tak ponieważ mam monotoniczność to jest do jakiejś potęgi całkowitej to jest znowu większe równe niż 1 minus trochę do większej potęgi to dąży do jedynki i to dąży do jedynki tak tak no w tak to się robi jak się nie chce wić przypadków teoretycznie ten lat powinien być przed tym twierdzeniem dobrze Mamy mam wszystko czego pragnęliśmy mamy ciągłość monotoniczność PR rachunkowe generalnie chyba tak
Ogólnie są inne metody definiowania tego są tak jeszcze bardziej endemiczne li rzeczywistych tak na przykład na przykład mogę zrobić definicję drugą że a do X oczywiście znowu d większ od 1 to jest supremum supremum x q wym No i znowu tego się dowodzi tak że to jest bez wątpienia zbiór niepusty jest ograniczony bo oszacuje x z góry przez liczbę wymierną a funkcja wykładnicza o podstawie większej od 1 i wykładniku wymiernym jest rosn bardziej uciążliwie dowodzi dowodzi wszystkiego ja to nawet w którymś momencie napisałem Ale to jest to jest machanie epami deltami które które jest takie sobie u ważcie że ta definicja jeśli spełniam definicję pierwszą to automatycznie spełniam drugą jak
Zdefiniował sobie już jakiś obiekt ten ten też tamtą spełnia tak no bo supremum każdego zbioru to jest granica jakiegoś ciągu elementów tego zbioru szczególności to jest granica a do Q Gdzie q dążą do X z lewej strony dla pewnego ciągu q mniejsz x dążę z lewej strony dobrze ogólnie jak się robi to nisko Technologicznie to jest jeszcze trzecia definicja o której za chwilę wykażemy że jest tym samym definicja trzecia jest taka że a do X to jest granica nie tak bym chciał to definicja się robi Robi bardzo naokoło najpierw się mówi że e do X to jest granica 1 plus x PR n do tak naprawdę najpierw się zmazuje to
Mówimy O patrzcie jaka fajna funkcja ona spełnia prawa rachunkowe więc deklarujemy że jak wstawimy 1 to mam jakąś liczbę dowodzimy że w sensie tych granic ta liczba do potęgi x to jest ta granica potem definiujemy logarytm i potem definiuj potęgowanie przez to natomiast to nam wyjdzie jako b produkt z tego co będzie za chwilę dobrze ponieważ chcielibyśmy mieć jakieś szacowania i tu generalnie nie będzie nie będzie ucieczki przed zrobieniem przed jakimś ubem sobie te że jakieś rzeczy mają sens to tak naprawdę było przekonywanie się że intuicja działa tak jakby się można było spodziewać najpierw że funkcja wykładnicza na wymiernych działa a potem że jak p zupełni dziury w wykresie przez branie granic to będzie działało tutaj to było nieoczywiste czy zacząć Czy w tej równości która działa dla x y wymiernych zacząć od przechodzenia do granicy z x y Najpierw y chy mieć a do po XN
Y więc wtedy mielibyśmy y byłoby liczbą wymierną mielibyśmy może tak Prościej nie nie był prościej praktycznie tak samo x i tak się dowodzi Dokładnie tak s w każdym razie chcemy zacząć pisać nierówności i tu nie ma zmi trzeba Skąd wziąć No więc ja przypominam że kiedyś tam udowodniliśmy w tej you wersji wykładu udow twierdzenie PX x x y wi ią wagami to znaczy suma jest większe rów myślimy o tym jako średniej ważonej Znaczy to jest środek masy układu złożonego z punktu o współrzędny x y takiego że x waży p kg y waży q kg No i my tego dowodzili przez takie sprytne szachrajstwo
Żeśmy najpierw nierówno międ a potem i to zrobiliśmy sprytnie indukcją na którą się praktycznie nie da wpaść jak się tego nie widziało to znaczy niektórzy wpadają ale jest ich bardzo mało ja bym nie wpadł ja raczej myślałem o tym jak spotkałem nierówność jak byłem mały to myślałem o tym w terminach nierówności jena o której jeszcze tak o której jeszcze opowiemy W każdym razie nie da się uciec od jakieś uciążliwości w dowodzie dowodzie tego z ciągłymi wykładnikami więc ja bym chciał pokazać inny dowód niż niż wtedy ja bym chciał pokazać dowód dowód taki że owszem my to Wyprowadzamy w dalszym ciągu z tego twierdzenia że X1 plus 3 krop plus XN przez n jest wiks rów pierwiastek n tego stopnia z czegoś takiego ten dowód jest prosty to jest to się nazywa nierówność mięzy średni aryz geometryczno ważone to się nazywa
Zwykła Z jednymi wagami to jest tak samo jak tutaj tylko że tu współczynniki są wszędzie jna a tu wykładniki są wszędzie J że p jest rów w przybliżeniu k jest równe w przybliżeniu znaczy bierzemy ciągi które są zbieżne do tego tyle I bierzemy jaki ciąg bierzemy ciąg X1 XN równy ileś sztuk x dokładnie tyle ile ma być w takich proporcjach ileś sztuk y podstawie się tej nierówności pisze się to przekroi się do granicy z nem i jest ta nierówność tutaj m mnóstwo dowodów to ja pokażę najbardziej przeinwestowanie dobrze skoro już znacie liczby zespolone
To Znacie taki lemat Omega n to jest dobrze nie będę pisał cosinus plus i sinus 2 pi PR n to wtedy 1 N sumy Omega n k rów 0 dn min 1 do potęgi k j to jest dokładnie selektor bycia podzielnym przez to jest 1 gdy n dzii j i 0 W przeciwnym przypadku jak się tego dowodzi No po prostu pisząc chamsko wzór na sumę na sum wyrazu ciągu geometrycznego tu będzie dowód tego lematu i napiszę to tak suma k r0 n-a do potęgi J do K to że to jest 1 kiedy nzi j to jest oczywiste bo jak nzi j to omeg Omega n to jest 1 więc J rów 0 jest
Oczywiste teraz gdzie różne wiadomo Mod odstającego Modul jeśli J nie przestaje mod do z to to jest różne od 1 prostu to sobie przebiega do różnych J przebiega wszystkie pierwiastki stopnia z J tyko inego ja mogę po prostu napisać wzór na sumę szeregu geometrycznego od zerowego wyrazu do n-1 czyli tu jest n wyrazów czyli tu jest n r j-1 przez Omega n-1 Tak i to jest równe 0 bo Omega n do n to jest równe 1 tak Czyli jeszcze raz po kolei jeśli J dzieli się przez n to w
Ogóle to jest głupie ponieważ tu mam wielokrotność na Omega n do n to jest równe 1 więc to jest równe 1 i mam sumę N składników równych 1 PR n więc to jest ten przypadek a jak J się nie dzieli Przez N to to jest różne od 1 i mogę stosować wzór na sumę pierwszych n wyrazów ciągu geometrycznego dobrze i to jest przepiękny przepiękny lemat bo on pozwala kodować selektor podzielności przez n jako tak naprawdę jako sumę ciągów geometrycznych to są ciągi geometryczne One tak one jako funkcja J No to to jest Omega n do k do potęgi zmiennego j to teraz Popatrzcie na taki ciąg nierówności x1 + x2 prze 2 jest większe równe niż m większe równe niż co niż pierwiastek z x1 x2 x2 + x3 PR 2 jest większe równe niż pierwiastek z yy x2 x3 i tak dalej na końcu będziemy mieć XN min
1 Ponumeruj od zer to jest to samo tylko że będzie się łatwiej pisało x x0 cała numeracja jest Modul n x XJ to jest x J reszta z dzielenia przez n min 1 r x0 to są wszystko pierwiastki kwadratowe jak na razie ja wuj te wszystkie równości co ja dostanę Dostanę xaz i tak dalej Każdy z nich się pojawi w sumie ze współczynnikiem 1 mogę to jeszcze podzielić przez n to jest większe równe niż pierwiastek x0 X1 plus plus plus plus pierwiastek XN min 1 r x0 to jest podzielone przez nnie to będzie suma
To będzie J rów 0 n min 1 pierwi x x 1 czyli mamy taką operację która bierze x i zwraca takie coś wiemy że ta operacja Nie zwiększa średni arytmetycznej No więc jak ja bym chcia stosuj operac dużo razy No bo tak naprawdę to jak zastosuję drugi raz to będę miał pierwiastek z takiego iloczynu i drugiego tu są wykładniki 1/2 potem będą jeszcze jakieś wykładniki 1/2 będzie suma wykładników 1/2 tu będzie suma wykładników 1/2 pod kolejnym pierwiastkiem będzie su wykładników 1 czyli tak naprawdę ja twierdzę że wystarczy patrzeć napisy 0 i jest iloczyn powiedzmy m rów 0 do n min 1 x J do jakiś wykładnik razy razy razy x a chciał ten sposób to po
Prostu x wszystko co tutaj dostaniemy będzie takiej postaci No to jak na czymś takim prę naszą nierówność Tu jest jedna to co ja dostanę ja będę brał każde dwa ssi składniki pierwiastek r 0 do n min 1 pierwiastek z iloczyn m = 0 do n-1 coraz dalsze xy do tych wykładników które po kolei dostają razy iloczyn z tego samego XJ + m chcę mieć J zwiększ zwiększonego 1 czyli takie coś o na razie to jest równe 1 N suma i tu chcemy mieć tak przesunięte indeksy żeby żeby indeks przy x się
Zgadzał z indeksem przy x tutaj więc ja chcę tutaj zobaczyć tak naprawdę ja chcę zobaczyć tu tego m cofnę o j powiedzmy Niech tutaj S S to jest J plus m to będzie XS do potęgi p ten indeks był o j mniejszy od tego Czyli zostaje tyle razy iloczyn to też nazwiemy s to będzie s tu jestem o j plus 1 m s Czyli jest XS do p s j czyli 1 N sumy J rów 0 do n-1 iloczyn s rów 0 do n min 1 x s do potęgi i tu jest tak naprawdę to co się dzieje PS min J plus PS min i teraz co ja twierdzę ja twierdzę że w wyniku wielokrotnej wielokrotnego
Stosowania tej nierówności mam ciąg i biorę ciąg pierwiastków z kolejnych dwóch takich wykładniki mi się wyrównają będę miał n składników który każdy będzie naszą średnią geometryczną więc ja chcę zobaczyć zbieżność tutaj do wszędzie jednej entej Zobaczcie Zaczęliśmy od czegoś takiego że to było tu było takie coś tak to ja jeszcze na tym zrobię kosmetykę kosmetyka jest taka że chyba że ja chcę tu miałem PM prawda Dobra to mogę jeszcze raz cofnąć to do ma tak mogę jeszcze raz cofnąć indeksy także moje s min J będzie nowym m żeby zacząć od napisu w tej samej w tym samym formacie w którym wyszedł na końcu to będę miał iloc rów 0 do n min 1 mog zrobić jednego Shift tak jak tutaj czyli ja chcę mieć
Tu Ja chcę mieć tu to chcę mieć zaczęte od 1 sumy J rów 0 do n min 1 Panda Przesuń się iloczyn Top rów 0 do n min 1 x tu dam XS do potęgi p p jakiej PS min J czyli ja tu mam jakiś ciąg wykładników tu jest ten sam ciąg wykładników plus jego przesunięcie o o 1 tak Czyli jak ja mam taką operację Powiedzmy że ciąg operacja t od ciągu p i współrzędna Kata tego to jest p 1/2 PK plus pk-1 to ja twierdzę że ten napis tutaj
Któ który Zrobiliśmy to to jest to to jest po prostu A to co jest tutaj to jest 1/2 Nie to jest po prostu to jest operacja c na ciągu p i z tego współrzędna o numerze s min J tak to działa No to ja będę stosował te operacje t odpowiednio dużo razy dużo razy to jest duże n razy a potem przejdę z nieskończoności udowodniliśmy że przejście w wykładnikach od jakiegoś ciągu p do takiego nam zmniejsza naszą sumę No sum potęg x i w związku z powyższym to jak będę stosował to nieskończenie wiele razy tu napiszę że to jest większe równe niż suma J rów 0 do n min 1 pierwiastek z XJ XJ + 1 x XJ + 1 x XJ + 2 tu pierwiastek tu pierwiastek Czyli
Tak naprawdę tu jest napisane XJ do potęgi 1/4 oczywiście piszę tak żeby tego nie było widać XJ + 1 do potęgi 1/2 XJ + 2 do potęgi 1/4 zaczynam od ciągu potęg takiego że mam jedynkę i same zer na samym początku mój ciąg p to jest to co to w j tym składniku chc mieć dokładnie XJ czyli tylko czynnik z XJ ma nie mieć zerowego wykładnika czyli tylko dla s rów j ma być niezerowe Czyli tylko dla P0 ma być niezerowe okej czyli mamy takie coś Startujemy z p który jest ciągiem który ma jedynkę i same zer na pozycjach 10 aż tak1 mówimy że powiedzmy
F x od P to jest 1 N tego co tam napisaliśmy robimy takie coś no to i mówimy że f x od P jest większe równe niż FX od TP No to potem ja będę chciał stosować złożenie tej operacji i tak nieskończenie wiele raz związku z tym jeśli mi się uda zrobić tak że granica złożenia zło ciąg samych bo wtedy
Bo wtedy co bo wtedy f od od naszego ciągu jest większe równe niż f x od t do n od naszego ciągu temu przywal Gran nieskończoności dostanę ciągu z jedy same zer tu dostanę same jedne n tak to jest x od czegoś takiego i bardzo łatwo się przekonać że to to jest średnia arytmetyczna A to to jest średnia geometryczna Okej czyli Teraz chcemy policzyć jak działa to do czy to będzie trudne nie to będzie bardzo proste bo Spójrzcie to jest 1/2 k tej współrzędnej ciągu p plus ciąg
P przesunięty o o je w ile o je w prawo tak Nazwijmy to shiftem jak nazwać shift Nazwijmy go S czyli to jest 1/2 identyczność plus shift na ciągu p i t wóz że nasze przekształcenie T to jest identyczność plus shift przez 2 i w związku z tym mogę napisać dwumian Newtona to będzie do potęgi dużo to będzie Suma n po k 1 PR 2 do n shift do potęgi k identyczność do potęgi n min k No to jak przełożę takie coś do do p
No to mam wzór t do nj p rów 1 PR 2 do n suma tak Suma n po k shift do K i P czy ja chcę zapytać o którąś współrzędną No to bardzo prosto pytam to współrzędną numerze J współrzędna o numerze j to jest 1 PR 2 do n Suma n po k PK min J ale zaraz my tutaj operujemy Modul n czyli to jest suma Powiedzmy Po r rów 0 do n min 1 PR raz 1 PR 2 do n Suma n po k po wszystkich takich k że k C po takich k że k przystaje do przystaje do
Czego że n dzieli k min J min r tak Czyli po k przystających do J plus r No dobrze Teraz Policzmy Co to jest za ustro to jest To jest to co czy ja to kiedyś dawałem na ćwiczeniach tutaj Tu akurat chyba nie w każdym razie Spójrzcie bo z granicą chcemy przechodzić tylko tutaj nie jest tajemnicą że po prostu każ to dla każdego Era będzie dożyło do jednej chcemy granicę przewożąc do nieskończoności dla każdego r i dla każdego J bo to jest ma być J współrzędna tego czegoś więc ja chcę żeby dla każdego r to była 1 NTA jak to zawsze będzie 1 NTA to będę miał sumę p raz 1 N suma p jest 1 czyli to będę miał zawsze permanentnie jed n k przestaje do jakieś ustalonej reszty
Powiedzmy t duże N po k chcemy żeby taka granica była je ale tego się dowodzi bardzo prosto tego się dowodzi przez powiedzenie że 1 PR do sumy n k te krą pytają r napis kóry jest gdy nzi k t i 0 W przeciwnym przypadku ale my mamy receptę na taki napis dostaliśmy ją stąd stąd tam gdzie go będziemy używać on był tu ten nasz napis to jest to suma po K równa 0 do duże N N po
K 1 N suma Aha tu mamy inny indeks to nazwę to y niech on będzie znowu s s = 0 do n-1 Omega n do potęgi indeks sumowania razy nasz pacjent który ma być podzielny albo i nie przez n razy k - t no to to jest 1 n 1 PR 2 do n sumy teraz zamieniamy kolejność sumowania na zewnątrz zrobimy sumę po s a w środku zrobimy sumę po n czy jest to słuszne tak jest to słuszne ponieważ tu zrobię sumę po k rów 0 do dużego N tu mi zostanie symbol Newtona to co zależy ty od s mogę wywalić tutaj Tu jest Omega n do min st to mnożone zostaje przez Omega n r s r k No i patrzcie Toż to dumon to jest ktoś podnoszony do potęgi k na szczęście to są liczby całkowite więc fakt że tu jest podstawa zespoł nam nie przeszkadza na napraw rachunkowe przy potęgach No i to jest równe 1 1 PR 2 do sumy k rów 0
Min 1 Omega n min j i i teraz patrzcie co się dzieje jak ja przywalę te dwójkę tutaj o co się dzieje w granicy jest ustalone przechodzimy do granicy tylko z dużym n no to to jest jakaś liczba zespolona potęgujemy to to jest ciąg geometryczny pierwi z jed ten moduł oczywiście jest równy 1 gdy gdy zaraz tuł być min st tak napisałem J st gdy s jest równe 0 Natomiast jest mniejszy od jedynki gdy s nie jest rów trójkąta Mod plus Mod rów równość że to jest rów 2 jest tylko wtedy kiedy te D są równoległe i to jeszcze z dodatnim współczynnikiem
Proporcjonalności to się dzieje tylko kiedy ten jest równy 1 czyli w tej sumie jak ja przechodzę do granicy z nieskończoności umrą wszystkie składniki oprócz tego z równym zer i wtedy to też będzie równe 1 to dąży do je w związku z suma p suma p jest rów 1 to dąży do czyli n operacja na ciągu p na każdej współrzędnej to dla każdego ustalonego j i dla każdego ustalonego r po prostu j to dąży do 1 czyli nasz T do n p dąży do 1 i to jest to co mamy w tym miejscu T do na dowolnym ciągu tu nie musiało być JN same zer t czymkolwiek co się sumuje do 1 będzie dążyło do do samych J No i dostaliśmy absolutnie najdłuższy dowód nierówności między średnią arytmetyczną i geometryczną jaki kiedykolwiek widziałem Tymczasem po co nam to było potrzebne po to żeby wziąć nierówność między średnią wewnętrzną geometryczne je napisać ale dla a do x i a do y mamy teraz taki napis a do PX + qy to jest
To jest to co wiemy Dla jakich x y jakiekolwiek i pq to są wagi pq są większe równe 0 p plus q jest równe 1 dobra zyz że tak naprawdę to to co tak naprawdę ta nierówność jest addytywna w tych wykładnikach jak do każd jak pomnożę to wszystko przez a do r x plus r a do y plus r podzielę r na PR plus QR więc tu będę miał a p x+ r plus q r y+ r nierówność dy xy jest tak samo trudna jak d pary x+ r y r tak naprawdę ja jak ja z tego biorę szczególny przypadek dla y rów 0 to ja nie nie korzystam z istotnie mniejszej części tej nierówności dobrze y rów 0 mam napisane pa do x plus q q jest rów prostu 1 min p ma być większe równe niż a do PX Czyli jak zrobimy porządek to mamy tutaj napisane p X min p wi rów a PX - 1 to ja to mogę podzielić przez
P to co to jeszcze Powiedzmy że x jest różny od zera albo nie w ogóle że x jest jaki jak x jest większy od zera to mam taki napis x większego z taki napis a dla x mniejs od zer mam napis w drugą stronę i patrzcie jakie to jest wspaniałe Ta informacja jest dokładnie równoważna z monotoniczności pewnej funkcji tak to być prawda dla każdego p mniejszego równego 1 ego x większego od zer to to co możemy dostać a x to będzie a do X min 1 PR x po prostu to co ja tutaj napisane mam tutaj napisane że mam tutaj napisane że a nawet Zauważcie że niezależnie od znaku A to
Jest zabawne jest funkcją rosnącą dla x większych od zera co się dzieje dla x mniejszych od zer jak x jest większe od zer to mam klasyczną sytuacj mam 0 tu mam x Tu mam PX p jest mniejsze od J dla x mniejszych od zer to co ja mam tu mam x a tu mam mało razy x czyli wartość tej funkcji w argumencie PX jest większa równa niż wartość funkcji w argumencie x oraz tutaj uzyskam wszystkie rzeczy które są na prawo od x czyli f jest też rosnące d x mniejszych od zer i co ja jeszcze Wiem Wiem też bywają funkcje które są rosnące na jednym przedziale na drugim przedziale ale na przykład nie mają wartości w zerze tak to ja bym chciał udowodnić że to jest jakaś wartość zrobię to bardzo prosto Spójrzmy na granic przy xcy do zer z prawej strony a do X min 1 PR x dla ustalenia uwagi Niech a będzie większe od 1 większe równe No
To to co ja wiem ja wiem że to jest to że to jest malejące funkcja jest rosnąca natomiast jak ja podchodzę o w ten sposób to ja malej jestem ograniczony z dołu przez zer ponieważ a jest większe równe 1 czyli tu tu ja malej tu jestem Jakoś ograniczony przez jeden więc czy jest Przepraszam a x jest ograniczone przez 1 więc to jest ograniczone przez z0 to jest większe ostro nawet od zer jest to musi mieć jakąś granicę tak to jest ta funkcj nowa wersja tego że ciąg monotoniczny i ograniczony ma granicę to jest to że pisaliśmy że mam funkcję Ja wiem że ta granica istnieje dla a
Większego równego od 1 dla a mniejszego równego od 1 No to to wiadomo co robimy dla a mniejszego równego 1 granica z prawej strony a do X min 1 prze x jest równe granica a do X przed nawias a do a min X PR x to jest pomnożenie przez czynnik dążący do 1 nie kontrybuuje do granicy węc to jest to samo co granica a do min X min 1 PR min x tak Czy ja to tak chc zrobić jac zobi zrobić tylko że teraz chcę to napisać jako granic 1 przez a do potęgi x min 1 PR min X ale to już jest większe równe 1 to istnieje Co więcej jest równe f
Grany 1 PR A kiedy x dąży do zera z prawej strony tak tak jest rów granic z minusem Dobra czyli granica mojej funkcji z prawej strony zawsze jakaś istnieje powinien był to powiedzieć w odwrotnej kolejności powinienem był powiedzieć że skoro istnieje z prawej strony to istnieje też z lewej strony jest jej równa nie zrobiłem tego ponieważ jak już zauważyliście nie jestem najbardziej uporządkowanym człowiekiem na świecie z tego wynika że istnieje również granica z lewej strony i jest jej równa tutaj graliśmy na tym ujemnym wykładniku prze zamienianie a napisy a x x a min X - 1 PR x tak Powiemy w takim razie że powiemy w takim razie patrzcie co się tam
Dzieje powiemy w takim razie że to nie kontrybuuje a do X kiedy x dąży do zer dąży uczciwie do jedynki więc to jest granica przy y dążącym do z z prawej strony min y a do y min 1 czyli coś tu źle napisałem oczywiście napisałem tym miejscu w którym tutaj 1 x teraz graczy to nie kontrybuuje to jest 1 min a do y teraz fuj znaki w liczniku i mianowniku więc granica z lewej i z prawej strony jest taka sama tak czyli tu jest napisane dob zróbmy pozory porządku tu jest napisane że że co że dla najpierw dowodzimy to to jest monotoniczność
Teraz z lewej strony jest taka sama więc prawa i lewa strona się zgadzają d m rów 1 Robimy to rozumowanie nie musimy się już przejmować stronno granic stroną stron prj Gran No to prawo i lewostronną dookoła zera tak coś jeszcze m niepokój na szczęście niesny to jest w ogóle zabawne że ona ona ma taką samą monotoniczność niezależnie od tego czy a jest dodatnie czy ujemne Zaraz zobaczymy dlaczego to to jest oczywiste Tymczasem mamy dla każdego ustalonego a d w ogóle a równego 1 to jest mało ciekawe bo po prostu ta funkcja jest równa z0 natomiast dla każdego ustalonego A mamy funkcję która jest rosnąca po lewej stronie i rosnąca po prawej stronie i ma granic w zerze No to jest dokładnie kanoniczny przykład tego co my nazywaliśmy nieciągłością
Usuwal ta funkcja wygląda zazwyczaj tak tu jest y rów f od x właśnie nie tak tylko no wiadomo tu ma to ma coś tam do różnego a tu jest różnie A tak No więc po prostu uzupełniłem ją o te granice które to istnieje No i powiedzmy że g od A to niech to będzie granica przy x dążącym do z a do X min 1 prz X czyli tej naszej funkcji to że teraz ta funkcja jest monotoniczna i ciągła to to jest jasne ciągła W każdym punkcie który nie jest tym w tym punkcie nadaliśmy taką wartość w której to ma granicę więc co monotoniczność z automatu tak jak mam dwa punkty tutaj Tu Jestem mniejszy tu jest jestem większy z monotoniczności jak mam dwa punkty tutaj Tu Jestem mniejszy jestem większy a za to jak mnie pytają monotoniczność tu to wartość w tym punkcie jest mniejsza niż wartość tutaj ponieważ z monotoniczności jest
Mniejsza niż wartość w każdym z tych punktów przejd do granicy i tak samo wartoś tutaj jest większa niż wartość tutaj bo jest wiks w każdym z tych punktów tutaj i z tym punktem przejdę do granicy więc mam monotoniczność na całym erze mam granicę w zerze i mam takie coś zepsułem rymowanie i teraz i teraz co I teraz Zauważcie że G od A w ogóle ja powinienem powiedzieć jeszcze inną rzecz powinien powiedzieć co to jest logarytm tak Powiedzmy że cofnijmy się do tego miejsca w którym w którym a patrzcie tu się ucieszyli z tego że że funkcję wykładniczą to zróbmy kompresję tok tak samą granicę nieskończoności funkcja wyn na wymiernych dla a większego od 1 a do X
Jest rosnąca jest od min do Plus nieskończoności A mnie od 1 a do X jest malejąca i jest od plus nieskończoności do zera to jest dokładnie ta sytuacja o której mówi przy tym kiedy można odać funkcję mam funkcję która jest która jest monotoniczna ciągła i ma granic na końcach przedziału No to być może niewłaściwe No to ja mówię że logary przy podstawie a to jest definicji funkcja odwrotna do funkcji wykładniczej przy podstawie a i już zdefiniowane oczywiście d rów 1 to nie ma sensu bo funkcja wykładnicza podstawie 1 jest stała więc nie ską wziąć Fun odwrotnej na pot jak ja wezmę moje prawo a do x r a y rów a x+ y przywalę mu stronami logary przy podstawie a no to co ja mam logary przy podstawie a z a do X raz a do y jest równy x + y No zaraz Teraz powiedzmy że a x rów a y rów
Prawie a r v jest rów Czym jest x jeśli a do X jest rów u No to siłą rzeczy x jest równe logary przy podstawie a z plus log podstawie a to jest to jedno praw runowe które znamy drugie z podnoszeniem do potęgi jak mamy a do X do y rów a do xy tak samo log podwi A no to z lewej strony logary przy podstawie a z a do X to jest tak do potęgi y jest równy x y czyli y r x a x to jest logarytm przy podstawie a tak zapominamy potem o tymie i mamy równość że potęga to jest mnożenie w wykładnicza jak funkcja wykładnicza była rosnąca to i odwrotna jest rosnąca jak była malejąca to i odwrotna jest malejąca jak funkcja wykładnicza tutaj miała takie granice to to funkcja logarytmiczna funkcja logarytmiczna będzie miała
Granic jaką nieskończoność w zerze nicz niesz nieskończoności dobrze skoro jużem Co to jest logarytm Wiedzieliśmy wcześniej ale teraz wiemy tak absolutnie legalnie No to ja mogę napisać następującą równość g a rów A to jest moja ulubiona liczba Powiedzmy że mo Ulub liczbą jest jest 2 2 do potęgi logarytm dwójkowy z a do potęgi x x No to prawa rachunkowe 2 do potęgi x logary DW z a min 1 skó już tak napisałem to tu napiszę x pomnożony przez takie coś i oddam logarytm dwójkowy z a w liczniku No to patrzcie to to jest stała to jest gż to x że x r stała l 2 dż do z to dąży do G od 2 to jest stała razy logary Przy naszej
Ulubionej podstawie czyli ta funkcja g to jest wielokrotność dowolnego logarytmu to jest wielokrotność tego logarytmu ścież prawo rachunkowe przy podstawie a z b to jest log Ca przez log CB dlaczego to jest prawda bo log AB raz log CB mi się to nie podoba Oczywiście zamien to miejscami tu jest log CA to ma być log CB A to jest prawda bo funkcja wykładnicza jest różnowartościowa więc mogę podnieść a do potęgi obu stron gdzie A to jest c tak bo bo C do potęgi prawej strony jest równe jest równe B lewej strony to jest c do potęgi log
CA r log AB czyli a do potęgi log AB czyli b Zgadza się świetnie udowodniliśmy prawo rachunkowe które znaliśmy od dawna tymczasem tak i Spójrzcie jeśli o c myślimy jakiejś stałej numerycznej to logarytm podstawie logarytm przy podstawie a jako funkcja b to jest konkretna stała raz lwie C każde dwa logarytmy różni się po prostu o stały czynnik tak s jak sty czynnik w przeciw dziedzinie tak samo jak każde dwi funkcje wykładnicze różnią się o stały czynnik w dziedzinie No to skoro mamy takie coś No to wiem że funkcja g jak ona wygląda takż jest logarytm czyli ona tu ma minus nieskończoność plus nieskończoność razy jakaś stała G1 oczywiście jest równe 0 nie wiemy czy teraz wiem że Funkcja g jest ciągła bo to jest wielokrotność logarytmu w związku z
Tym z tego wynika że g ciągła rosnąca zer plus nieskończoność plus nieskończoności czyli z naszego ulubionego twierdzenia odwracaniu funkcji wynika że istnieje taka liczba e że g jest równe 1 i to jest definicja naszego E to jest dokładnie ta liczba która która się nazywa no no więc co wnioskujemy w szczególności g jest równe 1 czyli e x min 1 PR x dąży do J gdy x dąży do 0 a do X min 1 PR xwi dż tak czyli to jest równe g g r log przy podstawie a jak to jest liczba to jeszcze powiemy to jeszcze co
Powiemy to jeszcze powiemy że logary naturalny to jest z definicji logarytm przy podstawie on jest tak naturalny że a x 1 PR x to jest takie coś to jest 1 czyli to jest log naturalny każdy inny logarytm w tym czymś miałby jakąś stałą przy a gdzie to jest granica do log jest tak naturalny że w tym miejscu jest dokładnie ten log bez współczynnika co jeszcze chcemy wiedzieć chcemy wiedzieć Na pewno że logarytm naturalny od 1 plus x PR x dąży do zer ale Spójrzcie tu możemy zrobić podstawienie yog x funkcja która x robi z robi zer jest rosnąca więc tu napiszę y a czym jest x no e do y to jest 1 plus x czyli x jest rów y min 1 je przez nasza granica która definiował dobra czego jeszcze czego jeszcze Potrzebujemy wiedzieć
Potrzebujemy wiedzieć że jak ja biorę granicę to że jak biorę do X przez dowolny wielomian to już pamiętamy tak to to było gdzieś tam na ćwiczeniach a nie tak się z tego powinien wytłumaczyć Tak Dlaczego e do X przez dowolny wielomian jest dobre ale teraz mamy więcej technologii Powiedzmy że bierzemy e do x przez x do X nieskończoności dlaczego to jest nieskończoność Pewnie dlatego że to jest granica czegoż to jest granica dobrze jak ja chcę udowodnić że e do X jest lepsze niż wielomian czy ja to muszę robić przez to co ja robiłem na wykład IR bardzo niec tego robić w ten sposób bo to jest na musy robić naokoło Spójrz wiedzę ty x x prawda mamy jakąś wiedzę o tym że ta funkcja jest czy my dowodzili tak my dowodzili monotoniczności
Tak tak my dowodzili że ta funkcja jest rosnąca i ona to było to tu g a to jest akurat granica natomiast to jest jednoargumentowe f a to była ta ta funkcja która przyjmowała dwa argumenty tak i my o niej udowodniliśmy że ona jest rosnąca nawet w tym miejscu tak tak okej dobra To tu zrobimy lemat X min 1 PR x jest większe równe 1 nie przepraszam To jest kłamstwo do x jest większe rów niż 1 plus x dla każdego x Z równością tylko d x rów 1 to dowód jest bardzo prosto d x większ x rów 0 to jest jasne x wi x x jest większe niż 1 bo Funkcja F jest rosnąca d x większych od zer d x mniejszych od z0 E do X min-1 jest Jak to było przez A to jest teraz po prostu
Przepisuj nierówność średnich to jest mniejsze od 1 z tego samego powodu więc razy razy x odwracamy znak nierówności to jest większe niż X czyli e do x jest większe niż x + 1 świetnie to jest głupia nierówność dla dużych x rzy poze żeby ć że chociaż trochę rosnący co nam się zaraz przyda a po drugie ta nierówność jest dobra kiedy x jest bliski jedy tu jest x plus 1 tu jest x to jest styczne w Jedynce w jedy tak to znaczy mówimy że tu jest e do X PR 10 do potęgi 10 10 jest większe od n dobrze weźmy dla każdego n naturalnego Powiedzmy że niech tu weźmy stać nas n plus po prostu tak do potęgi n i teraz jestem większy równy niż granica
1 plus do tego To jest wiks rów niż argument No i to już jest nieskończoność bo to jest po prostu wielan stopn plus 1 PR stopnia drugą stroną tej granicy jest to że oczywiście to się przekłada na dowolne podstawy większą od jedyn tak no bo granica przy x dążący do nieskończoności a do X PR x do n to tu robimy podstawienie jakie y rów x logary Natural A więc to jest wtedy granica też przy y dążący do nieskończoności e do do y a x to jest y przez głupią stałą która nie ma znaczenia jest y log zwie y No i to jest stała to to nie wpływa y PR y ciąg jest nieskończoność dobrze teraz granica log x PR x do n do nieskończoności No to podstawienie y rów log x a nawet Spójrzcie to była walka do X z dużą potęgą tuy że x przegrywa nawet z małą
Pot x pierwiast stop to y Czym jest x x to jest x to jest y to jest y to mogę jeszcze po to jest to samo co granica z PR z pod PR No i z to dąży do zer oczywiście tak samo podstawi mamy Gran mamy to to jest strasznie ważne to na sam koniec dlaczego takie coś tego się często używa jako definicję do X mówi się że że to jest to z jedynką i potem się mówi że x to jest z X ale patr teraz to wynika natychmiast z tego co mamy bo to jest granica do potęgi n logarytmów naturalnych z tego czegoś tutaj do X jest funkcją ciągłą odwrotna też więc to że mam do potęgi jakieś zadanie to nie zmienia trudności zadania to jest
Do potęgi granica n logarytmów naturalnych z 1 plus x PR n często PiS Czasem warto pisać żeby poczuć się większym od tego napisu który normalnie byłby zbyt straszny to to jest granica logar 1 plus mało podzielone przez przez tak mogę wstawić x już nie trzeba żadnego dowodzenia że ta funkcja jest rosnąca ni podobnego ogólnie granica ogólnie twierdzenie które powinno być powiedziane jako twierdzenie że za każdym razem powtarzać rachunku jest takie nie tam to co tam powinien to by nać
Jakąś inną literką na przykład psi f i g to są funkcje na czymkolwiek funkcja bierzemy granicę w czymkolwiek to może być granica po n dążącym do nieskończoności to są wtedy ciągi może być granica po x dążącym do minus nieskończoności może być granica po x dążącym do 5 z lewej strony to nie ma znaczenia f dąży do zera oraz f x g dąży do jakiejś stałej C to wtedy 1 plus f właśnie odpowiednio daleko w tej dynamice tej granicy f jest blisko zera więc to jest dodatnie to do potęgi g Wtedy dąży do e do C No i dowód jest natychmiastowy dowód jest taki że 1 plus f do g to jest e do potęgi g log Natur 1+ f No ale to jest do po g r f r logary naturalny 1 plus f PR f nieważne w czym liczymy granic Ważne że to dąży do jedynki zawsze jak f dąży do zer to dąży do jedynki tak jak dowolny ciąg wartości
F w tych argumentach które dążą do tego do tego do czego ma dążyć ten ciąg dąży do zer wic to jest log cą do zer prz czyli dążyć do j a to dąż warunków zadania czyli to jest już czy to jest wszystko co chcemy teraz wiedzieć czy chcemy jeszcze rozszerzać na liczby zespolone dzisiaj To jest znakomite pytanie to zdefiniowane tak to musiał robić tak nie nie zrobimy tego dzisiaj zrobimy to w jakiejś przyszłości to jest wszystko co Powinniście na Basic poziomie wiedzieć o funkcji wykładniczej żeby móc legalnie pisać napisy i operować na potęgach i brać granicę generalnie tak z tego z tego motywuje jest mnóstwo zadań Więc plan na przyszłość jest taki że Jaki jest pan na przyszłość trzeba by kiedyś zacząć pochodne jest prawie pół